22 Ιανουάριος, 2019

Τι εμποδίζει μια επόμενη κυβέρνηση στη γειτονική χώρα να μιλήσει για «μακεδονική μειονότητα» στην Ελλάδα και να εγείρει αξιώσεις σε ελληνικά εδάφη;

Guest Αρθρογράφος

Η ομιλία του Χρήστου Ροζάκη στην εκδήλωση "Εδώ μιλούν οι τολμηροί - Μακεδονικό: η συζήτηση που δεν έγινε"

Ευχαριστώ πολύ το Ποτάμι για την πρόσκληση και παράλληλα το συγχαίρω για την εκδήλωση αυτή.
Με την προϋπόθεση ότι η νέα κυβέρνηση θα είναι δημοκρατική και θα σέβεται το κράτος δικαίου στο εσωτερικό του και τη θεμελιώδη αρχή του pacta sunt servanda, δηλαδή ότι οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται, δεν υπάρχει θέμα στο ερώτημα που θέτετε. Εξάλλου η διαδικασία για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ουσιαστικά αποτελεί μια εξασφάλιση για το θέμα αυτό.

Αναλυτικά θα ξεκινήσω από το δεύτερο σκέλος της ερώτησης, το οποίο είναι και το μείζον, δηλαδή κατά πόσο μπορεί η Βόρεια Μακεδονία να διεκδικήσει ελληνικά εδάφη με το πρόσχημα ότι κατοικούνται από Σλαβομακεδόνες. Η απάντηση είναι απερίφραστα αρνητική. Η Συμφωνία των Πρεσπών έχει φροντίσει για τον αποκλεισμό τέτοιου ενδεχομένου. Στο προοίμιό της επιβεβαιώνονται τα υφιστάμενα σύνορα.

Αλλά ενώ το προοίμιο δεν είναι δεσμευτικό, υπάρχει το άρθρο 3 της Συμφωνίας το οποίο στην παράγραφο 1 ορίζει ότι «τα μέρη δια της παρούσης επιβεβαιώνουν το υφιστάμενο κοινό τους σύνορο ως διαρκές και απαραβίαστο σύνορο. Κανένα από τα μέρη δε θα εκφράσει ή υποστηρίξει οιεσδήποτε διεκδικήσεις για οιοδήποτε τμήμα της επικράτειας του άλλου μέρους για αλλαγή στο υφιστάμενο κοινό τους σύνορο». Στη δε παράγραφο 2, ορίζεται ότι «έκαστο μέρος δεσμεύεται να σέβεται την κυριαρχία, την πολιτική ανεξαρτησία του άλλου μέρους».

Στο άρθρο 4, ορίζεται ότι «έκαστο μέρος δια της παρούσης, αναλαμβάνει τη δέσμευση ότι τίποτα στο Σύνταγμά του ή όπως ισχύει σήμερα είτε τροποποιηθεί στο μέλλον, μπορεί ή θα μπορούσε να ερμηνευθεί ότι αποτελεί τη βάση για οποιαδήποτε διεκδίκηση οποιασδήποτε περιοχής που περιλαμβάνεται στα υφιστάμενα σύνορα». Όπερ έδει δείξαι.

Σχετικά με το πρώτο σκέλος της ερώτησής σας, το άρθρο 4 παρ. 3 δίνει την απάντηση: «Έκαστο μέρος δεσμεύεται δια της παρούσης και επίσημα δηλώνει ότι στο Σύνταγμά του όπως ισχύει σήμερα ή θα τροποποιηθεί στο μέλλον, μπορεί ή θα μπορούσε να ερμηνευθεί ότι αποτελεί ή θα μπορούσε να ερμηνευθεί ότι αποτελεί τη βάση για παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του άλλου μέρους σε οποιαδήποτε μορφή και για οποιονδήποτε λόγο, περιλαμβανομένης της προστασίας του καθεστώτος και των δικαιωμάτων οιωνδήποτε ατόμων δεν είναι πολίτες του».

Με δεδομένο ότι οι Σλαβομακεδόνες είναι Έλληνες πολίτες, η διάταξη αυτή αποτρέπει τη Βόρεια Μακεδονία από το να τους προστατεύει. Σχετικά τώρα με το θέμα των επεξηγήσεων που πρέπει να δοθούν, η τροποποίηση 24 η οποία αναφέρεται στο θέμα αυτό, η τροποποίηση δηλαδή η οποία επήλθε βάσει της συνταγματικής μεταβολής, λέει ότι «τα δικαιώματα των υπηκόων της Βόρειας Μακεδονίας, πρέπει να προστατεύονται από την ελληνική κυβέρνηση».

Δε λέει ότι μπορεί ποτέ να ισχύσει το παράλογο θα έλεγα, να μπορεί η Βόρεια Μακεδονία να προστατεύει και τους μη υπηκόους της. Αυτό είναι θέμα ιστορικό, είναι θέμα δηλαδή της ιστορικής έννομης τάξης κάθε κράτους, το οποίο δε μπορεί να μεταβληθεί. Αυτό δε σημαίνει βέβαια ότι πρέπει να καταργήσουμε ή να οδηγηθούμε σε παραλογισμούς. Δηλαδή ότι εμείς θα πρέπει ποτέ αν διανοηθούμε να μεταχειριστούμε δυσανάλογα τους ξένους πληθυσμούς, τις μειονότητες δηλαδή έτσι ώστε αυτές να πάσχουν από τη συμπεριφορά μας. Διότι οποιαδήποτε τέτοια κατάσταση φυσικά δε συνάδει με τον πολιτισμό μας και με τη δική μας κατεύθυνση.

Θα ήθελα να πω το εξής: Ότι η Ελλάδα έχει υστερήσει πολύ στην προστασία των μειονοτήτων και θα έπρεπε κάποια στιγμή να επιχειρήσει να κλείσει αυτό το κενό. Ήδη το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει καταδικάσει τρεις φορές την Ελλάδα και τη μακεδονική μειονότητα, Ουράνιο Τόξο, Σιδηρόπουλος και Στέγη Μακεδονικού Πολιτισμού και εκεί είναι σαφές ότι η Ελλάδα δεν έχει πληρώσει τις υποχρεώσεις απέναντι στις μειονότητες.

Μία λύση σ’ αυτό θα ήταν η επικύρωση της Συμφωνίας για τις εθνικές μειονότητες του Συμβουλίου της Ευρώπης η οποία έχει καθυστερήσει αφάνταστα, έχει υπογραφεί από τον κ. Παπανδρέου αλλά ουδέποτε ήρθε σε επικύρωση από την Ελλάδα και η δυνατότητα αυτή πρέπει οπωσδήποτε να μας κάνει πολύ προσεκτικούς. Δηλαδή πρέπει κι εμείς να υπογράψουμε, να επικυρώσουμε τη συμφωνία διότι πρέπει να είμαστε κι εμείς μέρη αυτής της ευρωπαϊκής οικογένειας. Σας ευχαριστώ πολύ.

*Ο Χρήστος Ροζάκης είναι πρώην Αντιπρόεδρος Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων