21 Μάρτιος, 2019

Ιστορικά επιβεβλημένη η ισόβια καταδίκη Κάρατζιτς

Βασίλης Σωτηρόπουλος

Η δευτεροβάθμια καταδίκη Κάρατζιτς από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ενώ φαίνεται ιστορικά επιβεβλημένη, καθώς πρωτόδικα είχε αθωωθεί για την γενοκτονία (έγκλημα κατά της ανθρωπότητας), δεν είναι καθόλου αυτονόητη νομικά.

Η απαγόρευση της χειροτέρευσης της θέσης του κατηγορουμένου (reformatio in peius) είναι μια θεμελιώδης αρχή του δικαίου, η οποία φυσικά επιδέχεται εξαιρέσεις σε περιπτώσεις οριακές. Η απαγόρευση σημαίνει ότι αν ο κατηγορούμενος καταδικάστηκε πρωτοβάθμια σε 40 χρόνια κάθειρξη, δεν νοείται στον δεύτερο βαθμό να καταδικαστεί σε ισόβια κάθειρξη. Εκτός εάν (στο διεθνές ποινικό δίκαιο) πρόκειται για έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και εκτός εάν την έφεση την έχει ασκήσει όχι ο κατηγορούμενος (ή όχι μόνο αυτός) αλλά ο εισαγγελέας. Βλέπουμε δηλαδή πολλαπλές εξαιρέσεις για να καταδικαστεί ο Κάρατζιτς σε ισόβια, πράγμα το οποίο δεν είναι καθόλου καλό για την νομιμοποίηση της απόφασης, όσο κι αν επιχαίρει σχεδόν όλος ο πλανήτης.

Και τι διαφορά έχουν τα 40 χρόνια από τα ισόβια για έναν 75χρονο θα ρωτούσε κάποιος κυνικός. Αρχικά, δεν μας ενδιαφέρει μόνο ο συγκεκριμένος ένοχος, αλλά η αποτρεπτική λειτουργία της ποινής: γενοκτονια σημαίνει ισόβια. Είτε είσαι 75 είτε είσαι 25. Όταν παράγεις νομολογία χρειάζεται να έχεις κατά νου ότι οικοδομείς ένα σώμα δικαστικών προηγούμενων που θα εφαρμοστούν και στο μέλλον. Από αυτή την άποψη η καταδίκη Κάρατζιτς δεν είναι μόνο ιστορικά επιβεβλημένη, αλλά και διόρθωση ενός νομικού λάθους που θα έδινε την εντύπωση ότι οι σφαγείς των λαών μπορεί κάποτε ακόμη και να αποφυλακίζονται.

Το σύστημα του διεθνούς ποινικού δικαίου δοκιμάζει εξ ορισμού τις επιστημονικές σταθερές της νομικής, ήδη από τις απαρχές του με τις δίκες της Νυρεμβέργης. Πρέπει να είμαστε ευτυχείς που ζούμε σε έναν κόσμο που τουλάχιστον υπάρχει το δικαιοδοτικό forum για να δικάζονται και να καταδικάζονται οι διεθνείς χασάπηδες. Θέλω όμως να είμαι και σίγουρος ότι δεν τραυματίζονται επικίνδυνα τα θεμέλια των αρχών της δικονομίας. Ας διαβάσουμε την απόφαση λοιπόν ελπίζοντας να πειστούμε.

*Ο Βασίλης Σωτηρόπουλος είναι δικηγόρος, υποψήφιος Ευρωβουλευτής με το Ποτάμι

Σχετικά