6 Δεκεμβρίου, 2017

Υπάρχει και κοινοτικός σανός!

Παναγιώτης Καρκατσούλης

Σπανιότατες είναι οι φορές που ασκείται από τους Έλληνες πολιτικούς, ειδικά, δε, τους φιλευρωπαίους, μια τεκμηριωμένη κριτική στις αδυναμίες και τις ελλείψεις των εκθέσεων των διεθνών οργανισμών που αναφέρονται στην Ελλάδα, ιδίως δε, εκείνων που προέρχονται από τα μέλη της τρόικας και αφορούν τις μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο τρίτο πρόγραμμα (μνημόνιο).

Είναι γεγονός ότι μετά την κατάρρευση του αντι-μνημονιακού αφηγήματος, η διελκυστίνδα μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης έχει μετατοπιστεί από την ορθότητα των μέτρων και των δράσεων στην ταχύτερη εφαρμογή τους, ανεξαρτήτως της καταλληλότητάς τους.

Από τους τέσσερις άξονες του προγράμματος (δημοσιονομικά, οικονομία, δημόσια διοίκηση, τράπεζες) εκείνος που προσελκύει το λιγότερο ενδιαφέρον είναι η δημόσια διοίκηση. Όταν κάποια σημεία που την αφορούν δημοσιοποιούνται, συνήθως, αυτό γίνεται για να προβληθούν τα προβλήματα και οι αδυναμίες μας. Συζήτηση περί των λύσεων που προτείνονται από τους δανειστές δεν γίνεται. Οι προτεινόμενες απ’ αυτούς λύσεις δεν στοχεύουν στον εντοπισμό των κοινωνικών και πολιτικών αιτιών που προκαλούν τις διοικητικές δυσλειτουργίες, αλλά περιορίζονται σε υποδείξεις εστιασμένες στην επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.

Η τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει έναν τέτοιο χαρακτήρα. Το εν λόγω κείμενο αφού κρίνει βιώσιμο –και, άρα, επιτυχημένο- το ελληνικό πρόγραμμα και, αφού επισημαίνει (κατά την πάγια κοινοτική μέθοδο και πρακτική) τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από την ολιγωρία και τις καθυστερήσεις στο κλείσιμο της αξιολόγησης, προβαίνει σε μια αποτίμηση των μεταρρυθμίσεων που έχουν γίνει στους τομείς που το πρόγραμμα διαλαμβάνει.
Στην δημόσια διοίκηση δεν αφιερώνει περισσότερο από τα τρία τέταρτα μιας σελίδας. Σ’ αυτήν επισημαίνει την πρόοδο που έχει συντελεστεί, απονέμοντας εύσημα στην κυβέρνηση (και, εμμέσως, στις προηγούμενες). Μεταξύ των επιτευγμάτων της ελληνικής δημόσιας διοίκησης συμπεριλαμβάνονται:

Α) Η μείωση του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων κατά 26% στο χρονικό διάστημα των μνημονίων (2009-2016).
Β) Η μείωση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων κατά 31%.
Γ) Οι δράσεις «απο-πολιτικοποίησης» της διοίκησης με το νέο σύστημα αξιολόγησης και την ανάδειξη διευθυντών στις δημόσιες υπηρεσίες μέσα από ένα νέο και αντικειμενικό τρόπο.
Πέρα από την αντι-επιστημονική και αντι-επαγγελματική ανάλυση, εκτιμώ ότι ακόμη κι αυτά τα στοιχεία προόδου που επικαλούνται οι συντάκτες της έκθεσης είναι μερικά και εσφαλμένα.

Η μείωση του πληθυσμού υπήρξε τυχαία και οριζόντια. Πόση μεταρρυθμιστική προσπάθεια χρειαζόταν για να σπρώξουν από τον κωδικό μισθοδοσίας στον κωδικό συντάξεων όσους μπορούσαν να επωφεληθούν από τις ευνοϊκές συνταξιοδοτικές διατάξεις;

Πέραν αυτού, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ έκανε τα τελευταία τρία χρόνια μαζικές προσλήψεις συμβασιούχων αυξάνοντας τον αριθμό τους κατά 30.000 από τον Δεκέμβριο 2014. Μάλιστα, για κάποιους εξ αυτών (εργάτες καθαριότητας στους ΟΤΑ) αποφάσισε να μετατρέψει τις ανανεούμενες συμβάσεις τους σε μόνιμες. Αντιλαμβάνομαι ότι με τη ράθυμη κοινοτική παρακολούθηση των αλλαγών μέσω της «tick-the-box» μεθόδου δεν μπορεί κανείς να δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα ουσίας σε σχέση με την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού της δημόσιας διοίκησης. Απαιτείται, γι’ αυτό, μια ολοκληρωμένη πολιτική την οποία δεν έχουν ούτε οι δανειστές ούτε οι κυβερνώντες.

Προφανώς, οι οριζόντιες προκρούστειες περικοπές των αμοιβών διόρθωσαν κάποιες από τις μισθολογικές ανισότητες μεταξύ του στενού και του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Το ερώτημα είναι, όμως, εάν αυτή η «μεταρρύθμιση» οδήγησε στην παροχή καλύτερων υπηρεσιών. Τώρα, δηλαδή, που ο διευθυντής κλινικής και ο γραμματέας του πρωτοκόλλου απέχουν μισθολογικά μερικά ευρώ βελτιώθηκαν οι υπηρεσίες υγείας/παιδείας/ασφάλειας;

Αλλά και το τρίτο, κατά τους συντάκτες της έκθεσης, επίτευγμα, η φερόμενη ως «απο-πολιτικοποίηση» της δημόσιας διοίκησης, κάθε άλλο παρά ουσιαστική μεταρρύθμιση συνιστά. Αναφέρεται ως παράδειγμα η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων και η (μελλοντική) επιλογή διευθυντών στις δημόσιες υπηρεσίες με βάση το νέο σύστημα. Ως τέτοιο περιγράφεται ένα σύστημα που είναι πολύ παλιό, αφού η μέθοδος και τα κριτήρια της αξιολόγησης δεν αλλάζουν ουσιαστικά σε σχέση με τα ισχύοντα. Η ελληνική δημόσια διοίκηση έχοντας τεράστιο πρόβλημα λειτουργικών ανισορροπιών (υπερ-συγκεντρωτισμό αρμοδιοτήτων, άκρατο φορμαλισμό και νομικισμό, απουσία, στοιχειωδών έστω, εργαλείων μάνατζμεντ) δεν θα εκσυγχρονιστεί με τη «δομημένη» συνέντευξη.

Είναι θλιβερή η συμπόρευση των κοινοτικών υπαλλήλων με τους προπαγανδιστές του Μαξίμου. Μια ακόμη εξώφθαλμη απόδειξη του αποτυχημένου μνημονίου και της αποτυχημένης Επιτροπής που πορεύεται αγκαζέ με την αποτυχημένη κυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου.

*Ο Παναγιώτης Καρκατσούλης είναι ο πρόεδρος του Ινστιτούτου του Ποταμιού Π²

Πηγή: Φιλελεύθερος