13 Ιαν, 2017

Ομιλία του Σταύρου Θεοδωράκη στην παρουσίαση του βιβλίου του Αλέξανδρου Μαλλιά «Οράματα και Χίμαιρες»

Ποτάμι

Διαβάζοντας το βιβλίο του φίλου μου Αλέξανδρου Μαλλιά, ανακαλύπτω ξανά τα πράγματα που μας έφεραν κοντά. Και πριν πάω στα εξωτερικά θέματα ένα από τα κυριότερα είναι η ίδια οπτική που έχουμε για τις αρρώστιες του ελληνικού κράτους. Μιλάει στο βιβλίο του για τις στρατιές των «ετερόφωτων συμβούλων», όπως ο ίδιος τους αποκαλεί, συμβούλους που κατακλύζουν τις δημόσιες υπηρεσίες κάθε φορά που αλλάζει χέρια η εξουσία ή έστω το υπουργείο. Ετερόφωτοι που αυξάνονται και πληθύνονται εις βάρος της πραγματικής κοινωνίας. Και αυτή την εποχή που οι ετερόφωτοι και οι ανειδίκευτοι της πολιτικής είναι ξανά στα πράγματα, θεωρώ υποχρέωσή μου να ξεκινήσω, από αυτή την επισήμανση του Αλέξανδρου Μαλλιά.

Υπάρχουν βέβαια πολλά πράγματα που βλέπουμε εξ αρχής το ίδιο, με τον Αλέξανδρο. Οι προτάσεις του για τη γενναία αναθεώρηση του Συντάγματος είναι μία από αυτές. Συμπίπτουμε βέβαια και στην κριτική που κάνουμε στην Ευρώπη, μια Ευρώπη κουρασμένη, λαχανιασμένη, μια Ευρώπη που πολλές φορές νιώθεις ότι είναι αποπροσανατολισμένη από τα σημαντικά και απαξιωμένη δυστυχώς στα μάτια πολλών Ευρωπαίων και ιδιαίτερα των νέων. Αλλά, όπως και ο Μαλλιάς θα έλεγε και ένας πολύ παλιότερος θα έλεγε η Ευρώπη ακόμη και αν είναι το χειρότερο που έχουμε, είναι το μόνο που έχουμε. Γι' αυτό η μόνη λύση είναι να προσπαθήσουμε να τ διορθώσουμε και όχι να την αποσυνθέσουμε. «Μια χώρα που επιλέγει την εθνική καταστροφή και ταπείνωση είναι μια χώρα που δεν μας αξίζει», γράφει ο Μαλλιάς όπως φαντάζεστε, για το κεφάλαιο που αναφέρεται – είναι ένας δεκάλογος αν θυμάμαι καλά – στις πιθανές συνέπειες εξόδου της χώρας μας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ένα σενάριο που δεν ήταν και τόσο απίθανο το καλοκαίρι του 2015.

Οι ιδεοληψίες και τα στερεότυπα, είναι στις σελίδες του βιβλίου του Αλέξανδρου Μαλλιά για να τις πολεμήσει. Και πέρα από τα επίκαιρα, να μη μιλάμε μόνο για τις επίκαιρες ιδεοληψίες και τα επίκαιρα στερεότυπα μένει και δίνει μεγάλα παραδείγματα από το παρελθόν και με αφορμή και τις σχέσεις μας, με τις ΗΠΑ. Αναφέρθηκε ο κ. υπουργός και έχει δίκιο, στην επιμονή του κ. Μαλλιά να θυμίζει τι έχουμε χάσει μ' έναν ανέξοδο αντιαμερικανισμό από τις αρχές της δεκαετίας του '80. «Βάσεις θανάτου», που θα έφευγαν και που βέβαια έφυγαν με το τέλος του ψυχρού πολέμου, καριέρες που χτίστηκαν και δεν αξιοποιήσαμε ποτέ όσο θα έπρεπε την παρουσία των Αμερικανών στη χώρα μας και τη βοήθεια που θα μπορούσαμε να έχουμε.

Ο κ. Μαλλιά το λέει ξεκάθαρα στο βιβλίο του, είναι η άποψή του, ενισχύθηκε κατά την παρουσία του τα χρόνια που ήταν στην Ουάσιγκτον, στο κέντρο του κόσμου, και το λέει καθαρά: «Δεν αξιοποιήσαμε την Αμερικανική παρουσία στη Σούδα όσο θα έπρεπε». Κάποιοι βέβαια, αν απομονώσουν αυτή τη φράση θα κατηγορήσουν τον Μαλλιά για ενδοτισμό, για αμερικανοφιλία. Φοβάμαι ότι θα είναι οι ίδιοι που πριν μερικά χρόνια διαδήλωναν στην Αθήνα εναντίον του προέδρου της Αμερικής που έφτανε (στη χώρα μας) και τώρα προσπαθούσαν να στρώσουν το σωστό κόκκινο χαλί στην τελευταία άφιξη του τελευταίου προέδρου της Αμερικής.

Θα αναφερθώ για λίγο στην κοινή μας πορεία στο Ποτάμι. Για τον πρέσβη που δεν ήθελε ποτέ να γίνει πολιτικός και που συναντηθήκαμε για πρώτη φορά μια Μεγάλη Τετάρτη του 2014. Έτσι δεν είναι;

Μας τίμησε αρκετές φορές, ζητώντας να έχει πάντα μία από τις τελευταίες θέσεις. Είτε αυτό ήταν το ψηφοδέλτιο Επικρατείας, είτε αυτό ήταν το ψηφοδέλτιο της Ευρωβουλής, είτε ήταν την τελευταία φορά το ψηφοδέλτιο στην Ξάνθη. Που ήθελε να πάει στην Θράκη, να δώσει τη μάχη και βέβαια πάλι από μία τελευταία θέση. Θέσεις προφανώς μη εκλόγιμες γιατί ποτέ δεν τον ενδιέφερε και μου το είχε ξεκαθαρίσει από την αρχή, να γίνει ένας επαγγελματίας της πολιτικής, αλλά θα ήθελε να είναι αυτός που με τη βοήθεια και κάποιων άλλων ανθρώπων θα βρεθεί στο Ποτάμι να έχει μια ξεκάθαρη εικόνα της εξωτερικής πολιτικής, των δυνατοτήτων μας και των αδυναμιών.

Ο Αλέξανδρος Μαλλιάς μαζί με τον πρέσβη Γιώργο Κακλίκη έφτιαξαν τελικά το πρόγραμμα εξωτερικής πολιτικής του Ποταμιού και έδωσαν και την ιδέα για τη σύσταση ενός Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, που όπως ξέρετε την επεξεργαστήκαμε, την καταθέσαμε στη Βουλή και μου δόθηκε η ευκαιρία στην τελευταία μου συνάντηση με τον κ. Τσίπρα να του πω ότι υπάρχει μια μεγάλη ευκαιρία να μην έχουμε μόνο καιροσκοπικές ευκαιριακές συμφωνίες για τα εθνικά θέματα αλλά να αποκτήσουμε ένα μόνιμο όργανο όπου θα συζητούνται και ει δυνατόν θα συναποφασίζονται τα εθνικά μας θέματα. Και βέβαια έζησε παρότι πρέσβης, παρότι δεν απόλεσε ποτέ αυτή την ιδιότητα, έζησε και όλη την τρέλα των εθελοντών του Ποταμιού να δημιουργήσουμε αυτό το μικρό κόμμα. Και τον ευχαριστώ θερμά για την ιδιαίτερα τιμητική αναφορά που κάνει στους ανθρώπους του Ποταμιού και εννοώ τους εθελοντές που γνώρισε στα ταξίδια του που γνώρισε σε όλη την Ελλάδα, στα μελίσσια των νέων που τον προσεγγίζανε όταν έφτανε σε κάποια περιοχή, για να μάθουν και να διδαχθούν από την εμπειρία του. Τους αφανείς ήρωες του κινήματός μας, όπως τους αποκαλεί.

Είναι πολλοί διπλωμάτες που αφήνουν πολύ σημαντικά γραπτά – Άγγελος Βλάχος, Δημήτριος Μπίτσιος, Ευστάθιος Λαγάκος, Βύρων Θεοδωρόπουλος - νομίζω ότι θα είναι άδικο να μη πω ότι αντίστοιχα μεγάλη θα είναι η συμβολή του Αλέξανδρου Μαλλιά.

Τον διακατέχει η αγωνία για την πορεία της χώρας και επειδή δεν μπορεί να κάτσει ήσυχος γράφει. Δεν γράφει για την υστεροφημία του. Γράφει για να μοιραστεί και να προβληματιστεί κι ο ίδιος με τα γραπτά του. Ίσως αυτό που μένει, μιλώντας για την εξωτερική πολιτική κυρίως, όταν διαβάσει κάποιος το βιβλίο του, είναι και αυτό που με διαφορετικό τρόπο έλεγε ο Βενιζέλος - ο παλιός, ο μεγάλος- : δεν υπάρχουν εθνικά δίκαια, υπάρχουν εθνικά συμφέροντα. Και οι άλλοι ηγέτες έχουν συμφέροντα και οι άλλοι ηγέτες έχουν λαούς να υπηρετήσουν. Οι ιδεοληψίες, τα στερεότυπα και οι εξαλλοσύνες πρέπει να είναι μακριά από την εξωτερική πολιτική. Το παιχνίδι πρέπει να παίζεται με ρεαλισμό. Με αρχές, με αξίες αλλά χωρίς υπέρμετρο συναισθηματισμό και χωρίς υποχωρήσεις στα ταπεινά. Ο κ.Μαλλιάς, και εμείς συμφωνούμε, λέει ότι με κάποιον τρόπο θα πρέπει να σταματήσουμε να χτίζουμε πολιτικές καριέρες πάνω στην εξωτερική πολιτική. Να σταματήσουμε να κρύβουμε τα προβλήματα κάτω από το χαλί. Αναφέρεται πολύ συγκεκριμένα στα Σκόπια που τα ξέρει ίσως καλύτερα π' όλους μας και στο Κυπριακό. Τα μικροκομματικά παιχνίδια δεν μπορούν να καθορίζουν τα εθνικά. Η Ελλάδα φίλες και φίλοι δεν έχει την πολυτέλεια των αναβολών. Των αναβολών στην οικονομία, στην παιδεία, στο δημόσιο και τελικά των αναβολών στην εξωτερική πολιτική. Και μια τέτοια μέρα που συζητείται στην Ευρώπη η επόμενη ίσως μέρα του κυπριακού εγώ θα σας πω ότι καλά θα κάνουν οι πολιτικοί να ακούν τους διπλωμάτες που παιδεύονται τόσα χρόνια να διορθώσουν τα λάθη τους στο εξωτερικό, να κρατήσουν όρθια την Ελλάδα στο εξωτερικό, να ακούσουμε δηλαδή ανθρώπους σαν τον Αλέξανδρο Μαλλιά.