18 Μαρτίου, 2018

«Το "Τέλος της Ιστορίας" δεν έχει έρθει ακόμη»

Σπύρος Δανέλλης

Την εποχή μας χαρακτηρίζει η κλιμακούμενη αμφισβήτηση των βεβαιοτήτων και η ανατροπή των σταθερών. Η εξάπλωση του ανορθολογισμού οδηγεί σε ένα ευρύτερο αναθεωρητισμό και στη ραγδαία διάδοση λαϊκισμού και αυταρχισμού.

Η ασύγγνωστη αδυναμία που επέδειξε η πολιτική στο να ορίσει ρυθμιστικούς κανόνες και μηχανισμούς θεσμικής διαφάνειας στην παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και κυρίως του χρηματοπιστωτικού συστήματος, ενέτεινε τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες μεταξύ των διαφορετικών χωρών, αλλά και εντός αυτών.

Παράλληλα, η οικονομική κρίση που στην Ευρώπη και στη χώρα μας εντείνεται από την έλλειψη ανταγωνιστικότητας και το δημογραφικό, αδυνατεί να υποστηρίξει το μεγάλο κεκτημένο του κοινωνικού κράτους, που αποτελεί τη προίκα της Σοσιαλδημοκρατίας. Σε συνδυασμό με νέα προβλήματα όπως το μεταναστευτικό – προσφυγικό, βλέπουμε τις ευρωπαϊκές προοδευτικές δυνάμεις να συρρικνώνονται, καθώς οι πολίτες όλο και πιο φοβισμένοι, αβέβαιοι και ευρισκόμενοι σε σύγχυση, στρέφονται σε ακροδεξιές, εθνικιστικές ή λαϊκιστικές επιλογές.

Όσο και αν πολλοί γοητεύτηκαν από το κατά Φουκουγιάμα «Τέλος της Ιστορίας», η διάκριση αριστεράς και δεξιάς ζει και βασιλεύει. Υπάρχουν σαφείς διαφορές στις προτεραιότητες, στις ευαισθησίες, στα εργαλεία, στους κώδικες, στις αρχές.

Όπου η αριστερά έκανε εκπτώσεις στα ειδοποιά χαρακτηριστικά της, οι εκλογικές επιδόσεις της ήταν ολέθριες και η σημερινή γενικότερη υποχώρησή της οφείλεται στην αμηχανία που επιδεικνύει, αδυνατώντας να προτείνει ένα ρεαλιστικό πολιτικό λόγο, που θα στηρίζει ένα βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο και ένα κράτος πρόνοιας στοχευμένο στις πλέον αδύναμες κοινωνικές ομάδες. Ένα κοινωνικό κράτος που θα διασφαλίζει μια ποιότητα ζωής, αλλά και διευρυμένες προοπτικές ευημερίας σε έναν βιώσιμο πλανήτη.

Σήμερα, στην μεγαλύτερη ίσως καμπή της ευρωπαϊκής εποποιίας, όπου η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ξαναορίζεται και όπου άλλη Ευρώπη βλέπουν οι συντηρητικοί ευρωπαϊστές και άλλη οραματίζονται οι προοδευτικοί ευρωπαϊστές, οι πολιτικές δυνάμεις που αναφέρονται στον προοδευτικό μεταρρυθμισμό οφείλουν να συνεννοηθούν μεταξύ τους.
Πριν λίγα χρόνια, με το ξέσπασμα της κρίσης, στο Ευρωκοινοβούλιο άνθησε η πρωτοβουλία Spinelli Group, όπου ευρωβουλευτές από την φιλελεύθερη κεντροδεξιά μέχρι την ευρωπαϊκή αριστερά αναζητούσαμε δρόμους για το πέρασμα στη φεντεραλιστική Ευρώπη. Σήμερα δυνάμεις της Σοσιαλδημοκρατίας, των Πρασίνων και της Ενωτικής Αριστεράς, αναζητούν συγκλίσεις μεταξύ τους. Η Ενωμένη Ευρώπη παρά τις μεγάλες αντιθέσεις, τις διαφορές ταχυτήτων, τους ανοιχτούς λογαριασμούς με το ζοφερό παρελθόν μεταξύ των κρατών μελών της, οφείλει την ύπαρξη και την πορεία της στην τέχνη του συμβιβασμού. Τα δε βήματα και επιτεύγματα της ήταν απόρροια των εκάστοτε πολιτικών συσχετισμών.

Στη χώρα μας ο όρος συμβιβασμός έχει αρνητική χροιά, θεωρείται ήττα και όχι πράξη πολιτικής ευθύνης. Οι πολιτικές δυνάμεις δεν έχουν μάθει να συνθέτουν, με αποτέλεσμα η κουλτούρα διχασμού να είναι βαθιά ριζωμένη στην κοινωνία. Ειδικά σήμερα όμως, δεν έχουμε την πολυτέλεια της αυτοπαγίδευσής μας στο παρελθόν. Όταν οι εξωτερικοί κίνδυνοι γίνονται όλο και πιο απειλητικοί και η έξοδος από τα προγράμματα στήριξης προς την κανονικότητα, απαιτούν τη μέγιστη σύγκλιση δυνάμεων, δεν μπορούμε πλέον να αναζητούμε εκτόνωση της δικαιολογημένης οργής μας. Η αντανακλαστική αντι- ΣΥΡΙΖΑ υστερία, ακόμη και για προτάσεις του, που δείχνουν σαφή συμφιλίωση με την πραγματικότητα, όχι μόνο δεν είναι προωθητικές, αλλά σε πολλές περιπτώσεις είναι καθηλωτικές σε ένα μοντέλο πολιτικής αντιπαράθεσης που η πρόσφατη ιστορία μας, επιβάλλει να ξεπεράσουμε. Το δίπολο «μνημόνιο – αντιμνημόνιο» δεν μπορεί να δώσει τη θέση του στο «ΣΥΡΙΖΑ – αντιΣΥΡΙΖΑ». Δεν θα γυρίσουμε σελίδα αναπαράγοντας την τοξικότητα που δημιουργείται από την ακραία αντιπαράθεση, αντίθετα θα μείνουμε προσκολλημένοι στον πολιτικό επαρχιωτισμό μας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη θέση της χώρας στο μεγάλο κάδρο των ευρωπαϊκών εξελίξεων.

Ποια είναι τα κυρίαρχα αιτήματα του προοδευτικού χώρου σήμερα; Προοδευτικές μεταρρυθμίσεις που θα στηρίζουν ένα βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο, την οικοδόμηση ενός νέου κοινωνικού κράτους, τη θωράκιση των δικαιωμάτων, την κοινωνική δικαιοσύνη και βέβαια τη συμμετοχή της χώρας στη νέα Ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική. Οι προοδευτικές δυνάμεις βρίσκονται ξανά μπροστά στην πρόκληση ή να αναδείξουν τις μεταξύ τους εκλεκτικές συγγένειες ή να οδηγούνται συνεχώς σε αταίριαστες έως ανίερες συμμαχίες, εισπράττοντας διαρκείς ήττες.

* Ο Σπύρος Δανέλλης είναι βουλευτής Ηρακλείου και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος

Πηγή: Νέα Σελίδα (έντυπη έκδοση)