3 Νοεμβρίου, 2015

Τουρκικό φθινόπωρο

Ηλίας Τασόπουλος

Τι μπορεί να σημάνει η πολιτική κυριαρχία που ανέκτησε ο Ερντογάν;

Στις εκλογές του Ιουνίου ο «Σουλτάνος» δέχθηκε ένα ισχυρό πλήγμα από τους ίδιους ανθρώπους που μέσα σε λίγα χρόνια τον είχαν φέρει με τις ψήφους τους από τη φυλακή στο προεδρικό μέγαρο της Τουρκίας. Μέχρι να φτάσει το φθινόπωρο το κυβερνών κόμμα του, σαφώς επηρεασμένο από το σοκ της απώλειας της αυτοδυναμίας, είχε συντελέσει τα μέγιστα στην όξυνση της έντασης τόσο στον εξωτερικό του περίγυρο, όσο και μέσα στην επικράτεια του, με βαρύ φόρο αίματος. Οι δεκάδες νεκροί από τις βομβιστικές ενέργειες στην Άγκυρα συγκλόνισαν διεθνώς, ενώ η κλιμάκωση των επιθέσεων στις κουρδικές οργανώσεις στοίχισαν ακόμα περισσότερες ανθρώπινες απώλειες. Η κυνική στρατηγική όμως απέδωσε καρπούς. Παίζοντας το χαρτί της σταθερότητας, το AKP του Ερντογαν κέρδισε τους ψήφους των ακραίων εθνικιστών –από όπου κι έγινε η μεγαλύτερη μετακίνηση ψηφοφόρων- όσο και των συντηρητικών Κούρδων, φτάνοντας σε μία επιβλητική αυτοδυναμία τον Νοέμβριο. Χαρακτηριστικό του έκρυθμού κλίματος είναι πως το νέο κοινοβούλιο απαρτίζεται από πολύ λιγότερες γυναίκες βουλευτές, μόλις το 14% του συνόλου, με ότι αυτό συνεπάγεται σε σημειολογικό αλλά και ουσιαστικό επίπεδο για την αντιπροσώπευση.

Ποια θα πρέπει να είναι η στάση της Ελλάδας απέναντι σε μία τέτοια νεοεκλεγείσα κυβέρνηση, δεδομένου των ραγδαίων εξελίξεων στη Μεσόγειο; Αν και γίνεται επιτέλους κατανοητό στον ελληνικό πολιτικό χάρτη, πως ο έλεγχος των μεταναστευτικών ροών στην ίδια την Τουρκία είναι η μόνη λύση, τα ερωτήματα παραμονεύουν. Πως θα μπορέσει κανείς να συνεργαστεί με μία κυβέρνηση που αντιμετωπίζει τόσο στυγνά ακόμα και το πανανθρώπινο θέμα των προσφύγων, με τη λογική ενός μεγάλου παζαριού με την Ευρώπη;

Αυτό μπορεί να γίνει μόνο όταν έχεις άμεσες λύσεις να προτείνεις αλλά και κυρίως όταν έχεις εργαστεί για να έχεις εξασφαλίσει συμμάχους στο πλευρό σου, ώστε να μπορούν να υλοποιηθούν οι λύσεις στην περιοχή. Όταν δεν έχεις απομονωθεί σαν φτωχός συγγενής στην άκρη μίας οικογενειακής φωτογραφίας, που πότε σε κόβουν από το κάδρο και πότε κάθεσαι μόνος σου στα δεξιά με τα χέρια στις τσέπες. Όταν δεν αναλώνεσαι σε διαμάχες για ισοδύναμα μέτρα, όταν δεν επιδίδεσαι σε λεονταρισμούς δίχως περιεχόμενο, όταν έχεις σχεδιάσει για τις δύσκολες μέρες του χειμώνα που ήρθε.

Για να καταπολεμηθούν οι διακινητές ψυχών που ματώνουν τη Μεσόγειο, για να διατηρηθεί μία ομαλότητα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η χώρα μας πρέπει να διασφαλίσει μία πολυμερή διαχείριση της κατάστασης, και να αποφευχθεί μία διμερής συνεννόηση με τη γείτονα. Ο αποκλεισμός των παραδοσιακών ευρωπαίων συμμάχων της χώρας μας στις συνεννοήσεις για τα θέματα της περιοχής αποτελεί πάγια επιδίωξη της Άγκυρας, και η αναβαπτισμένη νέα κυβέρνηση αναμένεται να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο, προτείνοντας κατ’ ιδίαν συναντήσεις μεταξύ των ηγετών Ελλάδας και Τουρκίας.

Άλλωστε θα πρέπει να έχουμε κατά νου πως το ότι το κόμμα του Ερντογάν βγήκε νικηφόρο δεν σημαίνει πως θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις τεράστιες δυσκολίες της επόμενης μέρας, καθώς ο εμφύλιος στη Συρία μαίνεται κι η οικονομία της γείτονος βρίσκεται σε μεγάλη ύφεση. Κυρίως όμως η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να διαχειριστεί τις εξαιρετικά τεταμένες σχέσεις με τους Κούρδους αλλά και τη σφοδρή αντιπολίτευση που υπάρχει στο εσωτερικό της και αντιδρά στις αυταρχικές και συγκεντρωτικές τάσεις διακυβέρνησης που έχει δείξει το κυβερνών κόμμα μέχρι σήμερα κι αναμένεται να ενταθούν μετά το θριαμβευτικό εκλογικό αποτέλεσμα.

* Ο Ηλίας Τασόπουλος είναι συντονιστής του τομέα Τουρκικών & Βαλκανικών Υποθέσεων