2 Σεπτέμβριος, 2019

Ο Τσίπρας απέναντι στον μύθο του

Γιάννης Κωνσταντινίδης

Το βλέμμα του και ο δημόσιος λόγος του μαρτυρούν μια δυσθυμία. Ο Αλέξης Τσίπρας δεν έχει αποδεχτεί την ήττα του. Ο συνδυασμός του εύρους του διπλού εκλογικού θριάμβου του 2015 και της επίμονης απόρριψης των δεδομένων των ερευνών κοινής γνώμης στον δρόμο για τις Ευρωεκλογές του Μαϊου είναι επαρκής ερμηνεία της αδυναμίας του αυτής. Ο Αλέξης Τσίπρας διακατέχεται από εκείνο το αίσθημα αδικίας που καταλαμβάνει τους ηγέτες που δεν μπορούν να εντοπίσουν τα λάθη τους και αυτό-χαρακτηρίζονται ως μικροί σωτήρες. Ένα αίσθημα που όχι απλώς καθηλώνει έναν πολιτικό αρχηγό σε στρατηγική απραξία, αλλά -το χειρότερο- αναπαράγει την εικόνα του ηττημένου. Για έναν μέχρι προ λίγων ετών ανίκητο Πρωθυπουργό, η σταθερή εικόνα του στα κάτω έδρανα του Κοινοβουλίου να διαπληκτίζεται με την ολίγων ημερών νέα κυβέρνηση για το κάθετι απλώς υπενθυμίζει την πτώση του.

Δεν είναι βέβαια ο μόνος. Ο Αντώνης Σαμαράς, μετά τη βαριά ήττα της ΝΔ στις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015, εμφάνισε ακριβώς τα ίδια συμπτώματα. Στη δήλωσή του το βράδυ των εκλογών τόνισε ότι «έχει τη συνείδησή του ήσυχη γιατί παραδίδει μια χώρα ισχυρή» και ότι «η ΝΔ έχασε μόλις δύο μονάδες από την εκλογική σύναμη που είχε καταγράψει το 2012». Προς έκπληξη όλων, δεν παραιτήθηκε από την ηγεσία του κόμματος -όπως συνήθιζαν να κάνουν όλοι οι προηγούμενοι ηγέτες της ΝΔ μετά από μια εκλογική ήττα- προσδοκόντας κατάρρευση της κυβέρνησης Τσίπρα εντός ολίγων μηνών. Αντί αυτού, είδε τα δημοσκοπικά ποσοστά του κόμματός του να καταποντίζονται ακόμα και στο 15% κατά το πρώτο τετράμηνο της κυβέρνησης Τσίπρα και τη δημοτικότητα του ιδίου να καταρρέει σε σχεδόν μονοψήφια νούμερα την ίδια περίοδο. Τον Ιούλιο του 2015, η ΝΔ βρέθηκε μπροστά στην πρόκληση του (προκλητικού) δημοψηφίσματος με έναν αρχηγό που είχε επιλέξει να παίζει τον αδιάφορο για την κοινή γνώμη ρόλο του αδίκως ηττημένου για έξι μήνες. Η εμμονή του Αντώνη Σαμαρά να παραμείνει στην ηγεσία της ΝΔ έως τις 5 Ιουλίου μηδένισε άλλωστε και την προοπτική ανάδειξης νέας ηγεσίας στον δρόμο για τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015, στις οποίες η ΝΔ κατήλθε τελικά με έναν υπηρεσιακό αρχηγό.

Ο Αντώνης Σαμαράς όμως δεν πρέπει να είναι το άλλοθι του Αλέξη Τσίπρα. Αυτή δεν είναι βέβαια μια πρόταση αποχώρησης του Αλέξη Τσίπρα από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, ενός μη δομημένου οργανωτικά κόμματος που ουσιαστικά χτίστηκε κοινοβουλευτικά γύρω από την προοπτική πρωθυπουργοποίησης του ιδίου. Οι αποχωρήσεις Κώστα Καραμανλή, Γιώργου Παπανδρέου, Βαγγέλη Βενιζέλου την τελευταία δεκαετία -αλλά και αρκετά χρόνια πριν οι αποχωρήσεις Κώστα Μητσοτάκη, Μιλτιάδη Έβερτ και Κώστα Σημίτη- λειτούργησαν σχεδόν λυτρωτικά σε οργανωτικά δομημένα κόμματα. Για τον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ θα λειτουργήσει έτσι μια απόφαση εκλογής αρχηγού από την υπό διαμόρφωση κομματική βάση του, ακόμα και αν σίγουρος νικητής της διαδικασίας είναι ο Αλέξης Τσίπρας. Μια τέτοια απόφαση θα σβήσει την εικόνα της ήττας και θα αναβαπτίσει τον Αλέξη Τσίπρα σε νικητή, έστω και ενός στημένου εσωκομματικού παιχνιδιού. Ένας πολιτικός που έχει μάθει μόνο να νικά έχει ψυχολογικά την αδήριτη ανάγκη να συντηρήσει τον μύθο του. Αλλιώς κινδυνεύει να σβήσει μαζί με τον μύθο του.

ΠΗΓΗ: ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ

*Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Μακεδονίας