11 Μαρτίου, 2017

Ψεύτικα φωτορεπορτάζ

Guest Αρθρογράφος

Ομιλία του φωτορεπόρτερ Δημήτρη Μεσσίνη στην εκδήλωση του Ποταμιού με τίτλο «Τα ψέματα του κόσμου μας και οι αλήθειες του Ποταμιού»

Θα μιλήσουμε λίγο γι’ αυτό σήμερα. Εξασκώ αυτό το επάγγελμα, με συνέπεια, πάνω από 37 χρόνια. Είναι ένα επάγγελμα το οποίο διέπεται από πολύ αυστηρούς κανόνες δεοντολογίας, ειδικά όταν δουλεύεις για μεγάλα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων, όπως έκανα εγώ. Στην πορεία, όμως, του χρόνου και της δουλειάς, είδα ότι, παρά την αυστηρότητα, όπως και στα άλλα επαγγέλματα, υπάρχουν οι άνθρωποι που παραβαίνουν τους κανόνες, είτε για να εντυπωσιάσουν, είτε για να παραποιήσουν μια αλήθεια, είτε για να κρύψουν μια αλήθεια.

Ήταν πάρα πολλά τα επεισόδια στα οποία έγινε αλλαγή της εικόνας και το ρεπορτάζ αλλοιώθηκε. Θυμάμαι ένα παράδειγμα πολύ χαρακτηριστικό, γιατί είχε κάνει θόρυβο. Στη σύρραξη στο Λίβανο με το Ισραήλ, όταν το 2006 το Ισραήλ επιτέθηκε στη Χεσμπολά, και καθημερινά βομβάρδιζαν τα ισραηλινά αεροπλάνα τη συνοικία της Χεσμπολά εντός της Βηρυτού. Ήταν μια συγκεκριμένη περιοχή που κάθε μέρα τη βομβάρδιζαν. Ήταν ένας ντόπιος φωτορεπόρτερ που δούλευε για μεγάλο πρακτορείο. Τραβούσε εικόνες οι οποίες αρχικά ήταν αληθινές. Αλλά επειδή δεν τον εντυπωσίαζαν τον ίδιο ή επειδή δεν τις θεωρούσε αρκετά δραματικές, δεν βρήκε τίποτα καλύτερο να κάνει από το να τις παραποιήσει. Δηλαδή, το αεροπλάνο έριχνε μια ρουκέτα, αυτό με το photoshop τις πολλαπλασίαζε επί δύο. Έβαζε δύο ρουκέτες, έβαζε τέσσερις ρουκέτες. Αλλά ήταν τόσο κακοφτιαγμένο που αμέσως έγινε αντιληπτό.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι επειδή τα διάφορα λόμπι, ανά τον κόσμο, στηρίζουν στις συρράξεις το ένα μέρος ή το άλλο, το λόμπι που στήριζε τις ισραηλινές επιθέσεις πήρε τη φωτογραφία αυτή και την έκανε σημαία. Και τι γινόταν; Από εκεί και πέρα, ό,τι φωτογραφιζόταν στο Λίβανο σε αυτή τη σύρραξη, σχεδόν στο 80% κάθε μέρα βγαίναν ανακοινώσεις. Αυτό είναι ψεύτικο, αυτό είναι ψεύτικο. Δηλαδή το ένα ψέμα έκαψε τους πάντες. Και πήρε πάρα πολύ χρόνο μετά να επανέλθει η αξιοπιστία του επαγγέλματος.

Υπάρχει ένα άλλο παράδειγμα όπου ένας συνάδελφος, Έλληνας μάλιστα, πάλι στα Ιεροσόλυμα έγινε αυτό, τότε με την Ιντιφάντα, κάθε Παρασκευή, γινόταν η προσευχή στο Αραξά. Και όποτε βγαίναν από εκεί μέσα γινόταν πάντα μια σύρραξη με την αστυνομία, μεταξύ Παλαιστινίων, και αυτή ήταν η παραδοσιακή σύρραξη της Παρασκευής. Υπήρχε μια φωτογραφία με έναν αστυνομικό Ισραηλινό με πολιτικά να δίνει μια γροθιά σε έναν Παλαιστίνιο διαδηλωτή. Είχε σταματήσει η εικόνα, είχε παγώσει, ακόμα και το σαγόνι του είχε φύγει. Την έστειλε, δημοσιεύτηκε και επειδή δεν άρεσε στο λόμπι το Ισραηλινό του εξωτερικού γράφτηκαν επιστολές στην Αμερική, διαμαρτυρήθηκαν στον Πρόεδρο ότι ο φωτογράφος κακώς γράφει τη λεζάντα ότι ο αστυνομικός κακοποιεί το διαδηλωτή, ενώ ο αστυνομικός περιποιείται το διαδηλωτή. Φτάσαμε σε τέτοιες ακρότητες.

Σήμερα, λοιπόν, με το ίντερνετ, επειδή η δύναμη των social media έχει γίνει απίστευτα μεγάλη, έχουμε ένα μεγάλο πρόβλημα. Κυκλοφορεί πλέον αμέτρητος αριθμός από φωτογραφικές κάμερες, όπου ο καθένας έχει την ελευθερία να τραβάει ότι θέλει, να στήνει ότι θέλει, και να ποστάρει στο διαδίκτυο, δηλαδή δημόσια ό,τι θέλει.

Αυτό είναι άκρως επικίνδυνο και φτάνει σε σημείο να είναι και φασιστικό διότι μπορείς να κάψεις ανθρώπους στην κυριολεξία, με ψέματα, με ψεύτικες εικόνες. Σκεφτείτε ότι αυτή την στιγμή, στη γη κυκλοφορούν 4 δισεκατομμύρια smartphones, τα οποία έχουν κάμερα. Και υπολογίζεται ότι με έναν αριθμό λήψεων, κατά μέσο όρο δέκα την ημέρα ανά τηλέφωνο, παράγονται καθημερινά και είναι διαθέσιμα για το διαδίκτυο 4 τρισεκατομμύρια εικόνες, όταν ο μέσος όρος λήψης είναι 10 εικόνες την ημέρα.

Φανταστείτε τι μπορεί να γίνει με αυτές τις εικόνες και που μπορούμε να καταλήξουμε. Είναι πάρα πολύ επικίνδυνο να χρησιμοποιείται η φωτογραφία, να γίνεται ρεπορτάζ, η φωτορεπορτάζ και να είναι στη διάθεση του καθενός για οποιαδήποτε χρήση του αρέσει αυτού. Είτε για να εκθειάσει, είτε να κάψει κάποιον.

Δείτε το video: