10 Μάιος, 2019

Περί αμφιθυμίας για τις θετικές διακρίσεις

Αντιγόνη Λυμπεράκη

Άρθρο της βουλευτή με το Ποτάμι, Αντιγόνης Λυμπεράκη στην Καθημερινή

«Όποιος αξιοποιεί ευεργετικές διατάξεις δεν δικαιούται να μιλάει για αξιοκρατία». Ή μήπως όχι;

Θύελλα ξεσηκώθηκε όταν ο κ. Πολάκης αναφέρθηκε στον κ. Κυμπουρόπουλο. Αμηχανία επικρατεί όταν μια γυναίκα πολιτικός προωθείται χάρη στην ποσόστωση.

Στην πρώτη περίπτωση ο θιγόμενος αγανάκτησε υψηλοφώνως, στην άλλη υπάρχει ενοχική χαμηλόφωνη απάντηση που συνοψίζεται στο «εγώ βγήκα με την αξία μου, ανεξαρτήτως της ποσόστωσης…».

Τι γίνεται λοιπόν; Γιατί αυτές που διαμαρτύρονται λέγοντας «εγώ δεν θα χρειαζόμουν ποτέ την ποσόστωση» σπεύδουν στην περίπτωση της αναπηρίας να υπερασπιστούν αυτό που οι ίδιες απορρίπτουν μετά βδελυγμίας;

Ο κ. Πολάκης έχει την απάντηση. Η αντιφατική στάση προκλήθηκε από στοχοποίηση και αντιπολιτευτικό μένος εναντίον του ιδίου. Κατά τα άλλα, ο «αψύς Κρητικός» εξέφρασε κάτι που ενδομύχως σκέφτονται όλοι.

Έχω διαφορετική άποψη. Πέρα από θεωρίες συνομωσίας, κάτι δεν πάει καλά με τον τρόπο που κατανοούμε το σκεπτικό της ύπαρξης θετικών διακρίσεων, είτε πρόκειται για μέτρα υπέρ των αναπήρων, είτε για ποσοστώσεις υπέρ γυναικών ή εθνοτικών μειοψηφιών. Η λογική για την ανάγκη θετικών διακρίσεων είναι διαυγής: οι ρυθμίσεις αυτές αποκαθιστούν μια προϋπάρχουσα μειονεξία εξισορροπώντας την κατάσταση. Επαναφέρουν ίσες συνθήκες ανταγωνισμού και γι αυτό δεν αποτελούν προνόμια. Αντίθετα αίρουν τα προνόμια εκείνων που δεν βαρύνονται από μειονεξία.

Αν είναι έτσι, τότε κάποια που επωφελείται από αυτές τις θετικές διακρίσεις, έχει κάθε δικαίωμα -και επιβάλλεται μάλιστα- να διαμαρτύρεται αν κατηγορηθεί ότι κάνει καταχρηστική χρήση προνομίου. Τί έχει πάει στραβά και η αναγνώριση της σημασίας των θετικών διακρίσεων άλλοτε υιοθετείται και άλλοτε όχι;

Η αμφιθυμία εξηγείται από τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι θετικές διακρίσεις. Τα λογικά επιχειρήματα είναι ισχυρά μόνο σε ένα σύστημα που λειτουργεί με κανόνες, και όπου οι κανόνες εφαρμόζονται με ειλικρίνεια. Αν όμως κάποιος αποφασίσει ότι η δυνατότητα ευνοϊκής μεταχείρισης μπορεί να προσφερθεί σαν πολιτική (πελατειακή) χάρη, τότε δικαιολογείται η καχυποψία: τότε οι θετικές διακρίσεις αντιμετωπίζονται σαν προϊόν συνδιαλλαγής. Έτσι, αντί για εργαλείο αξιοκρατίας, γίνονται εργαλείο ευνοιοκρατίας.

Σε αυτόν τον κόσμο της ανυποληψίας, μπορεί ο κ. Πολάκης να θεωρεί ότι δικαιούται να κατακεραυνώνει όσους ωφελούνται από θετικές διακρίσεις και δεν είναι φίλοι του. Στον ίδιο αυτό κόσμο, μπορούν να κρύβονται και όσοι ενδόμυχα πιστεύουν ότι δεν υπάρχει λόγος θετικών διακρίσεων, είτε -ακόμα χειρότερα- όσοι πιστεύουν ότι η περιθωριοποίηση είναι η φυσική μοίρα μερικών -και όλα τα άλλα είναι «πολιτικές ορθότητες» τις οποίες αψηφούν οι αψείς Σφακιανοί και οι λοιποί υπερήφανοι Έλληνες.

Επί τρεις μέρες η εθνική αντιπροσωπεία θα συζητά την επίθεση του κ Πολάκη στον κ. Κυμπουρόπουλο. Θα ήταν κρίμα η συζήτηση να παραμείνει μόνο στους κανόνες αβρότητας ή αψύτητας. Η πολιτική τάξη στην Ελλάδα είναι υπεύθυνη για τη διαστρέβλωση και δυσφήμιση της λειτουργίας των κοινωνικών παρεμβάσεων. Αξιοποιούσε την επιχειρηματολογία της αποκατάστασης μειονεξιών για τη θέσπιση σκανδαλωδών προνομίων προς ημέτερους. Αντιστάθηκε διαχρονικά στην κατοχύρωση γενικών και απρόσωπων κανόνων στην κοινωνική πολιτική.

Η συζήτηση στη Βουλή είναι μια χρυσή ευκαιρία για να προβληματιστούμε για το πως οι θετικές διακρίσεις και το κοινωνικό κράτος μπορούν στ’ αλήθεια να θεμελιώσουν τις ίσες ευκαιρίες. Αντί γι’ αυτό, φοβάμαι θα εξελιχθεί σε μονομαχία στο Σφακιανό Ήλιο.

Πηγή: Καθημερινή