23 Ιανουαρίου, 2017

Το Ποτάμι προτείνει ένα νέο σχέδιο για την χώρα, μη πελατειακό

Παναγιώτης Καρκατσούλης

Στον ραδιοθάλαμο του Σκάι και στην ραδιοφωνική εκπομπή του Σπύρου Μάλη φιλοξενήθηκε ο γραμματέας της κοινοβουλευτικής ομάδας του Ποταμιού.

Ο Παναγιώτης Καρκατσούλης μίλησε, μεταξύ άλλων, και για τον ρόλο των πολιτικών και ειδικότερα, τον ρόλο της αντιπολίτευσης. Η έννοια της αντιπολίτευσης που προτείνει λύσεις δεν υπάρχει στην Ελλάδα, είπε. Πάντα ασκείται στείρα αντιπολίτευση – όλοι λένε «όχι» σε ό,τι λέει η κυβέρνηση. Αλλά δεν μπορεί ποτέ να φτιάξεις κράτος σκεπτόμενος κάθε φορά ότι αυτό είναι δουλειά του εκάστοτε κόμματος που είναι στην κυβέρνηση. Εάν κάποιος πρέπει να βάλει κανόνες και με βάση αυτούς τους κανόνες να ρυθμιστούν μέρη της κοινωνικής και οικονομικής ζωής, αυτό είναι το κράτος. Το κράτος βάζει τους μεγάλους κανόνες. Γι’ αυτό πρέπει να σκέφτονται κάθε φορά οι πολιτικοί πιο στρατηγικά. Να σκεφτούν που θέλουν να καταλήξουν, πως θέλουν την χώρα.

Για το κράτος για παράδειγμα, όταν οι δημόσιες δαπάνες αυξήθηκαν κατά 11% (την περίοδο Καραμανλή) θα έπρεπε να αναρωτηθούν οι κυβερνώντες και η αντιπολίτευση, όχι αν έχουν τα λεφτά να καλύψουν την αύξηση των δαπανών αλλά αν είναι πρόβλημα αυτή η αύξηση, ή αν εξυπηρετεί κάποια μεγαλύτερη στρατηγική. Θα μπορούσαμε, δηλαδή, να πούμε «δεν πειράζει, ας αυξάνονται οι δαπάνες, θα δανειζόμαστε». Αυτή άλλωστε ήταν και μια άρρητη συμφωνία με την κοινωνία, η οποία γνώριζε (ή καταλάβαινε τι συμβαίνει) αλλά έλεγε «δεν πειράζει, αρκεί που υπάρχει χρήμα». Σε έναν τέτοιο περιβάλλον δεν υπήρχε κανένας λόγος να ακουστεί κάποιος που έλεγε «δεν πρέπει να αυξάνονται οι δαπάνες κατά 11% σε 5 χρόνια». Δεν μπορούσε να ακουστεί ένας τέτοιος λόγος.

Αναφερόμενος στις προσλήψεις είπε ότι προσλήψεις γίνονται πάντα, και πρέπει να γίνονται πάντα, στο βαθμό που δεχόμαστε ότι το κράτος πρέπει να κάνει ορισμένα πράγματα που δεν μπορεί να τα κάνει κανείς άλλος. Όμως πρέπει να συζητήσουμε μια φορά με ξεκάθαρους όρους τι θέλουμε να κάνει το κράτος. Η μεγέθυνση του κράτους που παρακολουθούμε τα τελευταία 50 χρόνια γινόταν πάντα σε επιπλέον τομείς στους οποίους το κράτος αποφάσιζε να παρέμβει. Για παράδειγμα δεν μεγάλωνε η βιομηχανία της χώρας και παρέσυρε στη μεγέθυνση και τον αντίστοιχο τομέα βιομηχανίας της κρατικής μηχανής. Το πρόβλημα με το κράτος στην Ελλάδα είναι ότι όπως κι αν δούλευε, με πολλά ή λιγότερα πεδία παρέμβασης, πάντα το χαρακτήριζαν οι πελατειακές σχέσεις που δεν χαρακτηρίζουν τα δυτικά κράτη. Ο τρόπος, δηλαδή, με τον οποίο εμείς κάνουμε τις δουλειές μας στο κράτος.

Τι είναι όμως αυτό το περίφημο πελατειακό σύστημα; Είναι μια μορφή ελίτ, η οποία δεν έχει να κάνει απαραίτητα με την οικονομική ελίτ που υπάρχει σε ένα κλασσικό καπιταλιστικό υπόδειγμα. Έχει να κάνει με διασυνδέσεις και προσωπικές σχέσεις με έναν πάτρωνα (οι οποίες μπορεί να βασίζονται σε φιλικές, τοπικές, οικογενειακές, επαγγελματικές κλπ βάσεις) αλλά έχουν όλες ένα κοινό χαρακτηριστικό: είναι σχέσεις ανταλλαγής – «εγώ θα κάνω αυτό που θες για σένα αλλά εσύ πρέπει να με ψηφίσεις». Αυτό εδραιώθηκε ως μοντέλο στη χώρα μας και είναι ακόμα ισχυρό σαν λογική, γιατί η λειτουργικότητά του έχει ακυρωθεί. Ελάχιστοι Έλληνες ήταν σε θέση να αντιληφθούν, πχ το 2008 ή το 2009 λίγο πριν την κρίση, ότι αυτό ήταν ένα προβληματικό μοντέλο λειτουργίας για την χώρα. Όταν η κρίση ήρθε, βρήκε πρόσφορο έδαφος, δεδομένης της έλλειψης αυτογνωσίας μας, ο λαϊκισμός και ο νέος πελατειασμός. Σε αυτό το σημείο, το πιο εύκολο ήταν να βρούμε έναν εχθρό, γιατί είναι πολύ δύσκολο να αλλάξουμε εμείς οι ίδιοι τον τρόπο που σκεφτόμαστε και που δρούμε καθημερινά, συνέχισε ο Παναγιώτης Καρκατσούλης.
Μίλησε επίσης για το ρόλο των πολιτικών και τον εκφυλισμό της πολιτικής, καθώς και για την δική του εμπλοκή σε αυτή. Αναφέρθηκε στις πρόσφατες περιπτώσεις πελατειακών προσλήψεων και στο μέγεθος του δημόσιου τομέα, το οποίο, επισήμανε, δεν είναι από μόνο του ασφαλές κριτήριο για να αξιολογήσει κανείς το δημόσιο μιας χώρας. Τόνισε, επίσης, ότι όλοι θα πρέπει να αξιολογούνται: οι πολιτικοί, οι δημόσιες υπηρεσίες, οι δημόσιοι υπάλληλοι. Και θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα να απομακρύνεται όποιος δημόσιος υπάλληλος μετά από δύο συνεχείς αρνητικές αξιολογήσεις, κι εφόσον έχουν ληφθεί οι προβλεπόμενες από τον κώδικα δημοσίων υπαλλήλων μέριμνες για την βελτίωση της απόδοσής του.

Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη εδώ:

* O Παναγιώτης Καρκατσούλης είναι Γραμματέας της Κ.Ο.