1 Ιούλιος, 2018

Ο διαχωρισμός πέρα από τα εύκολα σλόγκαν

Δημήτρης Τσιόδρας

O διαχωρισμός των σχέσεων Κράτους - Εκκλησίας επανέρχεται στο προσκήνιο όχι προκειμένου να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα ένα πολυσυζητημένο θέμα που αφορά την εναρμόνιση του θεσμικού πλαισίου με τη σύγχρονη κοινωνική και πολιτισμική πραγματικότητα αλλά για λόγους εκλογικού τακτικισμού. Ο ΣΥΡΙΖΑ εκτιμά ότι ανοίγοντας αυτό το ζήτημα διευκολύνεται στη δημιουργια νέων διαχωριστικών γραμμών και στην ενίσχυση του δίπολου "προοδευτικοί - συντηρητικοί", με τον ίδιο να ηγείται της μίας πλευράς και η ΝΔ της άλλης.

Τι σημαίνει, όμως, διαχωρισμός; Το ζήτημα συζητήθηκε και στο πλαίστο του συνεδρίου του Κινήματος Αλλαγής και διαπιστώθηκε η πολυπλοκότητά του. Γιατί ο διαχωρισμός είναι πράγματι μια ριζοστιαστική θέση όμως όταν γίνεται στιζήτηση επί της ουσίας τα πράγματα μπερδεύονται. Διαχωρισμός σημαίνει μεταξύ άλλων τα εξής: Σε συνταγματικό επίπεδο απάλειψη από το προοίμιό του της φράσης "Εις το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος".

Επαναδιατύπωση του άρθρου 13 και κατάργηση του άρθρου 3 όπου αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι "Επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα είναι η θρησκεία της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος που γνωρίζει κεφαλή της τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό υπάρχει σναπόστιαστα ενωμένη δογματικά με τη Μεγάλη Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης και με κάθε άλλη ομόδοξη Εκκλησία του Χριστού τηρεί απαρασάλευ τα όπως εκείνες τους ιερούς αποστολικούς και συνοδικούς κανόνες και τις ιερές παραδόσεις..."

Διαχωρισμός σημαίνει παράλληλα την αντιμετώπιση πολύ περισσότερων και ακόμη πιο δύσκολων θεμάτων. Περίπου 10.000 κληρικοί σε περίπτωση διαχωρισμού παύουν να μισθοδοτούνται από το κράτος. Τα θρησκευτικά σύμβολα απομακρύνονται από τα δημόσια κτίρια. Καταργείται ο θρησκευτικός όρκος πολιτειακών οργάνων και ο θρησκευτικός όρκος στα δικαστήρια. Δεν υπάρχουν επίσημες δοξολογίες.

Η Εκκλησία δεν έχει κανέναν λόγο στον τρόπο λειτουργίας των θρησκευτικών στα σχολεία. Τα εκκλησιαστικά ιδρύματα γίνονται νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου. Επίσης, πρέπει να αντιμετωπιστούν ζητήματα με άλλου είδους συνέπειες, όπως, το θέμα των σχέσεων του Κράτους με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η κυβέρνηση δεν θα έχει λόγο στον τρόπο επιλογής των μουφτήδων της Θράκης που σήμερα επιλέγονται από το ελληνικό κράτος και στη διοίκηση του μουσουλμανικού τεμένους που θα δημιουργηθεί στον Ελαιώνα, το οποίο προβλέπεται πως θα τελεί υπό κρατική διοίκηση.

Δύσκολα θέματα που δεν απαντιούνται με ένα σύνθημα περί διαχωρισμού. Απαιτούν ουσταστικό διάλογο και μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων και με την Εκκλησία ψύχραιμη στάση και ευρύτερες συναινέσεις. Πλήρης διαχωρισμός Κράτους - Εκκλησίας στην Ευρώπη υπάρχει μόνο στη Γαλλία. Σε Ισπανία και Ιταλία, Κράτος και Εκκλησία διατηρούν ειδικές σχέσεις. Στην Αγγλία επικεφαλής της Εκκλησίας είναι ο βασιλιάς, ενώ στις ΗΠΑ οι πρόεδροι συχνά επικαλούνται τον θεό και στο αμερικανικό δολάριο διαβάζεις τη φράση "In God we Trust".

Τα παραπάνω ουδείς μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν είναι κοσμικά κράτη. Είναι σαφές ότι πρέπει να γίνουν αλλαγές ώστε να κατοχυρωθούν πλήρως η θρησκευτική ελευθερία και η θρησκευτική ουδετερότητα του κράτους. Η πραγματικότητα είναι πως μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους το ελληνικό έθνος προσδιορίστηκε σε μεγάλο βαθμό και από την ορθόδοξη χριστιανική ταυτότητα, παρότι η πολιτική και πολιτισμική έννοια του ελληνικού έθνους δεν ταυτίζεται με την ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία. Μετά την ανεξαρτησία, η Εκκλησία οργανώθηκε ως δημόσια αρχή ουσιαστικά ως προέκταση της κρατικής εξουσίας.

Μια νέα οριοθέτηση των σχέσεων Κράτους - Εκκλησίας είναι απαραίτητη. Με αυτή δεν θα απεμπλακεί μόνο το κράτος από τις παρεμβάσεις της Εκκλησίας, αλλά και η Εκκλησία από τον παρεμβατικό ρόλο του Κράτους στα δικά της ζητήματα, ώστε το Κράτος να επιτελεί τον δικό του ρόλο και η Εκκλησία να αφοσιωθεί αποκλειστικά στην πνευματική και κοινωνική της αποστολή. Οι όποιες αλλαγές είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσουν έντονες αντιδράσεις από την πλευρά της Εκκλησίας, αλλά σε πολιτικό επίπεδο.

Η συνταγματική αναθεώρηση θα μπορούσε να είναι μια ευκαιρία να λυθεί το πρόβλημα με σεβασμό στην Ιστορία στις παραδόσεις και στο φρόνημα της μεγάλης πλειοψηφίας, χωρίς άγονες αντιπαλότητες. Οι αναμενόμενες αντιδράσεις, δυστυχώς επιχειρείται να χρησιμοποιηθούν από τον ΣΥΡΙΖΑ, ως άλλη μια ευκαιρία να ανεμίσουν ξανά σε δρόμους και πλατείες διχαστικά λάβαρα.

* Ο Δημήτρης Τσιόδρας είναι εκπρόσωπος Τύπου

Πηγή: TO BHMA