66. Περιβάλλον και ανάπτυξη

  • H ανάπτυξη προγραμμάτων περιβαλλοντικής ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης, μαζί με συστηματικό διάλογο και συμμετοχικές διαδικασίες, θα αμβλύνει τα προβλήματα κοινωνικής αποδοχής που αντιμετωπίζουν πολλές αναπτυξιακές προτάσεις. Θα βοηθήσει και την κοινωνική συνοχή, περιορίζοντας τις αντιπεριβαλλοντικές ή αντικοινωνικές συμπεριφορές.

67. Εναλλακτικές μορφές ενέργειας

  • Είναι αναγκαία η ενεργειακή στροφή σε σύστημα ηλεκτρισμού μηδενικών εκπομπών, βασισμένο στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αλλά και στην ορθολογική χρήση της ενέργειας.
  • Ο τομέας της ενέργειας μπορεί να είναι βασικός αναπτυξιακός μοχλός εξόδου από την κρίση. Η ενεργειακή στρατηγική είναι απαραίτητη τόσο για την επάρκεια της ενέργειας, όσο και για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Οι διεθνείς περιβαλλοντικές υποχρεώσεις της χώρας και οι στόχοι που οφείλει να εκπληρώσει, απαιτούν αποφασιστική προώθηση των ΑΠΕ, ιδιαίτερα των αιολικών πάρκων που αποτελούν την πιο ώριμη τεχνολογία και αναστολή των διαδικασιών ανάπτυξης νέων λιγνιτικών σταθμών.

68. Τι θα κάνουμε με τα απορρίμματα;

  • Η βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων αποτελεί προτεραιότητα, όχι μόνο για τη μείωση της ρύπανσης και την προστασία της δημόσιας υγείας, αλλά και ως δυναμικό τμήμα της οικονομίας, που συμβάλλει στην αύξηση της απασχόλησης και τη μείωση της χρήσης φυσικών πόρων. Τα στάδια είναι δεδομένα: προγράμματα πρόληψης για την αποφυγή δημιουργίας απορριμάτων, γενίκευση της ανακύκλωσης και κομποστοποίησης (ή και αναερόβιας επεξεργασίας) με διαλογή στην πηγή, αποτελεσματική συλλογή των ανακυκλώσιμων υλικών και υπολειμμάτων, δραστική μείωση της ταφής (ΧΥΤΑ) και της μηχανικής επεξεργασίας. Ειδικά για την Ελλάδα, προτεραιότητα είναι η οριστική εξάλειψη και αποκατάσταση των χώρων ανεξέλεγκτης διάθεσης απορριμμάτων (ΧΑΔΑ).
  • Η κοινωνική συμμετοχή είναι αναγκαία και μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά μέσω της κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Επίσης σημαντική μπορεί να είναι η συμβολή του ιδιωτικού τομέα στην αλυσίδα της διαχείρισης των απορριμμάτων, ιδίως για την αποδοτική χωριστή συλλογή και αξιοποίηση των χρήσιμων υλικών.
  • Απαιτείται αλλαγή πολιτικής, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία, με αποφασιστική προώθηση της αξιοποίησης των απορριμμάτων και σταδιακή εγκατάλειψη δαπανηρών και αδιέξοδων κατευθύνσεων, όπως τα εργοστάσια μηχανικής επεξεργασίας και οι μεγάλοι χώροι ταφής.
  • Χάρη στην τεχνολογία, υπάρχουν λύσεις, όπως είναι η θερμική αξιοποίηση των αποβλήτων για παραγωγή ενέργειας. Τα σύγχρονα εργοστάσια αξιοποίησης δεν μοιάζουν σε τίποτε με ΧΥΤΑ ή χωματερές. Αντίθετα, ορισμένα στην Ευρώπη αποτελούν αξιοθέατα για τις πόλεις που είχαν την τύχη ή την εξυπνάδα να τα φιλοξενούν, όπως η Βιέννη. Για να γίνουν όμως χρήσιμα και αποδεκτά, έχει προηγηθεί διαλογή των απορριμμάτων στην πηγή.
  • Η συμβολή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με τη στήριξη από κεντρικούς φορείς (ΦΟΔΣΑ, Περιφέρεια, ΥΠΕΚΑ) είναι κομβικής σημασίας. Οι Δήμοι μπορούν να υλοποιήσουν προγράμματα πρόληψης και ανακύκλωσης με διαλογή στην πηγή, να εγκαταστήσουν καφέ κάδους, για την χωριστή συλλογή καθαρών οργανικών υλικών, να κατασκευάσουν μονάδες κομποστοποίησης καθώς και «πράσινα σημεία» για την ξεχωριστή συλλογή χρήσιμων υλικών.
  • Σε περιφερειακό επίπεδο προτείνουμε την κατασκευή των απαιτούμενων κεντρικών μονάδων επεξεργασίας απορριμμάτων (μηχανικής/βιολογικής επεξεργασίας) ως μεσοπρόθεσμα μέσα για τη μείωση της ταφής, με όρους που προστατεύουν το δημόσιο συμφέρον, χωρίς να υπονομεύουν την ανακύκλωση και κομποστοποίηση με διαλογή στην πηγή. Ιδιαίτερα χρήσιμη μπορεί να αναδειχθεί η εφαρμογή προγραμμάτων «πληρώνω όσο πετάω» για τη δίκαιη χρέωση των παραγωγών αποβλήτων, νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

69. Υδατικοί πόροι

  • Η χώρα μας υποφέρει από λειψυδρία και υφαλμύρυνση παρότι διαθέτει επαρκείς υδατικούς πόρους.
  • Απαιτείται η διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής για την ορθολογική και βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων της Ελλάδας. Είναι απαραίτητο να ληφθούν μέτρα για την καθολική αντικατάσταση των ανοικτών καναλιών με δίκτυα κλειστών αγωγών και βελτιωμένων συστημάτων άρδευσης χαμηλής πίεσης.

70. Πόλεις για να τις ζεις

  • Συνηθίζουμε να θεωρούμε «δικό μας» χώρο μόνο το σπίτι, το γραφείο, το αυτοκίνητό μας. Ο δημόσιος χώρος των πόλεων, όπου έχουμε τεράστια ανάγκη πράσινων και ανοικτών χώρων, δεν θεωρείται δικός μας. Πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τον δημόσιο χώρο και να αποφασίσουμε ότι θέλουμε πόλεις με βιώσιμο αστικό περιβάλλον.
  • Σε αυτό, μπορεί να συμβάλουν η προώθηση της χρήσης των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς και του ποδηλάτου (με την κατάλληλη εκπαίδευση, αλλά και υποδομές) καθώς και η δημιουργία ανοικτών χώρων που θα προκύψει από αντιπαροχές δημόσιας γης. Πόλη με βιώσιμο αστικό περιβάλλον σημαίνει βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων των κατοίκων, επένδυση στην κοινωνική συνοχή και την εύρυθμη λειτουργία, που αποτελούν προϋποθέσεις για την οικονομική ανάπτυξη.

71. Τα αυθαίρετα σκοτώνουν τον τόπο

  • Η κήρυξη προστατευτέων φυσικών και πολιτιστικών τοπίων με μέτρα προστασίας και εύστοχη τουριστική αξιοποίηση είναι στην κατεύθυνση της διάσωσης αλλά και της αξιοποίησης του Ελληνικού τοπίου.
  • Απαιτείται άμεσα συγκροτημένη οικιστική πολιτική για την παραθεριστική κατοικία, η διασπορά της οποίας υποβαθμίζει το τοπίο.
  • Τα μικρά νησιά προσφέρονται για ανάπτυξη προγραμμάτων αειφορίας και προώθηση σχετικών έργων στους τομείς ενέργειας, αποβλήτων, νερού, παραδοσιακών κτιρίων και δραστηριοτήτων, χρήσεων γης και, φυσικά, τοπίου.
  • Να μην επαναληφθεί οποιαδήποτε επιχείρηση νομιμοποίησης αυθαιρέτων κτισμάτων και να κατεδαφιστούν, παραδειγματικά, προκλητικές αυθαίρετες κατασκευές σε ακτές και ορεινές περιοχές.

72. Δάση, εθνικοί δρυμοί και πάρκα

  • Επιβάλλεται η χάραξη εθνικής δασικής στρατηγικής για την ορθολογική διαχείριση και εκμετάλλευση των δασικών πόρων της Ελλάδας σύμφωνα με την αρχή της Αειφορίας, με παράλληλη αναδιοργάνωση, στελέχωση, χρηματοδότηση δασικών υπηρεσιών.
  • Επείγει η επιτάχυνση της ολοκλήρωσης των δασικών χαρτών και παράλληλα του δασικού κτηματολογίου, όπως ορίζει το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
  • Η κήρυξη Εθνικών Δρυμών και Εθνικών Πάρκων, σε πολλές περιπτώσεις δεν δημιουργεί παρά ζημιογόνους φορείς διαχείρισης. Εάν δεν αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα και σχέδιο η προστασία αυτών των εξαιρετικού κάλλους περιοχών, σε λίγα χρόνια θα θρηνούμε την απουσία πανίδας και την ισχνή επισκεψιμότητά τους, αντί να καμαρώνουμε για το ιδιαίτερο τοπίο και την αξιοποίησή τους με τις αρχές της Αειφόρου Ανάπτυξης.