19 Δεκεμβρίου, 2017

O Αμερικανός φίλος

Σώτη Τριανταφύλλου

Πώς οι Ηνωμένες Πολιτείες έμπλεξαν στη Μέση Ανατολή συνάπτοντας αφύσικες συμμαχίες; Πώς άρχισαν όλα τούτα; Η στήριξη των μουτζαχεντίν στο Αφγανιστάν, οι παρεμβάσεις στο Ιράν (με αποκορύφωμα το πραξικόπημα του 1953), η φιλία με τη Σαουδική Αραβία; Μια φιλία που συνεχίζεται αρραγής μολονότι οι Σαουδάραβες ευθύνονται, εν πολλοίς, για την ισλαμική τρομοκρατία, την αντιδυτική στάση των μουσουλμανικών κοινοτήτων και την παγκόσμια εκστρατεία του εξισλαμισμού. Η εύκολη απάντηση είναι πως «όλα γίνονται για το πετρέλαιο» ― αλλά, εκτός από βιασύνη, αυτή η απάντηση φανερώνει την πεποίθηση ότι πίσω από κάθε πράξη υπάρχει απαραιτήτως σκοπιμότητα, λογική και συμφέρον. Δεν υπάρχει: πολλά από όσα συμβαίνουν στη διεθνή πολιτική είναι τυχαία· συμπτώσεις, κουτουράδες, αστοχίες, παρενέργειες, παράπλευρες απώλειες. Οι ιδεολογίες και οι θεωρίες προσπαθούν να βάλουν σε τάξη αποφάσεις και γεγονότα που εκτυλίσσονται με απρόβλεπτους καταλύτες ή που συμβαίνουν από προχειρότητα, άγνοια κι αμέλεια.

Παρακολουθώντας τις σχέσεις ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας μπορούμε να συμπεράνουμε πως για «όλα» φταίει ο Τσαρλς Κρέιν ο οποίος όταν γνώρισε τον Ιμπν Σαούντ τον έπεισε να δεχτεί στη χώρα του έναν Αμερικανό γεωλόγο, τον Καρλ Τουίτσελ. Ο Τουίτσελ αναζητούσε χρυσάφι στην αραβική χερσόνησο. Βρισκόμαστε στο 1931· το κραχ στις ΗΠΑ είχε προκαλέσει οικονομική κρίση και αναταραχή· επικρατούσε κλίμα τζόγου και χρυσοθηρίας. Ο Τουίτσελ δεν βρήκε χρυσάφι, βρήκε όμως πετρέλαιο ― και μαζί με τον Κρέιν έπεισαν τον Ιμπν Σαούντ να συνεργαστεί με τη Standard Oil που είχε στήσει θυγατρική στο γειτονικό Μπαχρέιν.

Διαβάστε τη συνέχεια εδώ.

* Η Σώτη Τριανταφύλλου είναι μέλος της Επιτροπής Διαλόγου