6 Φεβρουαρίου, 2018

Ο ΣΥΡΙΖΑ επιστρέφει εν μέσω συλλαλητηρίων

Γιάννης Κωνσταντινίδης

Η συλλογική δράση προκαλεί πάντα πολιτικά συμβάντα που αποτυπώνονται στη μιντιακή ατζέντα και μοιραία λαμβάνουν θέση ως δυνητικοί προσδιοριστικοί παράγοντες των εκλογικών προτιμήσεων. Οι υπογραφές για τις ταυτότητες, οι καταλήψεις των σχολείων, οι εμπρησμοί στα Εξάρχεια, οι συγκεντρώσεις των Αγανακτισμένων είναι όλα συμβάντα που υπογραμμίζουν τις αντιθέσεις επί πολιτικών ζητημάτων και για αυτό οξύνουν τη σημασία των θεμάτων αυτών για τον κομματικό ανταγωνισμό. Τα συλλαλητήρια για τη Μακεδονία ανήκουν προφανώς σε αυτήν την κατηγορία συμβάντων. Όμως αυτή που δεν είναι το ίδιο προφανής είναι η κατεύθυνση της επίδρασης των συλλαλητηρίων. Και στην προκειμένη περίπτωση, ο εύκολος πειρασμός να μεταφραστεί η ογκώδης συμμετοχή στα συλλαλητήρια ως ένα τελειωτικό χτύπημα στην ασθμαίνουσα κυβέρνηση οδηγεί εμφανώς σε λανθασμένα συμπεράσματα.

Πρώτον, γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ καταγράφει μια μερική ανάκαμψη της εκλογικής του δύναμης. Όλες οι πρόσφατες μετρήσεις της κοινής γνώμης διαπιστώνουν μείωση της διαφοράς από τη ΝΔ, ενώ η μέτρηση της δυνητικής εκλογικής επιρροής από την Prorata –η οποία δίνει πάντα τη δυνατότητα καταγραφής ευρύτερου κύκλου συμπαθούντων για κάθε κόμμα– δίνει τον ΣΥΡΙΖΑ στη μικρότερη απόσταση από τη ΝΔ από το καλοκαίρι του 2016, όταν καταγράφηκε για πρώτη φορά σαφής υπεροχή της αξιωματικής αντιπολίτευσης (34% δυνητική επιρροή για τη ΝΔ έναντι 26% για τον ΣΥΡΙΖΑ). Παρόμοια ανάκαμψη παρουσιάζουν και οι δείκτες του Αλέξη Τσίπρα στις μετρήσεις σειράς προσλαμβανόμενων ιδιοτήτων από την Prorata με αποτέλεσμα την ουσιαστική εξάλειψη του προβαδίσματος που ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρούσε το προηγούμενο διάστημα. Ο Πρωθυπουργός βελτιώνει τα ποσοστά του στους δείκτες εντιμότητας και προσήνειας, αλλά ακόμα και στους δείκτες εργατικότητας και αποτελεσματικότητας στους οποίους υστερούσε σημαντικά.

Δεύτερον, γιατί οποιαδήποτε καταγραφή εκλογικών προτιμήσεων –δυνητικών ή απόλυτων– στην οποιαδήποτε στιγμή δεν μπορεί να συνδεθεί αιτιωδώς με ένα συγκεκριμένο πολιτικό συμβάν. Η βελτίωση της απήχησης του ΣΥΡΙΖΑ και της εικόνας του Αλέξη Τσίπρα δεν είναι δυνατό να συνδεθούν με τους χειρισμούς της κυβέρνησης στο ζήτημα της ονομασίας, καθώς η απομόνωση της αιτίας μιας συμπεριφοράς στις πολιτικές και κοινωνικές επιστήμες είναι πρακτικά αδύνατη. Η υποκειμενική αξιολόγηση των οικονομικών συνθηκών –και ιδιαιτέρως οι προσδοκίες για βελτίωσή τους στο μέλλον–, οι κυβερνητικές παροχές, η αμφιθυμία της αντιπολίτευσης στο ίδιο το ζήτημα της ονομασίας, είναι όλοι παράγοντες που δύνανται να εξηγήσουν τη στάση του ακροατηρίου έναντι του ΣΥΡΙΖΑ, ακόμα και αν το ακροατήριο αυτό διαφωνεί με την ίδια την πρόθεση της κυβέρνησης για επίλυση της διένεξης με αποδοχή μιας σύνθετης ονομασίας.

Τρίτον, γιατί η συμμετοχή στο συλλαλητήριο και η υποστήριξη της άποψης ότι η χώρα μας δεν πρέπει να αναγνωρίσει το γειτονικό κράτος με ονομασία που θα περιέχει ως συνθετικό τον όρο «Μακεδονία» δεν αποκλείει τη διατύπωση της θέσης ότι η μη λύση του θέματος θα έχει μεγαλύτερο κόστος για τη χώρα σε σύγκριση με τη λύση του. Πρόσφατη έρευνα της Prorata έδειξε ότι η κοινή γνώμη είναι διχασμένη ως προς το αν είναι η μη λύση ή η λύση εκείνη που θα έχει το μεγαλύτερο κόστος για τη χώρα παρά το γεγονός ότι η πλειοψηφία τάσσεται υπέρ της μη αναγνώρισης με όνομα που θα περιέχει τον όρο «Μακεδονία». Με άλλα λόγια, για πολλούς ψηφοφόρους το θυμικό επικρατεί της λογικής τους. Αυτό σημαίνει ότι η στάση τους επιδέχεται μεταβολής στη βάση επιχειρηματολογίας –από την πλευρά της κυβέρνησης και των υποστηρικτών της άποψης περί αποδοχής της σύνθετης ονομασίας– που θα διαχωρίζει τον συναισθηματισμό από τον ορθολογισμό.

Πέραν της αξίας αυτής της στρατηγικής για το εκλογικό της μέλλον, η κυβέρνηση οφείλει να κάνει αυτήν την προσπάθεια ξεπερνώντας τον ίδιο τον παλιό κακό της εαυτό. Η κοινή γνώμη δικαιούται να είναι ανορθολογική, η πολιτική ηγεσία όχι. Η πολιτική δεν αρχίζει και τελειώνει με τη ρήση ότι «ο λαός έχει πάντα δίκιο».

* Ο Γιάννης Κωνταντινίδης είναι διευθυντής του Ινστιτούτου «Π² - Πρόοδος στην Πράξη»

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών