Copy the snippet below and paste it in between the tags of the pages(s) you'd like to track, right after the global site tag.
25 Ιουνίου, 2017

Η τριτοβάθμια εκπαίδευση στο απόσπασμα

Πάνος Τσακλόγλου

Παλιότερες θεωρίες οικονομικής μεγέθυνσης τόνιζαν κυρίως τη συμβολή της συσσώρευσης φυσικού κεφαλαίου στη διαδικασία οικονομικής ανάπτυξης. Νεότερες θεωρίες δίνουν έμφαση στο ρόλο του ανθρωπίνου κεφαλαίου και της τεχνολογίας.

Σειρά εμπειρικών μελετών δείχνουν ότι, ιδίως στις αναπτυγμένες χώρες, ο ρόλος της υψηλής ποιότητας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι καθοριστικός για την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία του πληθυσμού.

Δυστυχώς, τα προβλήματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας ήταν πολλά και δυσεπίλυτα ακόμα και στα χρόνια πριν την οικονομική κρίση. Το πρόσφατο σχέδιο νόμου που παρουσίασε το Υπουργείο Παιδείας αποτελεί ένα ξεκάθαρο άλμα προς τα πίσω και τα αποτελέσματά του θα επισωρεύσουν νέα προβλήματα σε ΑΕΙ και ΑΤΕΙ.

Ουσιαστικά επαναφέρει τη βασική φιλοσοφία του νόμου 1268/1982, ο οποίος παρά τα προβλήματα που επέλυσε, σε πολλά ζητήματα έφερε τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε δεινή θέση.

Ο νέος νόμος υποτίθεται ότι έρχεται να επιλύσει προβλήματα που δημιουργήθηκαν με το νόμο 4009, γνωστό και ως νόμο Διαμαντοπούλου. Ο νόμος αυτός, που ψηφίστηκε με πρωτοφανή πλειοψηφία από τη Βουλή το 2011 είναι, πιθανότατα, ο πληρέστερος νόμος που ψηφίστηκε τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας και έφερνε τη Ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση κοντύτερα στα Ευρωπαϊκά δεδομένα. Δυστυχώς, άρχισε να «ξηλώνεται» σχεδόν από την επαύριον της ψήφισής του.

Βεβαίως, κανένας νόμος δεν είναι τέλειος, όμως ο νόμος 4009 είχε την πρωτοτυπία να προβλέπει την ίδια την αξιολόγησή του μετά την παρέλευση ορισμένων ετών. Καμία τέτοια αξιολόγηση δεν έγινε πριν την επικείμενη πλήρη αποδόμησή του. Το προτεινόμενο σχέδιο νόμου έχει πληθώρα αρνητικών σημείων. Θα ήθελα, να μείνω σε τέσσερα από αυτά.

Πρώτον, το ζήτημα της αυτονομίας. Στις αναπτυγμένες χώρες τα πανεπιστήμια απολαμβάνουν αυξημένης αυτονομίας, υπόκεινται όμως σε αξιολόγηση και λογοδοσία. Ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία προσπαθούσε να εισάγει ο νόμος 4009, αλλά και προηγούμενες μεταρρυθμίσεις επί Υπουργίας Γιαννάκου.

Πολλές συγκριτικές μελέτες δείχνουν ότι η Ελλάδα είναι, μακράν, ουραγός στο θέμα της αυτονομίας των πανεπιστημίων μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ. Το προτεινόμενο σχέδιο νόμου περιορίζει την αυτονομία ακόμα περισσότερο, κάνοντας ΑΕΙ και ΑΤΕΙ, ουσιαστικά, παραρτήματα του Υπουργείου Παιδείας.

Δεύτερον, το ζήτημα της διοίκησης των ΑΕΙ. Εδώ οι προτεινόμενες παρεμβάσεις είναι πολλές και μας γυρίζουν χρόνια πίσω. Καταργούνται τα Συμβούλια των Ιδρυμάτων, ενός θεσμού που λειτουργεί με επιτυχία σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες. Ο θεσμός αυτός, που πολεμήθηκε παντοιοτρόπως από τον ΣΥΡΙΖΑ και τις φίλιες προς αυτόν δυνάμεις, καταργείται με την αιτιολογία ότι δεν απέδωσε τα αναμενόμενα.

Η δικαιολογία αυτή θυμίζει έντονα τις οιμωγές του πατροκτόνου που διαμαρτύρεται γιατί δεν τον αφήνουν να πάει στη γιορτή του ορφανοτροφείου. Μικρό τμήμα των αρμοδιοτήτων των Συμβουλίων Ιδρυμάτων μεταβιβάζεται σε Περιφερειακά Συμβούλια με έντονη παρουσία διορισμένων υπηρεσιακών παραγόντων. Στη διοίκηση των πανεπιστημίων επανέρχονται οι φοιτητικοί σύλλογοι. Προβλέπεται ότι οι εκπρόσωποι των φοιτητών θα ορίζονται από τους συλλόγους τους, αντίθετα με όλα τα άλλα μέλη συλλογικών οργάνων διοίκησης, επανεισάγοντας πρακτικές λαϊκιστικής πλειοδοσίας που βιώσαμε έντονα στο παρελθόν.

Η συμμετοχή φοιτητών στα όργανα διοίκησης, όταν συζητούνται θέματα φοιτητικού ενδιαφέροντος, είναι θετική και προβλεπόταν από το νόμο 4009. Όμως εκεί η πρόβλεψη ήταν οι εκπρόσωποι των φοιτητών να αναδεικνύονται από ενιαίο ψηφοδέλτιο με συμμετοχή όλων των φοιτητών με άμεση μυστική ψηφοφορία.

Επιπρόσθετα, το παράθυρο που ανοίγει το προτεινόμενο νομοσχέδιο για την εκλογή αντιπρυτάνεων με διαφορετικές απόψεις για τη διοίκηση του πανεπιστημίου από τον Πρύτανη, μπορεί να προβλεφθεί με ασφάλεια ότι θα οδηγήσει σε διοικητική παράλυση πολλά πανεπιστήμια. Τέλος, οι ρυθμίσεις που προβλέπονται για τη λειτουργία των Ειδικών Λογαριασμών και την οικονομική διαχείριση της περιουσίας των πανεπιστημίων, οδηγούν σε σφιχτό εναγκαλισμό του δημοσίου λογιστικού και θα οδηγήσουν σε ατέρμονες γραφειοκρατικές διαδικασίες και μαρασμό πολλών δραστηριοτήτων των πανεπιστημίων

Τρίτον, το πολυθρύλητο ζήτημα του ασύλου. Το ζήτημα αυτό έχει αναλυθεί επανειλημμένως. Στα Ελληνικά ΑΕΙ και ΑΤΕΙ δεν παρέχεται άσυλο για την προστασία των ιδεών – η οποία σε μία δημοκρατική κοινωνία ισχύει παντού, όχι μόνο μέσα στα πανεπιστήμια – αλλά άσυλο ανομίας. Η προτεινόμενη αλλαγή είναι απλώς απότοκος ιδεολογικών αγκυλώσεων, όπως φάνηκε ξεκάθαρα σε πρόσφατη τηλεοπτική συνέντευξη του Υπουργού Παιδείας και θα κάνει την ήδη κακή κατάσταση ακόμα χειρότερη.

Βεβαίως, πρέπει να τονισθεί ότι για τη σημερινή κατάσταση δεν φέρουν ευθύνη μόνο οι πρυτανικές αρχές αλλά και οι δικαστικές αρχές και η αστυνομία οι οποίες αποφεύγουν να παρέμβουν ακόμα και όταν καλούνται από τις ηγεσίες των πανεπιστημίων.

Τέταρτον, το ζήτημα των μεταπτυχιακών σπουδών. Στον τομέα αυτό είχαμε μία μεγάλη άνθηση τα τελευταία χρόνια. Πολλά μεταπτυχιακά προγράμματα λειτουργούν με δίδακτρα και αρκετά από αυτά είναι πολύ καλά προσαρμοσμένα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Με τους πόρους τους καλύπτονται πολλές ανάγκες των πανεπιστημίων.

Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις που ουσιαστικά περιορίζουν τις χρηματοδοτικές πηγές αυτών των προγραμμάτων πολύ κάτω του κόστους τους και αυξάνουν τις γραφειοκρατικές διαδικασίες, αναμένεται με βεβαιότητα ότι θα βάλουν ταφόπλακα σε πολλά τέτοια προγράμματα. Το αποτέλεσμα θα είναι η υποβάθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αλλά και η επίταση του φαινομένου της «διαρροής εγκεφάλων» προς το εξωτερικό.

Πρόσφατη μελέτη της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας υπολόγισε ότι η απελευθέρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τα δεσμά των σημερινών αγκυλώσεων θα είχε πολλαπλά, υψηλά και μακροπρόθεσμα οφέλη για την Ελληνική οικονομία.

Το Σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Παιδείας κινείται προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Όσο πιο γρήγορα εγκαταλειφθεί τόσο το καλύτερο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την Ελληνική οικονομία.


* Ο Πάνος Τσακλόγλου είναι μέλος της Επιτροπής Διαλόγου

Πηγή: Κυριακάτικη Ελευθερία του Τύπου

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com