1 Φεβρουαρίου, 2018

Όταν οι ηγήτορες ακολουθούν

Πλάτωνας Τήνιος

H πολιτική, τουλάχιστον στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, επαναλαμβάνει επεισόδια παλιών κωμικών τηλεοπτικών σειρών. Η ιστορία με τα συλλαλητήρια και την «λαϊκή βούληση» θυμίζει αφόρητα την σειρά «Μάλιστα, κύριε Υπουργέ» των αρχών της δεκαετίας του 1980. Ας θυμηθούμε την υπόθεση:

Ένας πολλά υποσχόμενος μεταρρυθμιστής – πρώην αρχισυντάκτης περιοδικού με τον εύγλωττο τίτλο «Μεταρρύθμιση» – ανταμείβεται μετά τις εκλογές με το χαρτοφυλάκιο των Διοικητικών Υποθέσεων. Εκεί βρίσκεται αντιμέτωπος με πλήθος ζητημάτων όπου κυριαρχεί «δημιουργική ακινησία». Στην αρχή, και με την αφέλεια του νεοφώτιστου, η αδράνεια κυριαρχεί. Όμως, φθάνοντας στο 4ο επεισόδια της δεύτερης σειράς, ο Υπουργός έχει μάθει πια να αυθαδιάζει και προσπαθεί να λάβει κάποιες αποφάσεις σε επιμέρους θέματα. Οι αποφάσεις αυτές είναι γενικά επωφελείς, προσκρούουν όμως σε αντιδράσεις της κοινής γνώμης.

Παρά τις ειλικρινείς προθέσεις του Υπουργού, η άρνηση πάλι κυριαρχεί. Τότε αναφέρει, επί λέξει, το μνημειώδες: «Είναι η βούληση του Λαού. Είμαι ο ηγέτης του και οφείλω να τον ακολουθώ».

Ο Υπουργός της τηλεόρασης είναι συνεπής στον ρόλο του ηγέτη που ακολουθεί, με αποτέλεσμα να ανταμείβεται με το ύψιστο βραβείο– η Τρίτη σειρά γίνεται πλέον «Μάλιστα κύριε Πρωθυπουργέ». Όλοι οι πρωταγωνιστές υπηρετούν τον ίδιο διαχρονικό στόχο της ακινησίας και αδράνειας, αλλά από υψηλότερο μετερίζι, και με παρεμφερή αποτελέσματα.

Η Ελληνική πραγματικότητα, 35 χρόνια μετά, δείχνει ότι ο «ηγέτης που ακολουθεί» ζεί και βασιλεύει. Οι δημοσκοπήσεις θέτουν το ερώτημα «τι θα ψηφίζατε αν γινόντουσαν εκλογές την επόμενη εβδομάδα». Αποτέλεσμα είναι να επεκτείνεται το εκλογικό άγχος. Η «δημιουργική ακινησία» της τηλεοπτικής σειράς βρίσκει συνεχώς ευρύτερο πεδίο εφαρμογής. Σίγουρα το επεκτείνει χρονικά, αφού η εκλογολογία σημαδεύει το σύνολο της κοινοβουλευτικής θητείας. Το επεκτείνει κομματικά – μεταφέροντας το φαινόμενο στην αντιπολίτευση και από εκεί στο σύνολο του εκλογικού κόσμου· η αδράνεια έτσι είναι σίγουρη πριν ακόμη αρχίσει μια νέα θητεία. Τέλος, επεκτείνει την αδράνεια και σε άλλες πολιτικές και αντικείμενα: υποχώρηση σε ένα θέμα αλλάζει συσχετισμούς και προκαλεί μετάσταση σε πολλά άλλα.

Πολλοί ίσως θεωρούν ότι το να υποκύψει κάποιος στην σαγήνη των συλλαλητηρίων σε ένα θέμα που ούτως ή άλλως είναι ακίνητο επί 25ετία «δεν έχασε και τον κόσμο». Είναι απλώς μια τακτική υποχώρηση στο έλασσον προκειμένου να διασφαλιστεί το μείζον, ή έτσι λένε. Όταν στο προσκήνιο ανεβαίνουν ξανά στρατηγοί, είναι χρήσιμο να αναλογιστούμε ότι στην πολεμική ιστορία σχεδόν όλες οι πανωλεθρίες ξεκίνησαν ως τακτικές υποχωρήσεις.

Όταν ακολουθείς κάποιον, η τελευταία σου ελπίδα είναι ότι αυτός που ακολουθείς ξέρει πού πάει (ή πού έχει σταματήσει). Αυτό λέει το θεώρημα του Σοφού Λαού. Μήπως, όμως το ξεχαρβαλωμένο σαραβαλάκι του Σοφού Λαού έχει στο πίσω παράθυρο το στίκερ «Don’t follow me! I’m lost, too...»;

* Ο Πλάτων Τήνιος είναι υπεύθυνος του τομέα Εργασίας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και μέλος της Επιτροπής Διαλόγου

Πηγή: Τα Νέα