4 Σεπτέμβριος, 2017

Μαθήματα από την Εσθονία

Γιάννης Κωνσταντινίδης

Και να λοιπόν που η δημόσια συζήτηση ξαναγυρνά στην Εσθονία. Η μικρή βαλτική χώρα, εκτός από τόπος διαδοχικής εφαρμογής των σχεδίων των ολοκληρωτισμών της ευρωπαϊκής ιστορίας, η άστοχη σύγκριση των οποίων μονοπώλησε τις περασμένες εβδομάδες το ενδιαφέρον της ελληνικής πολιτικής τάξης, υπήρξε και η πρώτη χώρα στον κόσμο που προχώρησε στη χρήση της τεχνολογίας για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος, ζήτημα που αιφνιδίως τοποθετήθηκε στη μιντιακή ατζέντα με αφορμή τον σχεδιασμό της διαδικασίας ανάδειξης ηγεσίας στον χώρο του Κέντρου.

Όμως αν για πολλούς η διαχείριση του παρελθόντος είναι ήσσονος σημασίας για τις τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις, τότε η επέκταση των τεχνικών συμμετοχής σε μια εκλογική διαδικασία μέσω αξιοποίησης των τεχνολογιών πληροφορικής δεν είναι κάτι πραγματικά περιθωριακό για την ουσία των πολιτικών φαινομένων;

Τα ποσοστά των Εσθονών ψηφοφόρων που κάνουν χρήση της δυνατότητας ηλεκτρονικής ψηφοφορίας τα τελευταία δέκα χρόνια, μόλις 5%-8% του συνολικού εκλογικού σώματος, φανερώνουν ότι ένα τέτοιο μέτρο δεν μπορεί να μεταβάλει την ουσία του εκλογικού αποτελέσματος, πολύ περισσότερο που οι σχετικές μελέτες αποδεικνύουν ότι η επιλογή άσκησης του δικαιώματος της ηλεκτρονικής ψήφου σχετίζεται πρωτίστως με τα επίπεδα εμπιστοσύνης στη διαδικασία της ψηφοφορίας και όχι με δημογραφικά χαρακτηριστικά των εκλογέων. Στην υπό συζήτηση περίπτωση χρήσης του μέτρου για την εκλογή νέας ηγεσίας σε ένα υπό διαμόρφωση κόμμα ωστόσο, εντοπίζεται μια σημαντική διαφορά. Η προσέλευση στην κάλπη δεν είναι η κυρίαρχη νόρμα συμπεριφοράς, όπως στις εθνικές εκλογές στις οποίες η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου είναι ένα περιθωριακό κίνητρο συμμετοχής. Η συμμετοχή του πολίτη σε μια εσωκομματική διαδικασία πρέπει να κερδηθεί, κάτι που καθιστά τη διεύρυνση των επιλογών συμμετοχής του στοιχείο κομβικό για την απόφασή του και τελικά για την επιτυχία του εγχειρήματος της εκλογής από τη βάση.

Κατά συνέπεια, από τη συσσωρευμένη εμπειρία ακαδημαϊκής μελέτης του μέτρου στην Εσθονία αξίζει να συγκρατήσουμε τη σημασία που αποδίδεται από τους ψηφοφόρους στην αξιοπιστία της διαδικασίας ως του βασικού κινήτρου συμμετοχής τους. Ως προς αυτή τη διάσταση, η ισχύς της τεχνολογίας παρέχει, σύμφωνα με τους αναλυτές, την απάντηση. Η σημερινή τεχνολογία μπορεί να εξασφαλίσει ότι ο αιτηθείς τη συμμετοχή στην ηλεκτρονική ψηφοφορία είναι αυτός που συμπληρώνει τη φόρμα υποβολής ψήφου, χωρίς να απαιτείται η αυτοπρόσωπη υποβολή του αιτήματος συμμετοχής στην ηλεκτρονική ψηφοφορία που ουσιαστικά ακυρώνει το ίδιο το νόημα της εξ αποστάσεως άσκησης του δικαιώματος. Τα τεκμήρια λοιπόν υπάρχουν. Οι επικεφαλής της εκλογικής διαδικασίας οφείλουν να τα αξιοποιήσουν προκειμένου να ενεργοποιήσουν τους ψηφοφόρους σε μια πρωτόγνωρη διαδικασία μορφοποίησης ενός νέου κόμματος.

* Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Π² – Πρόοδος στην Πράξη

Πηγή: ΝΕΑ ΣΕΛΙΔΑ