22 Μάρτιος, 2019

Tο όραμα για την Θεσσαλία

Δημήτρης Σακατζής

Ο Δημήτρης Σακατζής στο 1ο Αναπτυξιακό Συνέδριο Θεσσαλίας

Το Συνέδριο διεξάγεται σε μια εξαιρετική χρονική στιγμή. Μόλις 15 ημέρες πριν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρόταση του καινούριου κανονισμού για την προγραμματική περίοδο 2021-2027, με τίτλο: «Νέες προκλήσεις και ευκαιρίες για την Ανάπτυξη στην Ελλάδα».

Στην πρόταση αυτή η Επιτροπή οριοθετεί τους πυλώνες στους οποίους θα στηριχθεί η ανάπτυξη και καλεί τα κράτη-μέλη να ξεκινήσουν τον διάλογο για τις χρονιές 2019 και 2020.
Μέρος αυτού του διαλόγου θα μπορούσε να είναι και το παρόν Συνέδριο. Τα Σχέδια προγραμματισμού θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί ως τα τέλη Ιουνίου του 2019. Ουσιαστικά, τα σχέδια αυτά θα είναι ο οδικός χάρτης για την διαμόρφωση των τελικών προτάσεων των κρατών-μελών με στόχο τον καταμερισμό της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης στους άξονες προτεραιότητας που θα επιλέξει το κάθε κράτος. Τελικός στόχος είναι η έγκριση των προγραμμάτων μέχρι το τέλος του 2020.

Που θα βρίσκεται η Θεσσαλία σε αυτό τον οδικό χάρτη; Ποιες θα είναι οι προτεραιότητες; Για ποια ανάπτυξη μιλάμε; Καταρχάς, η ανάπτυξη θέλει όραμα. Το όραμα θέλει σχέδιο. Το σχέδιο, οργάνωση. Μοχλός κινητοποίησης όλων είναι η χρηματοδότηση. Επομένως, η ένταξη των σχεδίων στα νέα ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης της περιόδου 2021-2027 είναι μία πρόκληση και μια ευκαιρία ταυτόχρονα.

Ας τα πάρουμε με την σειρά. Ποιο είναι το Όραμα για την Θεσσαλία; Που θα στηριχτούμε για να σχεδιάσουμε το μέλλον; Μα φυσικά στα δυνητικά μας πλεονεκτήματα. Την γεωγραφική μας θέση, τα ιστορικά και πολιτισμικά μας χαρακτηριστικά και τις επιστημονικές δυνατότητες που μας δίνει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Αν μελετήσουμε τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα δούμε ότι μας παρέχεται μία μοναδική ευκαιρία να καταθέσουμε ολοκληρωμένες μελέτες μέχρι το 2020 για μία πληθώρα δράσεων.

Θα αναφέρω ενδεικτικά μερικές, ξεκινώντας από το γεωγραφικό μας πλεονέκτημα. Η Θεσσαλία είναι το κέντρο της Ελλάδας. Μέχρι σήμερα, οι ελλιπείς συνδέσεις στον αυτοκινητόδρομο και το πρωτογενές οδικό δίκτυο καθώς και το ατελώς συνδεδεμένο σιδηροδρομικό δίκτυο, εμποδίζουν την προσβασιμότητα και τη βέλτιστη χρήση των εθνικών οδών, των θαλάσσιων λιμένων και των αεροδρομίων. Τόσο για τους πολίτες όσο και για τα εμπορεύματα. Για αυτό το λόγο θα πρέπει:

1. Να ολοκληρωθεί η οδική σύνδεση της Θεσσαλίας με την Ήπειρο. Ήδη το βόρειο τμήμα της Ε65 (Τρίκαλα-Εγνατία) βρίσκεται στην φάση της κατάθεσης φακέλου για να εγκριθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Κομισιόν και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το 2022.

2. Να γίνει η οδική σύνδεση της Θεσσαλίας με τη Δυτική Μακεδονία. Αυτοκινητόδρομος Λάρισα-Κοζάνη.

3. Να γίνει η μελέτη για την Σιδηροδρομική Εγνατία που θα ενώσει την Θεσσαλονίκη με την Ηγουμενίτσα. Η μεγάλη σιδηροδρομική υποδομή θα έχει καρδιά την Καλαμπάκα που είναι ο τερματικός της Γραμμής Παλαιοφάρσαλος - Καλαμπάκα. Ο κλάδος αυτός συνδέεται με την Αθήνα ως κλάδος του ΠΑΘΕΠ και βρίσκεται σε διαδικασία εκσυγχρονισμού. Επιπλέον, να γίνει σιδηροδρομική σύνδεση της Καλαμπάκας με τον Βόλο.

Το μεγαλεπήβολο σχέδιο της Σιδηροδρομικής Εγνατίας και ο αυτοκινητόδρομος Λάρισα-Κοζάνη μπορούν να ενταχθούν στον άξονα χρηματοδότης PO3 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Βασική προϋπόθεση είναι να γίνουν οι απαραίτητες μελέτες που θα καταδείξουν την οικονομική βιωσιμότητα των προτάσεων. Αναφορικά με την Σιδηροδρομική Εγνατία, η προοπτική να συνδεθεί με το Αλβανικό σιδηροδρομικό δίκτυο αλλά και με τη Βόρεια Μακεδονία ως δεύτερη επιλογή κάνει το όλο έργο Διευρωπαϊκό και ανοίγει περισσότερο την κάνουλα της Ευρωπαϊκής χρηματοδότησης που από την πλευρά της έχει ξεκαθαρίσει ότι το μέλλον των συγκοινωνιών στην Ευρώπη είναι σιδηροδρομικό και έχει ως προτεραιότητα την υλοποίηση τέτοιων έργων.

Με τα εν λόγω έργα συνδέουμε το κύριο λιμάνι εξόδου προς Ιταλία και Δυτική Ευρώπη (Ηγουμενίτσα) με το εσωτερικό δίκτυο της χώρας και ειδικότερα για τα εμπορευματικά φορτία με τα λιμάνια του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης, της Αλεξανδρούπολης αλλά και του Βόλου. Ουσιαστικά πετυχαίνουμε να προωθήσουμε την πολυτροπικότητα των εμπορευματικών μεταφορών των εμπορευματοκιβωτίων και να δώσουμε μεγάλες αναπτυξιακές προοπτικές στο χώρο των Logistics στις περιοχές από όπου θα περνά το τρένο.

Οι πόλεις και οι περιφέρειες που θα ενωθούν οδικά και σιδηροδρομικά θα αναβαθμιστούν τόσο σε επίπεδο επιχειρηματικών ευκαιριών όσο και ως κόμβοι, τουριστικού και πολιτιστικού προορισμού. Παράδειγμα η Καλαμπάκα. Τα Μετέωρα θα μπορούν να δέχονται πολλαπλάσιους προσκυνητές (θρησκευτικός τουρισμός) αλλά και να αναπτύξουν τον αναρριχητικό και περιπατητικό τουρισμό με τους μοναδικής σε φυσικό κάλλος Μετεωρικούς βράχους και τα μονοπάτια που διαθέτουν.

Ένα άλλο παράδειγμα τα αποτελέσματα του οποίου ζούμε καθημερινά στην Λάρισα και αναδεικνύει την σημασία των Ευρωπαϊκών προγραμμάτων συνοχής είναι τα Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ). Τα ΣΒΑΚ ανήκουν στον ίδιο χρηματοδοτικό άξονα (PO3). Μέσα από αυτά το αστικό περιβάλλον γίνεται πιο ανθρώπινο. Βέβαια, υστερούμε στην χρήση. Τα αυτοκίνητα και τα μηχανάκια είναι μόνιμο φαινόμενο στα πεζοδρόμια της Λάρισας. Αυτό βέβαια είναι θέμα νοοτροπίας. Θυμίζει ένα μοντέρνο σπίτι πλήρως εξοπλισμένο που έχει έξω στην αυλή του ένα καζάνι στο οποίο μαγειρεύουν. Ο Δήμος έχει την ευθύνη για την ορθή χρήση μέσα από την ενημέρωση των πολιτών αλλά και την αστυνόμευση.

Ένας άλλος δυναμικός τομέας που χρηματοδοτείται από τα προγράμματα συνοχής είναι η κυκλική οικονομία (Χρηματοδοτικός άξονας PO2, για την Πράσινη Ευρώπη με λιγότερο άνθρακα). Ουσιαστικά, η κυκλική οικονομία στηρίζεται στην ανακύκλωση χρησιμοποιημένων υλικών, την μετατροπή τους σε χρήσιμα και εμπορεύσιμα αγαθά και την εμπορική τους αξιοποίηση. Κοινώς είναι η δημιουργία Αξίας σε χρησιμοποιημένα υλικά. Είναι μια δυνατή επιχειρηματική ευκαιρία ανάπτυξης και καινοτομίας.

Η Ανάπτυξη και η Καινοτομία είναι συνυφασμένη με τα Πανεπιστήμια και την έρευνα. Είναι επομένως μονόδρομος η ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (SMEs) και πανεπιστημίων/ερευνητικών κέντρων. Προς την κατεύθυνση αυτή κινείται ο χρηματοδοτικός άξονας PO1 για μια πιο έξυπνη Ευρώπη. Η πλήρης αξιοποίηση των ευκαιριών αυτών επιβάλλεται καθώς η ελληνική οικονομία χαρακτηρίζεται από πολύ χαμηλές δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στην καινοτομία, με χαμηλή κατάταξη στον Δείκτη Παγκόσμιας Ανταγωνιστικότητας. Επιπλέον, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων παραμένει προβληματική, με αποτέλεσμα οι συνθήκες πλαισίου για την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις να εξακολουθούν να είναι δυσμενείς.

Σκέψεις όπως:

- H δημιουργία πρότυπων/πειραματικών καλλιεργειών υπό την εποπτεία του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στη φιλοσοφία λειτουργίας των πειραματικών σχολείων (άξονας PO1),

- H αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας, όπως η χρήση drones, τα οποία θα μπορούσαν να ελέγχουν τις ανάγκες ύδρευσης ανά τετραγωνικό μέτρο καλλιέργειας, στέλνοντας στοιχεία σε κέντρο υποστήριξης το οποίο θα μπορούσε να συσταθεί σε συνεργασία περιφέρειας και συνεταιρισμών (άξονας PO1),

- O εκσυγχρονισμός των δικτύων ύδρευσης ώστε να υποστηρίζουν μικρής κλίμακας έργα υδροδότησης σε περιοχές με διαρθρωτικές ή εποχιακές ελλείψεις (στάγδην άρδευση για το πότισμα του βαμβακιού) (άξονας PO2),

- Aποπεράτωση των υδροηλεκτρικών σταθμών της Μεσοχώρας και της Συκιάς, που συνδέονται με την εκτροπή του Αχελώου, τόσο για την εξασφάλιση υδάτινων πόρων όσο και για την αύξηση της παραγωγής ενέργειας (άξονας PO2)

- Ακόμη πιο δυναμική παρουσία του τμήματος Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας στον τομέα των Αγρο-τροφίμων (άξονας PO1) αποτελούν απλώς ένα μικρό μέρος σε ένα μακρύ κατάλογο ευκαιριών χρηματοδότησης μέσα από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα συνοχής για την περίοδο 2021-2027.

Σχετικά