9. Πιο δίκαιο και αντιπροσωπευτικό εκλογικό σύστημα

    Το Ποτάμι έχει συνολικό και επεξεργασμένο σχέδιο για μια μεγάλη μεταρρύθμιση του εκλογικού νόμου. Το εκλογικό σύστημα πρέπει να αλλάξει ριζικά, να είναι σταθερό, αντιπροσωπευτικό και πιο αναλογικό. Πιο συγκεκριμένα, το Ποτάμι προτείνει:

  • Τη μείωση του αριθμού των βουλευτών κατά 45. Από τους 300 που είναι σήμερα, θα εκλέγονται 250 στην Ελλάδα και 5 από τους Έλληνες του εξωτερικού.
  • Τη διπλή ψήφο. Κάθε εκλογέας διαθέτει δύο ψήφους. Την πρώτη ψήφο στη μονοεδρική περιοχή, που σε ενιαίο ψηφοδέλτιο αναγράφονται τα ονόματα των υποψηφίων βουλευτών και δίπλα το όνομα του κόμματος το οποίο εκπροσωπούν.Την δεύτερη ψήφο στην πολυεδρική (ευρεία) περιφέρεια ο εκλογέας επιλέγει το ψηφοδέλτιο του κόμματος που επιθυμεί, δίχως να βάλει σταυρό. Με αυτό τον τρόπο, ο ψηφοφόρος έχει τη δυνατότητα να ψηφίσει τον υποψήφιο που επιθυμεί στη μονοεδρική, ακόμη και αν ανήκει σε άλλο κόμμα από αυτό που ψηφίζει στην ευρεία περιφέρεια και να επιλέξει για την επικράτεια το κόμμα που επιθυμεί.
  • Οποιοσδήποτε δύναται να είναι υποψήφιος και σε μονοεδρική και στην ευρεία περιφέρεια.Οι βουλευτές εκλέγονται ως εξής: 140 σε μονοεδρικές περιφέρειες κι 110 από λίστες σε ευρείες περιφέρειες.
  • Το bonus των 50 εδρών καταργείται. Το πρώτο κόμμα λαμβάνει bonus μισή έδρα για κάθε εκλογική μονάδα (π.χ. 18 έδρες για 36%) των ψήφων. To bonus της μισής έδρας για κάθε εκλογική μονάδα ισχύει και για συνασπισμούς κομμάτων, που έχουν λάβει τις περισσότερες ψήφους κι όχι μόνο για κόμματα, όπως ισχύει σήμερα.
  • Το όριο του 3% ψήφων παραμένει για τη συμμετοχή ενός κόμματος στην πανελλαδική κατανομή.
  • Οι έδρες των ευρέων περιφερειών κατανέμονται αναλογικά, αφού αφαιρεθεί το bonus και ο αριθμός των εδρών που έχουν κατακυρωθεί στις μονοεδρικές περιφέρειες. Στο νέο εκλογικό σύστημα δεν προβλέπονται βουλευτές Επικρατείας.
  • Τ

  • ο Ποτάμι ικανοποιεί για πρώτη φορά το πάγιο αίτημα της ελληνικής κοινότητας του εξωτερικού για την άσκηση του δικαιώματος ψήφου, αλλά και για την εκπροσώπηση στην Ελληνική Βουλή. Δικαίωμα εκλέγειν έχουν οι Έλληνες, που διαμένουν στο εξωτερικό και έχουν την ελληνική ιθαγένεια. Δικαίωμα εκλέγεσθαι έχουν όσοι διαμένουν τουλάχιστον επί πενταετία στο εξωτερικό. Οι βουλευτές από το εξωτερικό εκλέγονται σε μονοεδρικές περιφέρειες, όπως ακριβώς και στην Ελλάδα και ως εκ τούτου η ψήφος μετράει μόνο για την εκλογή του βουλευτή.

10. Kυριαρχία της λαϊκής βούλησης, όχι του λαϊκισμού

  • Οι σύγχρονες δημοκρατίες όλο και περισσότερο τείνουν προς την κατεύθυνση της ολιγαρχίας. Η πολιτική δεν ασκείται από τους πολίτες, αλλά από παντοδύναμες, ολιγάριθμες ελίτ. Για να αντιστραφεί αυτή η τάση πρέπει η αντιπροσωπευτική δημοκρατία να εμπλουτιστεί με αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς. Τα εθνικά και τοπικά δημοψηφίσματα, η ανακλητότητα και τo όριo στον αριθμό των θητειών όσων ασκούν εκτελεστική εξουσία, αποτελούν προτάσεις που θα μπορούσαν κατά περίπτωση να αξιοποιηθούν παράλληλα με θεσμούς ευρείας διαβούλευσης και λογοδοσίας.
  • Χώρες όπως η Iταλία και η Eλβετία έχουν παράδοση στα δημοψηφίσματα. Mπορούμε να τις ακολουθήσουμε στο σχεδιασμό του νομικού πλαισίου και να προσδιορίσουμε τους σχετικούς όρους, όπως είναι ο αριθμός υπογραφών που απαιτείται, καθώς και το είδος και το εύρος των θεμάτων που μπορούν να τεθούν σε δημοψήφισμα, ενώ για την μείωση του υψηλού κόστους διεξαγωγής δημοψηφισμάτων μπορούν να αξιοποιηθούν τεχνολογικές λύσεις.
  • Mέσα από τέτοιες διαδικασίες, οι πολίτες εκφράζουν άμεσα τη βούλησή τους και δεν αισθάνονται αποκομμένοι από τη λήψη αποφάσεων. Το κυριότερο: ασκούνται στη δημοκρατία. Kατανοούν την ανάγκη εύρεσης συμβιβαστικών λύσεων, την ανάγκη σεβασμού της άλλης άποψης· έτσι γίνεται πιο δύσκολο να πέσουν θύματα δημαγωγών και λαϊκιστών.
  • Θέματα δικαιωμάτων της πλειοψηφίας ή οποιασδήποτε μειοψηφίας ή μειονότητας, είναι αυτονόητο ότι δε τίθενται σε δημοψήφισμα.

11. Συνέχεια στη διοίκηση

  • Η Ελλάδα θα πρέπει να αποκτήσει κυβερνητικές δομές και δημόσια διοίκηση που θα της επιτρέψουν να προχωρήσει σε μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, να στηρίξει ριζικές μεταρρυθμίσεις και να γίνει αποτελεσματική. Προτείνουμε τη θεσμοθέτηση ενός Κέντρου Διακυβέρνησης για το συντονισμό των κυβερνητικών πολιτικών και του συνολικού κυβερνητικού έργου.
  • Τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου πρέπει να μειωθούν. Αυτό επιτυγχάνεται άμεσα με κατάργηση των αναπληρωτών Υπουργών και των Υφυπουργών. Ο αριθμός των Υπουργείων πρέπει να είναι σταθερός, οι αρμοδιότητές τους αυστηρά καθορισμένες και όχι ευκαιριακά μεταβαλλόμενες.
  • Κάθε φορά που είτε «απειλούνται» είτε προκηρύσσονται εκλογές, αλλά και μέχρι να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση και οριστούν στελέχη, διακόπτεται η «συνέχεια του κράτους» και παραλύουν οι λειτουργίες του. Για να σταματήσει αυτό το νεοελληνικό φαινόμενο πρέπει να θεσμοθετηθούν επί θητεία Υφυπουργοί. Αυτοί θα ασκούν μόνιμα, απρόσκοπτα και χωρίς κομματικές εξαρτήσεις τα καθήκοντά τους σε νευραλγικούς τομείς Υπουργείων, όπως η Παιδεία, η Εξωτερική Πολιτική και Άμυνα, η Κοινωνική Ασφάλιση, η Υγεία.

12. Δημόσιο με όραμα και πρόγραμμα

  • Κάθε Υπουργείο, Περιφέρεια και Νομικό Πρόσωπο που διαχειρίζεται δημόσιο χρήμα υποχρεούται να καταρτίζει σχέδιο δράσης, στο οποίο περιλαμβάνει στόχους, αποτελέσματα και μέσα με τα οποία αυτά θα επιτευχθούν. Ταυτόχρονα, τα οικονομικά είναι σε κοινή θέα: Κάθε Υπουργείο, Περιφέρεια και Νομικό Πρόσωπο που διαχειρίζεται δημόσιο χρήμα υποχρεούται να αναρτά στο site του τις δαπάνες και την αιτιολόγησή τους.

13. Ναι στην αξιολόγηση

  • Το ανθρώπινο κεφάλαιο, οι δημόσιοι υπάλληλοι, είναι ο βασικός μηχανισμός εφαρμογής των αλλαγών. Χρειάζονται ενθάρρυνση και όχι απαξίωση. Με αυτό το πνεύμα πρέπει όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι να αξιολογούνται με έναν ουσιαστικό και αντικειμενικό τρόπο.
  • Αξιολόγηση πρέπει να υπάρχει και για την ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών των διαφόρων δομών της διοίκησης. Στην αξιολόγηση των δομών και των υπαλλήλων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η αξιολόγηση από τους πολίτες στους οποίους απευθύνονται.
  • Αντιστοίχως και ανάλογα με την δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, πρέπει να λειτουργεί και σύστημα κινήτρων με πρόσθετη υλική, βαθμολογική και ηθική επιβράβευση αντίστοιχη με τις ατομικές και συλλογικές επιδόσεις και το είδος της προσφερόμενης υπηρεσίας.