9 Σεπτεμβρίου, 2017

Ο νέος φορέας, ο φιλελευθερισμός και η σοσιαλδημοκρατία

Δημήτρης Τσιόδρας

Στην Ελλάδα όταν μιλάμε για φιλελευθερισμό τον ταυτίζουμε με τον οικονομικό φιλελευθερισμό

Με αφορμή την εκλογή της ηγεσίας του νέου φορέα στον προοδευτικό χώρο, έχει ανοίξει ξανά η ιδεολογική συζήτηση για τα ιδεολογικά χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει. Για τις γενικές αρχές που πρέπει να τον διέπουν. Έχω αρθρογραφήσει αρκετές φορές για τη σχέση φιλελευθερισμού, σοσιαλδημοκρατίας και αριστεράς. Παραθέτω ξανά κάποιες σκέψεις που έχω διατυπώσει πιστεύοντας ότι θα βοηθήσουν στο διάλογο που ήδη ξεκίνησε. Το πρώτο ερώτημα που τίθεται από πολλούς είναι: Ο φιλελευθερισμός είναι συμβατός με τις ιδέες της σοσιαλδημοκρατίας ή μιλάμε για δύο ρεύματα που δεν συναντιούνται πουθενά;

Γιατί πολιτικός φιλελευθερισμός;

Ο πολιτικός φιλελευθερισμός είναι συνδεδεμένος με τον αγώνα για ατομικά και πολιτικά δικαιώματα. Απόγονος του Διαφωτισμού, της γαλλικής και της αμερικανικής επανάστασης, διατρέχει ένα ευρύ πολιτικό φάσμα. Τις σημαντικότερες συμβολές του (φιλελεύθερες πολιτικές αξίες, πλαίσιο στη λειτουργία της αγοράς) έχουν οικειοποιηθεί τόσο η κεντροδεξιά όσο και η σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία. Ο πολιτικός φιλελευθερισμός υποστηρίζει το άτομο όχι τον ατομικισμό, την αυτονομία του ατόμου όχι τον εγωισμό, τον ανταγωνισμό όχι το κεφάλαιο, τις ευκαιρίες πλουτισμού όχι τον πλούτο. Υποστηρίζει την ελευθερία της ψήφου, της έκφρασης και του συνέρχεσθαι, την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Δεν προβάλλει κάποιο πρότυπο, αλλά επιδιώκει να εξασφαλίσει για κάθε άτομο την ανάπτυξη της προσωπικότητας, τη διαφορετικότητα, την ελευθερία της σκέψης. Όπως σημειώνει ο Θανάσης Γιαλκέτσης «στην παράδοση του φιλελευθερισμού, η πολιτική κοινωνία γεννιέται για να εξασφαλίσει τα απαράγραπτα δικαιώματα του ατόμου: την ελευθερία της θρησκείας και της σκέψης, την ελευθερία του ατόμου να διαθέτει την εργασία του και την περιουσία του κ.ο.κ. Αυτή ακριβώς η διαφύλαξη των δικαιωμάτων των ατόμων απαιτεί να τίθενται σαφώς καθορισμένα όρια στην άσκηση της κυρίαρχης πολιτικής εξουσίας». Το προς επίλυση πρόβλημα του πολιτικού φιλελευθερισμού, όπως το θέτει ένας από τους επιφανείς εκπροσώπους του, ο Τζον Ρωλς, έχει ως εξής: πώς είναι δυνατόν να υπάρξει μακροπρόθεσμα μια σταθερή και δίκαιη κοινωνία ελεύθερων και ίσων πολιτών, οι οποίοι ωστόσο χωρίζονται βαθύτατα από εύλογα αλλά και ασύμμετρα μεταξύ τους θρησκευτικά, φιλοσοφικά και ηθικά δόγματα; Ο πολιτικός φιλελευθερισμός θεωρεί δεδομένη την πολλαπλότητα και όχι μόνο δεν βλέπει σε αυτή καμιά καταστροφή, αλλά τη θεωρεί ως φυσική έκβαση της λειτουργίας του ανθρώπινου νού». Με σκληρούς αγώνες, στους οποίους είχε σημαντικό μερίδιο η σοσιαλδημοκρατία και η ανανεωτική αριστερά, επιτεύχθηκε η θεσμική κατοχύρωση της διαφορετικότητας σε αντίθεση με την κυριαρχία της αντίληψης πως η ενότητα και η ομόνοια της κοινωνίας απαιτούν να επικρατεί γενική ομοφωνία η οποία να στηρίζεται σε ένα συγκεκριμμένο θρησκευτικό ή φιλοσοφικό ή ηθικό δόγμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ.

* Ο Δημήτρης Τσιόδρας είναι εκπρόσωπος Τύπου