15 Δεκ, 2016

Θα πρέπει να γίνει χάραξη εθνικού αθλητικού σχεδιασμού

Ποτάμι

Η ομιλία του του Μανώλη Κατσιαδάκη, Γ.Γ. Ε.Ο.Ε., στην εκδήλωση για τον αθλητισμό

Η οργάνωση του ερασιτεχνικού αθλητισμού σε συνθήκες κρίσης

Θα αναφερθώ εν συντομία σε μερικές προσωπικές σκέψεις τις οποίες έχω διαμορφώσει όλα αυτά τα χρόνια της ενασχόλησής μου στον αθλητισμό σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση που υφίσταται τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας για το που βρίσκεται ο ερασιτεχνικός αθλητισμός και τι πρέπει να γίνει.

Ξεκινάω με την αρχή ότι στόχος όλων ( της πολιτείας και του καθενός μας ) πρέπει να είναι η άθληση για όλους και η διά βίου άθληση. Η άθληση είναι υγεία, η άθληση προστατεύει την υγεία, η άθληση δίνει υγεία.

Πάνω σε αυτή την αρχή δημιουργείται και η βάση που χρειάζεται για την ανάπτυξη του Σωματείου που είναι το κύτταρο του αθλητισμού και στη συνέχεια της Ομοσπονδίας και του Ελληνικού Αθλητισμού γενικότερα.

Που βρίσκεται

Ο ερασιτεχνικός αθλητισμός με τη δραματική μείωση των κρατικών επιχορηγήσεων τα τελευταία χρόνια βρίσκεται σήμερα στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
Από το ξέσπασμα της κρίσης, τα χρήματα προς τον ερασιτεχνικό αθλητισμό ολοένα και λιγοστεύουν. Οι επιχορηγήσεις προς τα Ολυμπιακά αθλήματα μειώνονται συνεχώς με αποτέλεσμα τα χρήματα που δίνονται προς τις Αθλητικές Ομοσπονδίες να αρκούν σχεδόν μόνο για τη μισθοδοσία του προσωπικού και των βασικών λειτουργικών δαπανών ή και να μην αρκούν ούτε για αυτό και όχι για αθλητικό έργο και την ενίσχυση της προσπάθειας των αθλητών μας με στόχο τη διάκριση.

Από το 2010 και μετά, έχει διακοπεί η επιχορήγηση για Ολυμπιακή Προετοιμασία που παραδοσιακά έδινε γενναιόδωρα η Πολιτεία στην ΕΟΕ, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν κρατικοί πόροι για τους ταλαντούχους και κορυφαίους αθλητές μέσω της ΕΟΕ, που θα τους βοηθούσαν για την προετοιμασία τους και για τη συμμετοχή τους σε διεθνείς αγώνες, προκειμένου να αποκτήσουν εμπειρίες αρχικά, με τελικό στόχο να συμμετάσχουν στους αναγκαίους αγώνες για να πάρουν την πρόκριση για τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Τα τελευταία χρόνια οι γονείς παραμένουν οι μεγαλύτεροι υποστηρικτές-χορηγοί του ερασιτεχνισμού αθλητισμού. Με τη συνδρομή τους στηρίζονται τα σωματεία και οι αθλητές, καθώς βοηθούν υλικά αλλά και προσφέροντας τις υπηρεσίες τους, την ίδια στιγμή που βάζουν συνεχώς το χέρι στην τσέπη πληρώνοντας σχεδόν για όλα.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός, ότι σήμερα στα περισσότερα αθλήματα οι αθλητές πληρώνουν αντίτιμο για τη συμμετοχή τους στους αγώνες ακόμα και στις κορυφαίίες διοργανώσεις στην Ελλάδα, που είναι τα Πανελλήνια πρωταθλήματα, κάτι που φυσικά δεν ίσχυε παλαιότερα.

Τα αθλητικά σωματεία που δεν διαθέτουν ίδιες εγκαταστάσεις είναι υποχρεωμένα να πληρώνουν για τη χρήση των αθλητικών εγκαταστάσεων που ανήκουν στο Κράτος. Και δεν είναι μόνο τα σωματεία αλλά ακόμα και οι Ομοσπονδίες είναι υποχρεωμένες να πληρώνουν για να προπονηθούν οι Εθνικές τους ομάδες στις εγκαταστάσεις που ανήκουν στο κράτος, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στα δύο μεγάλα αθλητικά κέντρα του λεκανοπεδίου το Ολυμπιακό Αθλητικό Κέντρο Αμαρουσίου (ΟΑΚΑ) και το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (ΣΕΦ).

Λόγω της οικονομικής κρίσης έχει μπεί λουκέτο και σε πολλούς αθλητικούς χώρους που κάποτε ήταν ανοιχτοί για την αθλούμενη νεολαία. Κολυμβητήρια είναι κλειστά το χειμώνα επειδή δεν υπάρχουν χρήματα για την αγορά πετρελαίου για τη θέρμανση του νερού, πάρα πολλές αθλητικές εγκαταστάσεις δεν έχουν άδεια λειτουργίας και λειτουργούν τυπικά παράνομα, ενώ πολλές από αυτές που λειτουργούν είναι εγκαταλειμμένες στην τύχη τους, χωρίς να έχει γίνει ουσιαστικά τίποτα σε αυτές από το 2004 και μετά. Αισθάνεται κανείς θλίψη βλέποντας επίσης πολλές από τις εξαιρετικές εγκαταστάσεις των ΟΑ του 2004 να μην χρησιμοποιούνται καθόλου και να καταρρέουν στο πέρασμα του χρόνου.

Η Πολιτεία έχει μειώσει δραματικά τα κίνητρα που δίνει στους αθλητές με αποτέλεσμα η αθλούμενη νεολαία που προπονείται συστηματικά και έχει βάλει υψηλούς αθλητικούς στόχους και παράλληλα πηγαίνει στο σχολείο, να μην έχει καμία εξασφάλιση. Το μοναδικό που έχει απομείνει είναι κάποια επιπλέον μόρια που δίνονται σε αθλητές που έχουν ξεχωρίσει με τις επιτυχίες τους στους κορυφαίους διεθνείς αγώνες, για την εισαγωγή τους στις ανώτατες και ανώτερες σχολές.
Αρκετά μάλιστα από τα κίνητρα που έχουν καταργηθεί δεν προϋποθέτουν οικονομικό κόστος για το κράτος, απλώς απαιτείται η βούληση της Πολιτείας για να θεσμοθετηθούν.

Και μέσα σε όλα αυτά, δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για τους κορυφαίους αθλητές μας, μετά τη λήξη της αθλητικής τους καριέρας. Το αποτέλεσμα είναι πολλά παιδιά, επειδή φοβούνται ότι θα μείνουν ξεκρέμαστα, εγκαταλείπουν τον αθλητισμό νωρίς για να επικεντρωθούν αποκλειστικά στη μόρφωσή τους που θεωρητικά πιστεύουν ότι θα τους εξασφαλίση το μέλλον τους. Έτσι χάνονται πολλά ταλαντούχα παιδιά που θα μπορούσαν να γίνουν κορυφαίοι αθλητές στο μέλλον.

Όλη η συσσορευμένη παθογένεια του παρελθόντος (αλόγιστες ρουσφετολογικές προσλήψεις προσωπικού, αλόγιστα έξοδα, κακός προγραμματισμός, άνιση χωρίς σχεδιασμό κατανομή επιχορηγήσεων προς τις Ομοσπονδίες επιτείνει το πρόβλημα.

Τι πρέπει να γίνει

Καταρχήν πρέπει να δούμε την κρίση όχι μόνο σαν πρόβλημα αλλά και σαν ευκαιρία, για να διαμορφωθεί μία ολοκληρωμένη πρόταση για άμεσες, αλλά και μακροπρόθεσμες αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο του ερασιτεχνικού αθλητισμού, ώστε να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και να διασφαλίζεται έτσι ότι ο αθλητισμός θα συνεχίσει και τις επόμενες δεκαετίες να επιτελεί το υψηλότατο κοινωνικό του έργο και να φέρνει διεθνείς διακρίσεις στη χώρα μας.

Πρέπει να συνειδητοποιήσουν όλοι ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να επιστρέψουμε στο παλαιό μοντέλο του κρατικοδίαιτου αθλητισμού και όλοι όσοι ασχολούνται ή έχουν σχέση με το χώρο, θα πρέπει να αναζητήσουν άλλες πηγές οικονομικής ενίσχυσης. Αλλωστε το μοντέλο αυτό του αθλητισμού είναι παρωχημένο και πλέον συναντάται σε ελάχιστες χώρες .

Πρέπει να αλλάξει η αντιμετώπιση των αθλητικών φορέων από την Πολιτεία, καθώς υπολογίζονται ως δημόσιος τομέας για τις υποχρεώσεις τους και ως απλοί ιδιώτες ως προς τα δικαιώματά τους. Η Πολιτεία μόνο ζητάει και κάνει όλο και πιό δύσκολες, πολύπλοκες και γραφειοκρατικές τις διαδικασίες που απαιτούνται από τα Σωματεία αλλά κυρίως τις Ομοσπονδίες, ενώ δεν τηρεί κατά κανόνα τις δικές της υποχρεώσεις. Και αυτό δεν είναι τωρινό, συμβαίνει κατ' εξακολούθηση τουλάχιστον τα τελευταία τριάντα (30) χρόνια.

Η Πολιτεία ωφείλει να ελέγχει με αυστηρό έλεγχο τις Αθλητικές Ομοσπονδίες αλλά και τα Σωματεία για τις κρατικές επιχορηγήσεις που δίνει. Αυτές οι επιχορηγήσεις πρέπει να διασφαλίζουν, έστω και αν είναι μικρές αποκλειστικά την αθλητική δράση τους και όχι την κάλυψη μόνο των λειτουργικών τους δαπανών.
Αν η Πολιτεία δεν μπορεί πλέον να χρηματοδοτεί τον αθλητισμό πέρα από τις λειτουργικές δαπάνες οφείλει να αποδεσμεύσει τους αθλητικούς φορείς από το αυστηρότατο πλαίσιο που τους περιβάλλει και να τους αντιμετωπίζει σαν ιδιωτικές επιχειρήσεις που υπόκεινται σε έλεγχο μόνο για την τήρηση των υποχρεώσεών τους προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία.

Πρέπει να επιστρέψουν τα κίνητρα προς τους Ολυμπιονίκες και τους κορυφαίους αθλητές, κίνητρα που δεν συνεπάγονται απαραίτητα οικονομικό κόστος για τη χώρα μας. Να τους βοηθήσουμε να επιλέγουν μόνοι τους τη Σχολή στην οποία θέλουν να φοιτήσουν έτσι ώστε, αν είναι ικανοί, να έχουν αποκτήσει τα κατάλληλα εφόδια για την επαγγελματική τους σταδιοδρομία όταν θα σταματήσουν να αγωνίζονται και να τιμούν τα χρώματα της Πατρίδας μας.

Το ΟΑΚΑ, το ΣΕΦ αλλά και όλες οι αθλητικές εγκαταστάσεις στη χώρα μας, πρέπει να αξιοποιηθούν για χάρη του αθλητισμού, τόσο του υψηλού όσο και του μαζικού. Πρέπει να δίνονται στους αθλητές και τους Συλλόγους και κυρίως στις Εθνικές ομάδες χωρίς οικονομική επιβάρυνση ή έστω με μια συμβολική επιβάρυνση. Οφείλουμε όλοι να βοηθήσουμε τα νέα παιδιά, σε όποια θέση κι αν βρισκόμαστε, προσφέροντάς τους ελεύθερες εγκαταστάσεις για να αθληθούν. Ετσι θα προκύψει ένα σημαντικό κονδύλι που μπορεί να διοχετευθεί σε άλλες ενέργειες και δράσεις προς όφελος του πραγματικού αθλητισμού.

Πρέπει να εργασθούν όλοι οι άνθρωποι του αθλητισμού, οι άνθρωποι των Σωματείων και των Ομοσπονδιών για να δημιουργήσουν έσοδα από άλλες πηγές. Εσοδα που θα δώσουν λύσεις στα αδιέξοδα και επιπλέον θα ανακουφίσουν τους αθλητές και τις οικογένειές τους.

Η σημαντικότερη πηγή εσόδων στην οποία πρέπει να δοθεί ιδιαίτερο βάρος είναι οι χορηγίες από τον ιδιωτικό κυρίως τομέα. Κινητοποιώντας ιδιώτες, εταιρείες, ή λάτρεις του αθλητισμού, που ενδεχομένως, θα ήθελαν να βοηθήσουν, μπορούμε να βρούμε ακόμα και σε αυτές τις δύσκολες ημέρες σημαντικούς υποστηρικτές του ερασιτεχνικού αθλητισμού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πρωτοποριακό Πρόγραμμα «Υιοθετήστε έναν Αθλητή στο δρόμο για το Ρίο», που εμπνεύστηκε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής Σπύρος Καπράλος που ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα να ενισχυθούν περισσότεροι από 50 αθλητές και αθλήτριες, από τριάντα (30) εταιρείες, φορείς και ιδιώτες. Όπως αναγνωρίζουν οι ίδιοι οι αθλητές το συγκεκριμένο Πρόγραμμα αποδείχθηκε σωτήριο για τις προσπάθειές τους και οι περισσότεροι από αυτούς, όχι μόνο συμμετείχαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο, αλλά κατάφεραν και να διακριθούν χαρίζοντάς μας μετάλλια και υψηλές θέσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι δύο Ολυμπιονίκες μας στην ιστιοπλοία, Τάκης Μάντης και Παύλος Καγιαλής, ήταν έτοιμοι να εγκαταλείψουν την προσπάθειά τους νωρίς γιατί δεν είχαν τα αναγκαία χρήματα ούτε καν να αποπληρώσουν το σκάφος τους και με τη βοήθεια του χορηγού που τους ανέλαβε πήραν το κουράγιο να συνεχίσουν με το γνωστό αποτέλεσμα στο Ρίο που μας έκανε όλους υπερήφανους. Ηδη ξεκίνησε η διαδικασία για αντίστοιχο πρόγραμμα «Υιοθετήστε έναν Αθλητή στο δρόμο για το Τόκιο», ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων που θα γίνουν το 2020 στην ιαπωνική πρωτεύουσα.

Ωστόσο οι χορηγοί, όσο ιδεολόγοι και αν είναι, πιστεύω δεν θα είναι διατεθειμένοι να δίνουν τα χρήματα τους χωρίς κάποια ανταπόδοση και πρέπει να θεσπιστεί παροχή φορολογικών και άλλων κινήτρων με παράλληλη διαμόρφωση πλαισίου που θα ευνοεί τη χρηματοδότηση του αθλητισμού από ιδιώτες μέσω χορηγιών με παράλληλο, ασφαλώς, αυστηρό πλαίσιο ελέγχου για να μη γίνεται καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος αυτού.
Αξιοσημείωτο είναι ότι τέτοια ρύθμιση ισχύει για τις χορηγίες προς τα πολιτιστικά σωματεία, όχι όμως προς τα αθλητικά.

Τέλος,
επιτέλους θα πρέπει να γίνει χάραξη εθνικού αθλητικού σχεδιασμού.

Είναι απαραίτητη η απογραφή όλων των φορέων του Ελληνικού Αθλητισμού (Σωματείων, Ομοσπονδιών και πάσης φύσεως αθλητικών εγκαταστάσεων.
Η μελέτη της ανάπτυξης του κάθε αθλήματος και η εξαγωγή συμπερασμάτων ανάλογα με τον αριθμό των αθλητών ανά ηλικία και ανά περιοχή, διεθνών αποτελεσμάτων, απόλυτα καθαρού αθλητισμού, χρηστής και αποτελεσματικής διοίκησης της αντίστοιχης Ομοσπονδίας.
Μόνο με καταγραφή των αναγκών, σωστή οργάνωση και εφαρμογή αθλητικού σχεδίου μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τη δύσκολη συγκυρία των ημερών και να προσβλέπουμε σε καλύτερες ημέρες για τον Ελληνικό Αθλητισμό τόσο σε επίπεδο βάσης όσο και σε επίπεδο κορυφής.

Η ΓΓΑ, οι Υπηρεσίες της οποίας ασχολούνται με πάρα πολλά αντικείμενα από οποία πολλά είναι ήσσονος σημασίας, έχει στελέχη ικανά που υπό προυποθέσεις μπορούν να συνεισφέρουν θετικά στην προσπάθεια της χάραξης του εθνικού αθλητικού σχεδιασμού. Την προσπάθεια αυτή πρέπει να πλαισιώσουν έμπειρα στελέχη με εξειδικευμένες γνώσεις πολλά από τα οποία θεωρητικά εργάζονται σήμερα στο Δημόσιο χωρίς να αξιοποιούνται.

Ολα αυτά όμως, ρεαλιστικά, απαιτούν πολιτικές αποφάσεις που για να είναι επιτυχείς πρέπει να είναι αποτέλεσμα συναινετικών διαδικασιών μεταξύ των κομμάτων και των αθλητικών φορέων.
Μόνο όλοι μαζί ενωμένοι μπορούμε να πετύχουμε καλύτερα αποτελέσματα