21 Νοεμβρίου, 2018

Συναισθήματα σβησμένα

Γιάννης Κωνσταντινίδης

Με το φως του ήλιου και από το μπαλκόνι μιας από τις απέναντι πολυκατοικίας, το κτίριο μοιάζει στιβαρό και ξεχωριστό. Η μνήμη των κλασικών ασπρόμαυρων φωτογραφιών της φθινοπωρινής εκείνης νύχτας του ’73 έρχεται να προσθέσει στην εικόνα συναισθήματα. Το Κτίριο Αβέρωφ, με τη διπλή μαρμάρινη σκάλα και τους τέσσερις κίονες, είναι ένα όμορφο αρχιτεκτόνημα. Είναι ένα από εκείνα τα τοπόσημα που η ιστορία τα κάνει σύμβολα.

Όμως σήμερα το πρωί, περπατώντας στη συννεφιασμένη Αθήνα και μπαίνοντας στην αυλή του κτιρίου από την Πατησίων, δεν έβλεπες ούτε την ομορφιά του κτιρίου, ούτε τον συμβολισμό του. Όλα σβησμένα από το γκράφιτι, τα σκουπίδια, τα σπασμένα παράθυρα και τα σκόρπια «πολεμοφόδια του αγώνα», του αγώνα που τάχα υποκατέστησε την αντίσταση στον αυταρχισμό και στους αναχρονισμούς άλλων εποχών. Ενός «αγώνα» που μάλλον αντικατέστησε τον αυταρχισμό εκείνων των εποχών με έναν σύγχρονο: αυτόν που επιβάλλει στους κατοίκους της περιοχής να κλειδώνονται τις νύχτες, στους εμπόρους και στους επαγγελματίες της περιοχής να βάζουν λουκέτο, στους φοιτητές της Αρχιτεκτονικής να μη μελετούν καν τον αρχιτεκτονικό πλούτο των κτιρίων στα οποία διδάσκονται. Και τελικά επιβάλλει στον κάθε έναν από εμάς να πληρώνει τις υλικές ζημιές κάθε δεύτερου ή τρίτου σαββατοκύριακου. Αυτό που όμως δεν πληρώνεται είναι η απώλεια των συμβόλων. Και τα κτίρια του Μετσόβιου Πολυτεχνείου υπήρξαν στο νου μας κάποτε σύμβολα. Δεν μπορούν να είναι πλέον όταν η εικόνα τους είναι τόσο αποκρουστική. Δεν μπορούν να είναι πλέον όταν ταυτίζονται με κουκουλοφόρους, καμένους κάδους, μολότοφ, δακρυγόνα και βραδινές λήψεις κινητών τηλεοπτικών συνεργείων.

Οφείλουμε να αλλάξουμε την εικόνα του χώρου. Κάποιοι λένε ότι αυτή η εικόνα μπορεί να αλλάξει μέσα από μια διαφορετική χρήση: νέοι χώροι πολιτισμού ή επέκταση του διπλανού Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Κάποιοι άλλοι λένε ότι η εικόνα μπορεί να αλλάξει μέσα από την ενεργοποίηση των ίδιων των φοιτητών και των πολιτών που θα κερδίσουν τον χώρο. Είναι προφανές ότι οι πρώτες προτάσεις πρέπει να μελετηθούν και νομικά εμπόδια, όπως αυτά της αδυναμίας αλλαγής της χρήσης λόγω του κληροδοτήματος του Μετσόβιου Πολυτεχνείου, πρέπει να ρυθμιστούν. Είναι επίσης προφανές ότι οι δεύτερες δεν είναι ζήτημα ρύθμισης, αλλά μεσοπρόθεσμης αλλαγής της κουλτούρας συμμετοχικότητας.

Η ανάγκη δράσης επιβάλλει να ξεκινήσουμε με την πρώτη. Το οφείλουμε στους ανθρώπους των Εξαρχείων που ζούνε την καθημερινότητά τους μαζί με τον χώρο τούτο. Όμως το οφείλουμε και στην Ιστορία. Η μνήμη του Πολυτεχνείου χάνεται στα καπνογόνα, δε χάνεται μόνο εξαιτίας του χρόνου ή των ανθρώπων του «τότε» που σήμερα επέλεξαν να συμβιβαστούν. Η συγκίνηση για τους ανθρώπους που φυλακίστηκαν και κυνηγήθηκαν για τα πιστεύω τους σβήνεται από την οργή που το Κέντρο της Αθήνας θα καεί και πάλι προγραμματισμένα το βράδυ. Η εικόνα σβήνει συναισθήματα και τα συναισθήματα που παράγουν τα πολιτικά γεγονότα δεν είναι μόνο της γενιάς που ζει το γεγονός, είναι και των επόμενων.

* Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι Διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Πρόοδος στην Πράξη.

Σχετικά