17 Οκτώβριος, 2018

Τι σημαίνει το σχίσμα Μόσχας - Φαναρίου για τους Έλληνες πολίτες

Ανδρέας Αθανασάκης

Η Ρωσία είναι μια χώρα που έχει καταφέρει να δώσει την εντύπωση ότι είναι μεγαλύτερη από ότι είναι πραγματικά. Το ΑΕΠ της είναι μικρότερο από από εκείνο της Καλιφόρνιας, ενώ η Εκκλησία της έχει τόσες ενορίες όσες και η Ουκρανία. Για να αναπληρώσει, χρησιμοποιεί διάφορες μεθόδους επιρροής, μεταξύ των οποίων και η εκκλησιαστική διπλωματία. Ας δούμε τι συμβαίνει τον τελευταίο καιρό.

Εκατομμύρια πιστοί Ουκρανοί που δεν αναγνωρίζουν την πρωτοκαθεδρία της Μόσχας στα εσωτερικά τους, βρίσκονταν εκτός κανονικής αναγνώρισης από τις υπόλοιπες ορθόδοξες εκκλησίες. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο δίνει ένα τέλος σε αυτό το εκκλησιαστικό ζήτημα, σταματάει δηλαδή το σχίσμα μέσα στην Ουκρανική Εκκλησία και ενώνει τους Ουκρανούς πιστούς. Αυτό δε γίνεται αυθαίρετα· το Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης έχει αρχαία δικαιώματα στην περιοχή, εκείνο είχε φέρει τον Χριστιανισμό στην Ουκρανία και ήταν υπεύθυνο για την τοπική εκκλησία και εκείνο είχε δώσει το 1668 κάποια δικαιώματα επί της περιοχής στην εκκλησία της Μόσχας. Η Ρωσική Εκκλησία δε διαθέτει νόμιμα δικαιώματα στην Ουκρανία, πέραν αυτών που της είχαν παραχωρηθεί από την Κωνσταντινούπολη, τα οποία τώρα αίρονται. Όπως φαίνεται, το Οικουμενικό Πατριαρχείο σκοπεύει να προχωρήσει στην δημιουργία αυτοκέφαλης Ουκρανικής εκκλησίας.

Η ρωσική επιρροή στην Ουκρανία αποδυναμώνεται αρκετά με αυτήν την κίνηση. Η Ουκρανία, αν και έχει το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ρωσίας, διαθέτει τον ίδιο αριθμό ενοριών με αυτήν. Με την άρση των προνομίων του, το Πατριαρχείο της Μόσχας γίνεται σε μέγεθος περίπου όσο και το Πατριαρχείο της Ρουμανίας. Και η Ρωσική κυβέρνηση χάνει έναν σημαντικό μοχλό δύναμης στα Ουκρανικά πράγματα.

Το ρωσικό κράτος δεν έχει κρύψει ότι θεωρεί την Ουκρανία “τεχνητή χώρα” και τους Ουκρανούς συγγενείς των Ρώσων που πρέπει να είναι ενωμένοι με αυτούς. Γι’ αυτό και έχει προχωρήσει σε σωρεία παρεμβάσεων στα εσωτερικά της Ουκρανίας, με κατάληξη την εισβολή στην Κριμαία, η οποία πια βρίσκεται υπό παράνομη ρωσική κατοχή. Όμως η Ουκρανία αποφάσισε να αντισταθεί: έχει ήδη πάψει να εξαρτάται ενεργειακά από τη Ρωσία και καταπολεμά την διαφθορά που επικρατούσε γύρω από το φυσικό αέριο που ερχόταν στη χώρα μέσω Ρωσίας, καταπολεμά την ρωσική προπαγάνδα στον Τύπο και τα ηλεκτρονικά μέσα, ενώ στρέφεται ξανά προς τη Δύση, αφού η Ρωσία πια έχει αποδειχθεί μια εχθρική και επιθετική δύναμη.

Κόβοντας τη Ρωσική επιρροή στην εκκλησία της Ουκρανίας, το Οικουμενικό Πατριαρχείο διακόπτει και το τελευταίο πάτημα που είχε η Ρωσία για να ασκήσει επιρροή στην Ουκρανία. Η Ρωσία θα χρησιμοποιήσει την προπαγάνδα της για να αντεπιτεθεί, αλλά θα είναι πια αργά. Ο Πατριάρχης στην Κωνσταντινούπολη με μια κίνηση ματ μίκρυνε ουσιαστικά την Εκκλησία της Μόσχας, η οποία από τώρα και στο εξής έχει παρόμοιο μέγεθος με την Ουκρανία και τη Ρουμανία. Έτσι, η επίδρασή της στον Ορθόδοξο κόσμο μειώνεται, αφού πλέον θα έχει χάσει τις μισές της ενορίες από μια νέα Αυτοκέφαλη Ουκρανική Εκκλησία. Ταυτόχρονα, το Πατριαρχείο των Ρωμιών επαναβεβαιώνει την πρωτοκαθεδρία του στις ορθόδοξες εκκλησίες, λύνοντας και όχι δημιουργώντας προβλήματα.

Μέχρι τώρα, η Ρωσική επιρροή στην Ελλάδα δεν βλέπει το φως της δημοσιότητας. Πολιτιστικοί σύλλογοι, θρησκευτικές εκδηλώσεις, επισκέψεις και προσκυνήματα χρησιμοποιούνται για να δημιουργηθούν δεσμοί ώστε να αυξηθεί η επιρροή της Ρωσίας στη χώρα μας. Όπως επίσης και μια ακατάσχετη φημολογία περί προφητειών, δεσμών με τους Ρώσους ως ομοδόξους αλλά και παροχή προστασίας από τους Ρώσους όταν οι κακοί Αμερικάνοι επιχείρησαν να δολοφονήσουν τον Έλληνα Πρωθυπουργό. Οι προσπάθειες αυτές κλονίστηκαν όταν η Ελλάδα χρεοκόπησε: η Ρωσία, και μυστικά και δημόσια, αρνήθηκε τη χορήγηση οικονομικής βοήθειας στη χώρα και την παρέπεμψε στους Ευρωπαίους εταίρους. Ενώ τελευταία αποκαλύφθηκε ρωσική προσπάθεια να ναυαγήσει η συμφωνία με τα Σκόπια (υπενθυμίζουμε ότι η Ρωσία έχει αναγνωρίσει τα Σκόπια ως Μακεδονία), με αποτέλεσμα την εκδίωξη ορισμένων Ρώσων κατασκόπων από τη χώρα.

Για κάθε Έλληνα πατριώτη, η εθνική ανεξαρτησία είναι αδιαπραγμάτευτη. Η χώρα πρέπει να μπορεί να υπερασπίσει τα εθνικά της συμφέροντα και να διαλέγει τις συμμαχίες της χωρίς την ανάμειξη ξένων μυστικών υπηρεσιών, οι οποίες με προπαγάνδα και χρήματα, εκμεταλλευόμενες το λαϊκό συναίσθημα επιχειρούν σε βάρος των ελληνικών συμφερόντων. Το Ποτάμι θεωρεί ότι οι διπλωματικές σχέσεις της Ελλάδος με τα άλλα κράτη πρέπει να βασίζονται στην διαφάνεια και τον αμοιβαίο σεβασμό. Η Ελλάδα έχει λάβει σειρά στρατηγικών αποφάσεων με τις οποίες τοποθετείται στον πυρήνα του δυτικού κόσμου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Βορειοατλαντική Συμμαχία, η Οικονομική και Νομισματική Ένωση αποτελούν στοιχεία της ταυτότητας της χώρας. Οι καλές σχέσεις που θέλουμε να έχουμε με τα άλλα κράτη αναπτύσσονται μόνο με σεβασμό στην ταυτότητά μας.

Οι Έλληνες δεν έχουμε παρά να δείξουμε ψυχραιμία και κριτική σκέψη απέναντι στις όποιες προσπάθειες προπαγάνδας και να επιμείνουμε στην τήρηση των κανόνων του διεθνούς δικαίου στις σχέσεις μεταξύ των κρατών. Οι σχέσεις μας με τη Ρωσία είναι ιστορικές, η δε πορεία που θα πάρουν στο μέλλον βρίσκεται στα χέρια και των δύο μερών.

*O Ανδρέας Αθανασάκης είναι μέλος της ΜΕΣΥΑ.