23 Φεβρουάριος, 2018

Πολιτική και προτεραιότητες

Σώτη Τριανταφύλλου

Η λανθασμένη εκτίμηση των προτεραιοτήτων είναι μία από τις αιτίες των ανθρώπινων προβλημάτων

Στην ταινία «The Florida Project», η εξάχρονη Moonee μένει με τη νεαρή μαμά της, τη Halley, σ’ ένα φτηνό μοτέλ. Ζουν από ένα πενιχρό επίδομα καθώς κι από τα εξίσου πενιχρά κέρδη της Halley που κάνει διάφορες μισοπαράνομες δουλίτσες. Όταν, στο τέλος του μηνός, η Halley πληρώνεται, τρέχουν οι δυο τους στο σούπερ-μάρκετ και αγοράζουν μπιχλιμπίδια. Αν η Halley μπορούσε να διαχειριστεί τα χρήματα δεν θα ήταν η Halley· ίσως όλα να είχαν εξελιχθεί διαφορετικά. Δεν πρόκειται μόνο για ζήτημα διαχείρισης χρημάτων, αλλά για αξιολόγηση προτεραιοτήτων: κάτι που έχει αμελητέο αντίκτυπο όταν αφορά άτομα ή οικογένειες, αλλά μεγάλο όταν αφορά χώρες.

Ακόμα και στο πιο στοιχειώδες μάθημα μάνατζμεντ –μια λέξη και μια έννοια παρεξηγημένη στην Ελλάδα όπου όλα συμβαίνουν μέσω τυχαίων επιθυμιών– αναλύεται η σπουδαιότητα της τοποθέτησης προτεραιοτήτων: προτεραιότητες ως προς τη σπουδαιότητα, προτεραιότητες ως προς τον χρόνο· τι είναι επείγον, τι μπορεί να περιμένει. Ένα από τα μείζονα προβλήματα της πολιτικής μας, που οφείλονται σε αφ’ υψηλού άγνοια της πολιτικής επιστήμης και της επιστήμης της πολιτικής, σε ιδεοληψία και σε πελατειακές-κομματικές σχέσεις, είναι ακριβώς αυτή η απουσία προτεραιοτήτων. Είμαστε ικανοί να παραμερίζουμε προβλήματα επιβίωσης και να επικεντρωνόμαστε σε μια μύγα στον τοίχο: ένα μικρό παράδειγμα ανάμεσα σε πλήθος άλλων ήταν η εγκατάσταση ηλεκτρονικού συστήματος ένδειξης των στάσεων σε λεωφορεία που 1) χρειάζονται συντήρηση και 2) δεν είναι επαρκή για τη δημόσια συγκοινωνία.

Χρησιμοποιώ τη σκανδαλώδη περίπτωση της «τηλεματικής» (θα μπορούσα αίφνης να υπενθυμίσω τα μπαρόκ καγκελάκια που φύτρωσαν στην Αθήνα επί δημαρχίας κ. Αβραμόπουλου) για να απεικονίσω τη λογική σειρά των προτεραιοτήτων. Να ποια θα ήταν αυτή πάνω-κάτω: 1) υποδομές (δρόμοι, πεζοδρόμια: κατασκευή, συντήρηση) 2) ενίσχυση και εκσυγχρονισμός των δημοσίων μέσων μεταφοράς με παράλληλη αποθάρρυνση των ΙΧ (και σχετικές υποδομές στις παρυφές των μεγάλων πόλεων: πάρκινγκ, διόδια κτλ.) 3) συντήρηση και αγορά λεωφορείων 4) πρόσληψη ειδικευμένου προσωπικού που να τα συντηρεί και να τα χειρίζεται και τέλος, αν περισσεύει κάτι από τον προϋπολογισμό, μπορούμε να συζητήσουμε την τηλεματική. Αν μεταφέρουμε αυτό το παράδειγμα στην ευρύτερη πολιτική, σχηματίζεται μια εικόνα παραλογισμού που εξασθενεί, στη συνέχεια, την εμπιστοσύνη στη λογική.

Η προτεραιότητα στην ατομική και συλλογική ζωή είναι η ασφάλεια: η εθνική ασφάλεια, η ασφάλεια των συνόρων, η εσωτερική ασφάλεια. Χωρίς ασφάλεια οποιοδήποτε νομοθετικό μέτρο ή απόφαση τελεί σε εκκρεμότητα. Ακόμα και στο παράδειγμα της τηλεματικής, η ασφάλεια συνιστά προαπαιτούμενο: ποιο είναι το όφελος των ηλεκτρονικών οθονών αν κάθε τόσο κάποιοι τις σπάνε; Οι άνθρωποι, ιδιαίτερα αν επιθυμούν να είναι πολίτες, δεν μπορούν να αναπτυχθούν και να ζήσουν τη ζωή τους σε περιβάλλον αταξίας, χωρίς την ασφάλεια που παρέχει το δίκαιο. Φυσικά, η αταξία, η ανοργανωσιά, το προαναφερθέν τυχαίο των επιθυμιών δημιουργεί ψευδαίσθηση ελευθερίας – ιδιαίτερα αν έχουμε διαπαιδαγωγηθεί να περιφρονούμε το οργανωμένο κράτος, δηλαδή, στην ουσία, τον Άλλο. Νομίζω ότι η κυβέρνησή μας και μεγάλο μέρος των Ελλήνων, δεν συλλαμβάνουν τη σοβαρότητα αυτής της θεμελιώδους προτεραιότητας: στο παράλληλο, φαντασιακό σύμπαν όπου ζουν, οι προτεραιότητες είναι, λόγου χάρη, το «ρωμαλέο φοιτητικό κίνημα», «μια νομική σχολή που να αποσυμφορήσει τις υπόλοιπες», «η ελευθερία έκφρασης» (των δικών της παιδιών, όχι των «άλλων»), οι «ελεύθερες, εναλλακτικές» γειτονιές όπως τα Εξάρχεια, η ειδική μεταχείριση τρομοκρατών και βανδάλων. Και ούτω καθεξής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ.

* Η Σώτη Τριανταφύλλου είναι μέλος της Επιτροπής Διαλόγου