23 Ιούλιος, 2018

Η πολιτική τοξικότητα, απειλή για τη Δημοκρατία

Σπύρος Δανέλλης

Άρθρο του Σπύρου Δανέλλη στην Κυριακάτικη Νέα Σελίδα για τα 44 χρόνια από τη Μεταπολίτευση

Ένα παιδί που γεννήθηκε τη χρονιά της προδοσίας της Κύπρου, που έφερε και την πτώση της χούντας, σήμερα είναι ένας ώριμος πολίτης 44 χρόνων. Είναι ένας πολίτης χωρίς βιώματα, χωρίς μνήμες του τι προηγήθηκε και οδήγησε στη χούντα, τι έκανε η χούντα και πως κατέρρευσε. Ίσως ακόμη να ασπάζεται το ψευδεπίγραφο σύνθημα που έκανε τις πλατείες να πάλλονται και να βοούν: "η χούντα δεν τελείωσε το ´73". Όντως, η χούντα δεν τελείωσε το ´73, τελείωσε όμως το ´74. Κάθε σύγκριση του δικτατορικού καθεστώτος με όλες τις μετέπειτα στιγμές της δημοκρατίας είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Μέσα στην υπεραπλουστευτική ελαφρότητα τους, οι διαδηλωτές των πλατειών, φαντασιωνόμενοι πως αντιμάχονται την εξουσία, δεν έκαναν τίποτα άλλο παρά να απενοχοποιούν την τυραννία. Διαχρονικά, το πολιτικό σύστημα και συνακόλουθα η κοινωνία αρνούνταν κάθε σχέση με την αυτογνωσία. Όσο όμως κι αν ακούγεται κοινότοπο, λαός που ξεχνά τα λάθη του, κινδυνεύει να τα ξαναζήσει ως φάρσα.

Στα λιγότερα από 200 χρόνια ύπαρξης του νεοελληνικού κράτους καταφέραμε να ζήσουμε "επτά πολέμους, τέσσερις εμφυλίους, επτά πτωχεύσεις" και μια ατελείωτη σειρά πραξικοπημάτων. Προφανώς, η περίοδος μετά τη Μεταπολίτευση αποτελεί την πιο ώριμη, αλλά και αδιατάρακτα μακροβιότερη λειτουργία της δημοκρατίας στη χώρα μας. Μπορούμε όμως να είμαστε σίγουροι πως η δημοκρατία μας δεν απειλείται με πισωγυρίσματα; Πως οι κατακτήσεις της και τα επιτεύγματα της είναι δεδομένα; Μια μάτια στον κόσμο ολόκληρο και κυρίως σε αυτό που θεωρούσαμε για χρόνια σκληρό πυρήνα του δυτικού κόσμου, ΗΠΑ και ΕΕ, πρέπει να μας ανησυχεί. Ο καλπάζων ανορθολογισμός, η γοητεία που ασκεί στις κοινωνίες ο νέο-λαϊκισμός, η ευκολία ριζοσπαστικοποίησής τους έναντι πραγματικών ή λιγότερο πραγματικών κινδύνων, η αφύπνιση των εθνικών εγωισμών, ρευστοποιούν πολλά από τα δεδομένα και τις βεβαιότητες που είχαμε. Η δημοκρατία και οι κατακτήσεις της σήμερα, προφανώς, δεν απειλούνται από τα τανκς.  Η γκροτέσκα φιγούρα του Μπαρμπαρούση που καλούσε πρόσφατα τις ένοπλες δυνάμεις σε στάση από το βήμα της Βουλής, προκαλεί οργή, αλλά και θυμηδία. Ο μεταπολιτευτικός ενθουσιασμός και η πολιτική αφέλεια που επικράτησε, στέρησε από τη νεαρή δημοκρατία μας το 1975 τη συνταγματική θωράκισή της απέναντι στους αρνητές της. Σε αντίθεση με τις χώρες που δοκιμάστηκαν από μακρόχρονες δικτατορίες και τα εγκλήματα τους (Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία), εμείς τρέφαμε την ψευδαίσθηση πως το πολίτευμά μας δεν θα απειληθεί ξανά.

Σήμερα, αυτό που χαρακτηρίζει το δημόσιο λόγο είναι η ακραία πόλωση. Το πολιτικό σύστημα λες και αναζητά διαρκώς λόγους αντιπαράθεσης και δημιουργίας προϋποθέσεων διχασμού, στα μικρά ή στα μεγάλα. Σε μια γενικευμένη αφροσύνη, δεν αντιλαμβάνεται πως αυτό που εισπράττουν οι πολίτες είναι βαθειά υποκρισία και κυνισμός που κλιμακώνουν περαιτέρω την απαξίωση και την αναξιοπιστία του. Η κρίση αξιοπιστίας των πολιτικών κομμάτων που δεν διστάζουν με κυνισμό να αλλάζουν απόψεις, αναλόγως τη θέση τους στην αντιπολίτευση ή την κυβέρνηση, μετατρέπεται σε κρίση αξιοπιστίας του ίδιου του Πολιτεύματος.

Η όσο ποτέ στο παρελθόν στράτευση των περισσοτέρων ΜΜΕ σε βαθμό μετατροπής τους σε γραφεία κομματικής προπαγάνδας, ο θρίαμβος των σχολών του κιτρινισμού, η χειραγώγηση της κοινής γνώμης, στερούν από τη δημοκρατία το οξυγόνο της διαφάνειας και του αξιόπιστου δημόσιου ελέγχου.

Είναι βέβαιο πως το σύνολο του πολιτικού συστήματος βρίσκεται σήμερα σε μια αποδρομή. Όλα τα κόμματα λίγο ή πολύ, χαρακτηρίζονται από κρίση ταυτότητας, εσωτερικές αντιφάσεις και αδυναμία κοινωνικών συστοιχίσεων. Ότι δηλαδή προηγήθηκε της χούντας. Όλα δείχνουν πως διερχόμαστε μια μεταβατική περίοδο σημαντικών ανακατατάξεων και διαφοροποιήσεων του πολιτικού χάρτη. Για να μετατραπεί η κρίση αυτή σε ευκαιρία εξορθολογισμού και ποιοτικής αναβάθμισης του πολιτικού μας συστήματος, τα κόμματα του συνταγματικού τόξου θα πρέπει να καταλάβουν πως η επένδυση στην τοξικότητα, μαζί με τον αντίπαλο εξοντώνει την ίδια την δημοκρατία.

*Ο Σπύρος Δανέλλης είναι Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος και βουλευτής Ηρακλείου με το Ποτάμι

Πηγή: Κυριακάτικη ΝΕΑ ΣΕΛΙΔΑ