16 Μαΐου, 2017

Σιδηροδρομική ασφάλεια στην Ευρώπη

Αθανάσιος Γαλάνης

Οι μετακινήσεις με το σιδηρόδρομο είναι πολύ σημαντικές για τη δημιουργία ενός βιώσιμου συστήματος μεταφορών στην Ευρώπη, καθώς συνεισφέρουν στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής (ο σιδηρόδρομος εξαιτίας της ηλεκτροκίνησης αποτελεί το μόνο μέσο μεταφοράς με μηδενική εξάρτηση από το πετρέλαιο), στη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, στην οικονομική ανάπτυξη και στην επαναβιομηχανοποίηση της Ευρώπης, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και παρέχοντας τη δυνατότητα μετακίνησης σε όλους τους πολίτες. Οι βιώσιμες μεταφορές είναι κυρίαρχο συστατικό μιας ανταγωνιστικής οικονομίας και οι ασφαλείς και αξιόπιστες σιδηροδρομικές μετακινήσεις αποτελούν σημαντικό παράγοντα σε αυτές.

Η ευρωπαϊκή πολιτική σιδηροδρομικών μεταφορών αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ενιαίου σιδηροδρομικού χώρου. Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η ολοκλήρωση ενός ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού δικτύου υψηλών ταχυτήτων (ταχύτητες μεγαλύτερες από 250 km/h), ο μεσοπρόθεσμος στόχος μέχρι το 2030 να τριπλασιασθεί το μήκος του σιδηροδρομικού δικτύου υψηλών ταχυτήτων και να διατηρηθεί ένα πυκνό σιδηροδρομικό δίκτυο σε όλα τα κράτη-μέλη. Επιπλέον, για το έτος 2050 επιδιώκεται το μεγαλύτερο ποσοστό του επιβατικού φόρτου σε μεσαίες αποστάσεις να πραγματοποιείται σιδηροδρομικώς.

Σύμφωνα με την έκθεση «Railway Safety Performance in the European Union, 2016» της “European Union Agency for Railways”, ο σιδηρόδρομος αποτελεί ένα από τα πιο ασφαλή μέσα μετακίνησης στην Ευρώπη. Την τελευταία δεκαετία το επίπεδο ασφάλειας έχει βελτιωθεί σημαντικά, κυρίως λόγω της τεχνολογικής ανάπτυξης στη σιδηροδρομική βιομηχανία. Παρόλα αυτά, τα σιδηροδρομικά ατυχήματα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην απώλεια ανθρώπινων ζωών, τροχαίου υλικού και υποδομής, στη μείωση της εμπιστοσύνης για τη χρήση του συγκεκριμένου μεταφορικού μέσου αλλά και στη μείωση της δυνατότητας εξυπηρέτησης επιβατών και εμπορευμάτων για το χρονικό διάστημα των συμβάντων. Για τη βελτίωση της σιδηροδρομικής ασφάλειας είναι απαραίτητη η υιοθέτησης μιας κουλτούρας δέσμευσης στην ασφάλεια σε όλα τα επίπεδα που θα διέπει τους οργανισμούς που νομοθετούν και λειτουργούν σιδηροδρομικά δίκτυα. Έμφαση πρέπει να δοθεί στον ανθρώπινο παράγοντα, καθώς η υιοθέτηση της νέας τεχνολογίας δεν αποτελεί πανάκεια, αλλά ταυτοχρόνως ευκαιρία και απειλή για τη σιδηροδρομική ασφάλεια.

Το έτος 2014, στην ΕΕ-28 Κρατών Μελών, καταγράφηκαν 2076 σημαντικά σιδηροδρομικά ατυχήματα με 1054 πολίτες νεκρούς και 819 βαριά τραυματίες. Το επίπεδο σιδηροδρομικής ασφάλειας εκφράζεται με το λόγο του αριθμού των δυσμενών αποτελεσμάτων ανά μονάδα έκθεσης σε κίνδυνο. Για τη χρονική περίοδο 2010-2014, το ρίσκο απώλειας ανθρώπινης ζωής ήταν 0,28 νεκροί ανά εκατομμύριο συρμό-χιλιόμετρα. Το ένα τρίτο των κρατών μελών (μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα με την τρίτη χειρότερη επίδοση) παρουσιάζει σημαντικά υψηλότερο ρίσκο από τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ-28. Αν όλα τα κράτη μέλη περιόριζαν το ρίσκο στο μέσο όρο της ΕΕ-28, τότε ο συνολικός δείκτης απωλειών θα μειώνονταν κατά 40% (σε 0,16 νεκρούς ανά εκατομμύριο συρμό-χιλιόμετρα) μια τιμή που συγκρίνεται με τις χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις στη σιδηροδρομική ασφάλεια παγκοσμίως.

Στην Ελλάδα, η αναβάθμιση του σιδηροδρομικού δικτύου και η προσφορά ασφαλέστερων και ελκυστικότερων συνθηκών μετακίνησης μπορεί να αυξήσει τον μεταφερόμενο φόρτο επιβατών και εμπορευμάτων σιδηροδρομικώς, δημιουργώντας θετικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, στην κοινωνία και στην οικονομία της χώρας μας.

* Ο Αθανάσιος Γαλάνης είναι μέλος της ΜΕΣΥΑ