22 Ιανουαρίου, 2019

Τι θα συμβεί αν η ελληνική Βουλή δεν εγκρίνει τη Συμφωνία των Πρεσπών;

Νίκος Αλιβιζάτος

Η ομιλία του Νίκου Αλιβιζάτου στην εκδήλωση "Εδώ μιλούν οι τολμηροί - Μακεδονικό: η συζήτηση που δεν έγινε"

Δεν σας κρύβω αγαπητοί φίλοι ότι αλλιώς είχαμε συνεννοηθεί να είναι το ερώτημα. Συνεπώς θα απαντήσω και σε αυτό, αλλά δεν αντέχω στον πειρασμό να μην σας πω αυτά που είχα ετοιμάσει. Συνταγματικές πτυχές της κύρωσης της συμφωνίας.

Μερικά τεχνικά πρώτα. Αγαπητέ κύριε καθηγητά, από τον περασμένο Ιούλιο έχω γράψει ότι κατά το 80% ικανοποιεί τις ελληνικές απόψεις. Αλλά δεν θεωρώ τον εαυτό μου ειδικό, δεν σας κρύβω μια που το θίξατε, ότι κυρίως δυο πρόσωπα είναι που με κάνουν και επιμένω πολύ σε αυτή την άποψή μου και νομίζω ότι πρέπει να ακουστούν τα ονόματά τους απόψε. Η άποψη του Νίκου Μέρτζου αφ΄ ενός και η άποψη του Γιάννη Μαζαράκη γιού του Μακεδονομάχου, μετέπειτα στρατηγού, ο οποίος επίσης έχει πάρει θέση υπέρ της κύρωσης της συμφωνίας.

Ποια είναι η πλειοψηφία που χρειάζεται για την κύρωση; Εφόσον δεν εκχωρούμε κυριαρχικά μας δικαιώματα με αυτή τη συμφωνία, δηλαδή δεν έχουμε το άρθρο 28 που ζητάει αυξημένες πλειοψηφίες, είναι η συνήθης πλειοψηφία της Βουλής, δηλαδή η πλειοψηφία των παρόντων βουλευτών.

Πήγε να δημιουργηθεί ένα θεματάκι, αλλά χάρη στην τεχνολογία, δηλαδή στο internet είδα ότι λύθηκε με μια κλήρωση που έγινε απόψε, εάν θα υπήρχε και πλειοψηφία υπέρ της κύρωσης της συμφωνίας σε επίπεδο κοινοβουλευτικής επιτροπής.

Το θέμα είχα σκοπό να ας πω ότι είχε τεθεί ξανά το καλοκαίρι του ’89 και είχε λυθεί στη λογική, κατά την γνώμη μου ορθή, ότι η πλειοψηφία η μεγάλη είναι εκείνη που μετράει και έπρεπε να υπάρξει η δυνατότητα και στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή, τα κόμματα και οι ομάδες που ήταν υπέρ της κύρωσης της συμφωνίας, να έχουν την πλειοψηφία. Αλλά αυτό από ότι είδα λύθηκε.

Δεύτερο ερώτημα. Χρειαζόταν να προηγηθεί η ψήφος εμπιστοσύνης της κυβέρνησης της κυρώσεως της συμφωνίας; Η απάντηση είναι νομικά όχι. Η κυβέρνηση θεωρείτο και πριν πάρει την ψήφο εμπιστοσύνης ότι έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής κατά τεκμήριο εφόσον δεν ανατρέπεται με πρόταση μομφής η οποία συγκεντρώνει 151 ψήφους.

Γιατί συνεπώς το έκανε; Ο πρώτος λόγος είναι προφανώς διότι πολιτικά τι συνέφερε να γίνει αυτό για να δείξει, να συσπειρώσει σε αυτό το σχήμα που θέλει να δημιουργήσει το καινούργιο, δεν το σχολιάζω. Πάντως αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο εγώ τουλάχιστον δεν πήγα στο Μέγαρο Μουσικής την περασμένη εβδομάδα γιατί αισθανόμουν ότι γίνεται μια προσπάθεια καπελώματος με αυτή την προσπάθεια. Αλλά υπάρχει και ένας συγκεκριμένος λόγος για το οποίο το έκανε ο κ. Τσίπρας και οι νομικοί του σύμβουλοι.

Το σύνταγμα προβλέπει ότι οι εκλογές μπορούν να διεξαχθούν από την κυβέρνηση που ζητάει τη διεξαγωγή τους για κρίσιμο εθνικό θέμα, μόνο εφόσον αυτή η κυβέρνηση έχει πάρει την ψήφο εμπιστοσύνης. Αν φεύγανε, όπως έφυγαν οι ΑΝΕΛ, θα μπορούσε να τεθεί θέμα. Έχει εμπιστοσύνη της Βουλής η κυβέρνηση που ζητάει την αιφνιδιαστική διεξαγωγή τους; Ή μήπως πρέπει να πάμε σε κυβέρνηση εκλογική με πρόεδρο δικαστή;

Δυο ήταν οι λόγοι. Πολιτικοί οι λόγοι για τους οποίους η κυβέρνηση ζήτησε να προηγηθεί. Δεν χρειαζόταν, επαναλαμβάνω, και ίσως τα πράγματα ήταν απλούστερα σε ότι αφορά τις αγωνίες των περισσότερων από εμάς εδώ, αν είχε ακολουθηθεί η διαφορετικά σειρά.

Τα επόμενα ζητήματα που τίθενται με την ευκαιρία της κύρωσης είναι γενικότερης σημασίας. Αφορά το πρώτο την ελευθερία της έκφρασης. Τα πράγματα ευτυχώς βελτιώθηκαν από το 1993, ανέτρεξα στο αρχείο μου και έχω φέρει εδώ το σχετικό φάκελο μεταξύ των πολλών κειμένων που είχαμε υπογράψει τότε, ήταν και ένα κείμενο που συνυπογράφαμε εδώ. Παρόντες είναι ο Πρέσβης κ. Ζέπος και ο Νίκος Μουζέλης, άλλοι 19 και η αφεντιά μου, που λέγαμε ότι πρέπει να λυθεί αυτό το θέμα.

Είχε υποβληθεί τότε ερώτηση στη Βουλή για να μας πετάξουν από το πανεπιστήμιο. Τρεις βουλευτές τότε του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Μπαντουβάς, ο κ. Αδαμόπουλος και ο κ. Γκλαβίνας, ότι είμαστε εκτός εθνικής οικογένειας και εγκαλείτο το ’94, τότε Υπουργός Παιδείας γιατί μας ανέχεται στο πανεπιστήμιο. Δεν επανελήφθη ανάλογο φαινόμενο σε επίπεδο, τουλάχιστον ερώτησης της Βουλής.

Επανελήφθη όμως με εκφράσεις ακραίες που ακούστηκαν και τις οποίες ήθελα να τονίσω, «εξαγορές αληταράδων», «παράσταση σούργελων», ήταν μερικές από τις ήπιες εκφράσεις που ακούστηκαν από δημοσιογράφους, από γνωστές πένες.

Τότε μας είχε υπερασπιστεί ένας δημοσιογράφος ο οποίος έγραφε μεταξύ άλλων στο βήμα. «Το δικαίωμα όμως να σκέφτεσαι ελεύθερα και ανεμπόδιστα, να είσαι ό,τι είσαι χωρίς πολιτική καταστολή και χωρίς ιδεολογική τρομοκρατία, χωρίς κίτρινες κάρτες, χωρίς να σε αποβάλει κάποιος αυτόκλητος ληξίαρχος από την εθνική οικογένεια, αυτό είναι όντως κατοχυρωμένο στην Ελλάδα;».

Ο δημοσιογράφος που τα έγραφε αυτά ήταν ο Γιάννης Πρετεντέρης το 1993. Τυχαίνει να είναι αυτός που χρησιμοποίησε τη λέξη «σούργελα» και «αληταράδες» φέτος. Συνεπώς βλέπουμε ότι τα πράγματα είναι ενδιαφέροντα. Το τελευταίο ζήτημα πριν από ένα συμπέρασμα. Η συνείδηση του βουλευτή. Χθες έγραψα ένα άρθρο στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ όπου παρέθετα την άποψη που είχε διατυπώσει το ’75 γι’ αυτό το θέμα ο Ανδρέας Παπανδρέου στη Βουλή.

Έλεγε τότε θυμίζοντας πόσο σκληρός ήταν απέναντι στην αποστασία 10 χρόνια νωρίτερα, το ’65, ότι παρά ταύτα «πιστεύω στην κομματική πειθαρχία αλλά πιστεύω ότι υπάρχει ένα σημείο πέρα του οποίου η συνείδηση του βουλευτή, η συνείδηση ενός μέλους κόμματος πρέπει να τον καθοδηγήσει. Και εάν η συνείδησή του του επιβάλει αλλαγή πορείας πρέπει να τη σεβαστούμε.

Αυτά έλεγε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Και νομίζω ότι οι περισσότεροι συμφωνούμε ότι έτσι πρέπει να ερμηνεύεται η διάταξη του συντάγματος που λέει ότι οι βουλευτές εκπροσωπούν το έθνος καθώς και η ελευθερία της γνώμης και ψήφου των βουλευτών.

Από εκεί και πέρα, το ερώτημα που τίθεται είναι αν συνειδησιακοί είναι οι λόγοι, τα κίνητρα βάσει των οποίων κανείς αποκλίνει; Ή ενδεχομένως επιδιώκονται κάποια πιο ταπεινά, υπάρχουν κάποια πιο ταπεινά κίνητρα και επιδιώκονται συγκεκριμένες ενδεχομένως ωφέλειες από μια διάσταση απόψεων, ή από την εγκατάλειψη, από την αποχώρηση από το κόμμα, όπως έλεγε τότε ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Αυτό νομίζω ότι δεν είναι αρμοδιότητα εμού τουλάχιστον να το κρίνει. Είναι αρμοδιότητα των εκλογέων αύριο μεθαύριο, όταν οι συγκεκριμένοι άνθρωποι που πήραν τη συγκεκριμένη απόφαση θα εκτεθούν στην ψήφο τους. Παρά ταύτα μην μου πείτε ότι δεν έχουμε άποψη όλοι μας γύρω από αυτό το θέμα, για το εάν και κατά πόσο μερικές φορές αυτές οι αλλαγές απόψεων, δεν είναι κάποια κρίση συνειδήσεως, κάπου, κάποια ίχνη της θα έπρεπε να είχαμε δει και στο παρελθόν, αλλά είναι κάποια ωφελιμότητα.

Δεν σας κρύβω ότι δεν βάζω στην ίδια κατηγορία τον κ. Δανέλλη, ούτε τον κ. Αμυρά, ούτε τον κ. Ψαριανό. Σαφώς δεν τους βάζω. Αλλά μπορώ και διακρίνω. Υπάρχει λοιπόν μια άποψη την οποία μου είπε κάποιος φίλος κυνικός. Πολύ καλός ο κ. Δανέλλης, είναι έντιμος άνθρωπος. Με συγχωρείτε που τα λέω αυτά κ. Θεοδωράκη, απλώς σας εκφράζω τον πόνο μου, αλλά βρε παιδί μου όλη του η πορεία είναι συνεχή τέτοια προβλήματα συνειδήσεως από τότε που πρωτοεξελέγη. Μήπως συνεπώς υπάρχει ένα ερώτημα σταθερότητας απόψεων; Για τους άλλους δεν μιλώ.

Καταλήγω. Νομίζω ότι ένα αδιάψευστο κριτήριο για την ωριμότητα ενός πολιτικού συστήματος ή για την ωριμότητα μιας δημοκρατίας είναι το εάν λέει κανείς την αλήθεια και δεν κοροϊδεύει τον κόσμο. Να λες στον κόσμο ότι χρειάζονται κάποια μέτρα επώδυνα να λαμβάνονται, να λες στον κόσμο ότι τα πράγματα δεν είναι εύκολα και έτσι να διεκδικήσεις την ψήφο.

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Έχω την εντύπωση αγαπητοί φίλοι ότι την αλήθεια τη λες όταν και ο ορκισμένος αντίπαλός σου κάνει κάτι και εσύ πιστεύεις ότι είναι σωστό και το λες δυνατά ότι είναι σωστό.
Υπάρχει και το τελευταίο ερώτημα που μου έκανε ο Παύλος Τσίμας. Η απάντηση είναι προφανής. Επαναλαμβάνω, χρειάζεται πλειοψηφία των παρόντων. Άρα το 151 πάλι είναι ένα από αυτά τα κόλπα της σημερινής κυβέρνησης. Δεν το χρειάζεται το 151. Θέλει να δείξει ότι το έχει. Αλλά επαναλαμβάνω, δεν το χρειάζεται.

Εάν τώρα δεν συγκεντρώσει την πλειοψηφία των παρόντων και δεν κυρωθεί αυτή η συμφωνία, τότε ούτε η ίδια θα ισχύσει, το λέει ρητά η ίδια η συμφωνία, αλλά με την προσθήκη που έγινε και στη συνταγματική τροποποίηση του συντάγματος των Σκοπίων την περασμένη εβδομάδα, ούτε αναθεώρηση θα ισχύσει. Άρα δεν αλλάζει ούτε καν το όνομά της. Θα λέγεται Δημοκρατία της Μακεδονίας. Αυτό σημαίνει να μην κυρωθεί η συγκεκριμένη συμφωνία. Το ερώτημα είναι για το οποίο όμως δεν είμαι σε θέση να σας απαντήσω, ίσως κάποιος διεθνολόγος θα σας το πει καλύτερα.

Γυρίζουμε στο καθεστώς της ενδιάμεσης συμφωνίας, ή μήπως η ενδιάμεση συμφωνία έχει καταργηθεί με τη σύμφωνη γνώμη; Αυτό οφείλω να σας ομολογήσω ότι δεν μπορώ να σας το απαντήσω, δεν το ξέρω.
Μου λέει η κυρία Κοππά ότι υπάρχει και γι’ αυτό το θέμα ειδική αναφορά κι η ενδιάμεση συμφωνία θα αναβιώσει. Άρα πάμε στο καθεστώς του 1995.

Για το ΝΑΤΟ χρειάζεται νέα σύμβαση η οποία πρέπει να κυρωθεί, το λεγόμενο πρωτόκολλο προσχωρήσεως και γι’ αυτό έχει πει η συνταγματική τροποποίηση των Σκοπίων, ότι εάν δεν κυρωθεί, πάλι δεν ισχύει η συνταγματική τροποποίηση. Δηλαδή δυο η συνταγματική αλλαγή στα Σκόπια, έχει θέσει δυο όρους. Ο πρώτος είναι να κυρωθεί η σύμβαση, η συμφωνία των Πρεσπών από την ελληνική Βουλή και ο δεύτερος είναι να κυρωθεί το πρωτόκολλο εισόδου των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ επίσης από την ελληνική Βουλή.

Σας ευχαριστώ.

*Ο Νίκος Αλιβιζάτος είναι Ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com