21 Ιανουάριος, 2019

Μπορούμε να πετύχουμε μια καλύτερη συμφωνία; Μπορούμε να περιμένουμε;

Guest Αρθρογράφος

Ομιλία του Λουκά Τσούκαλη στην εκδήλωση "Εδώ μιλούν οι τολμηροί - Μακεδονικό: η συζήτηση που δεν έγινε"

Η συμφωνία των Πρεσπών είναι ένας συμβιβασμός. Και όπως κάθε συμβιβασμός, συνεπάγεται αμοιβαίες παραχωρήσεις από όλες τις πλευρές. Στη δική όμως πολιτική κουλτούρα, ο συμβιβασμός είναι μια πολύ κακιά λέξη. Όποια παραχώρηση από τη δική μας πλευρά θεωρείται ήττα. Και βεβαίως δεν κάνουμε καν την προσπάθεια να καταλάβουμε τα συμφέροντα ή τις ευαισθησίες των απέναντι. Γιατί εξ ορισμού μόνον εμείς δικαιούμαστε να έχουμε συμφέροντα και ευαισθησίες.

Ισχυρίζονται πολλοί ότι η λύση που βρέθηκε δεν μας συμφέρει και ότι θα πρέπει να επιδιώξουμε μια ευνοϊκότερη συμφωνία στο μέλλον. Λειτουργεί όμως ο χρόνος υπέρ ημών; Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει σαφώς το αντίθετο. Τη μεγάλη ευκαιρία για έναν ιστορικό συμβιβασμό με τη γειτονική και μέχρι πρόσφατα ακατονόμαστη χώρα, ένα συμβιβασμό που θα εξασφάλιζε τα συμφέροντα και θα σεβόταν συνάμα τις ευαισθησίες των δύο πλευρών, τη χάσαμε στις αρχές της δεκαετίας του 90. Τότε στη χώρα μας επικράτησαν μαξιμαλιστικές απόψεις – και είναι γνωστοί οι κύριοι υπεύθυνοι που σήκωσαν τότε τα πατριωτικά λάβαρα. Υπονομεύσαμε έτσι το ρόλο και την επιρροή που θα μπορούσε και έπρεπε να ασκήσει η Ελλάδα στα Βαλκάνια, χάσαμε μεγάλο διπλωματικό κεφάλαιο, θεωρηθήκαμε συχνά ως γραφικοί και καταλήξαμε να αναγνωρίζεται η γειτονική χώρα ως Δημοκρατία της Μακεδονίας σκέτο από τη μεγάλη πλειοψηφία των χωρών μελών του ΟΗΕ, περιλαμβανομένων των μεγάλων δυνάμεων, συμμάχων και εταίρων. Και δεν ήμασταν ποτέ κοντά σε μια συμφωνία, παρά μόνον πολύ πρόσφατα, όταν άλλαξε ο συσχετισμός δυνάμεων στη γειτονική χώρα σε συνδυασμό με μια ευνοϊκή διεθνής συγκυρία.

Δεν βλέπω ποιες είναι οι χώρες που θα μας στήριζαν σε μια προσπάθεια επαναδιαπραγμάτευσης στο μέλλον με στόχο μια ευνοϊκότερη συμφωνία για μας, εφόσον η σημερινή συμφωνία δεν κυρωνόταν με δική μας ευθύνη. Το ακριβώς αντίθετο θα έκαναν και νομίζω ότι είναι ήδη απολύτως σαφές. Σας θυμίζω ότι και η Ρωσία που δεν φαίνεται να της αρέσει πολύ η συμφωνία έχει εδώ και χρόνια αναγνωρίσει τη Δημοκρατία της Μακεδονίας χωρίς κανένα γεωγραφικό ή άλλο προσδιορισμό. Και να θυμίσω επίσης ότι στη νεότερη ιστορία μας κερδίσαμε μάχες, ειρηνικές και μη, μόνον όταν είχαμε ισχυρές συμμαχίες. Όσες φορές βρεθήκαμε μόνοι μας, αντιμετωπίσαμε καταστροφές.

Μερικοί προβλέπουν ότι χωρίς τη δική μας βοήθεια – και των μεγάλων δυνάμεων εκτός της περιοχής – η γειτονική μας χώρα θα διαλυθεί εις τα εξ ων συνετέθη. Το κρίσιμο όμως ερώτημα είναι αν μας συμφέρει η αποσταθεροποίηση ή και η διάλυση του κρατιδίου, όπως το ονομάζουν πολλοί απαξιωτικά, στα βόρεια σύνορά μας. Θέλουμε μια ευημερούσα βαλκανική ενδοχώρα με τη Θεσσαλονίκη ως οικονομικό κέντρο (και όχι μόνον), ή προτιμάμε μια νέα πυριτιδαποθήκη στα Βαλκάνια με αναζωπύρωση των εθνικισμών και την προοπτική μιας μεγάλης Βουλγαρίας, μιας μεγάλης Αλβανίας, ή και τα δύο μαζί; Καλό θα ήταν να σκεφτόμαστε κάπου κάπου τι θα γινόταν αν μερικές από τις επιθυμίες μας τελικά πραγματοποιούνταν.

Στα μεγάλα θέματα έχουμε την τάση να αναβάλλουμε τις δύσκολες αποφάσεις, γιατί οι πολιτικοί μας ταγοί αποφεύγουν να αναλάβουν το πολιτικό κόστος. Το αφήνουν για τον επόμενο. Έτσι έγινε με τη δημοσιονομική πολιτική και το ασφαλιστικό στο πρόσφατο παρελθόν, περιμένοντας τους ξένους να επιβάλουν τις επώδυνες λύσεις. Έτσι κάνουμε και στα περισσότερα θέματα της εξωτερικής μας πολιτικής, ενώ οι δημαγωγοί τοκίζουν στην άγνοια, το μαξιμαλισμό και τις εθνικές μας ανασφάλειες. Δεν θα πάει όμως έτσι μπροστά η χώρα.

*Ο Λουκάς Τσούκαλης είναι Πρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ