8 Μαΐου, 2018

Η μεγάλη πρόκληση για Μακρόν – Μέρκελ

Δημήτρης Τσιόδρας

Η 9η Μαϊου, “Ημέρα της Ευρώπης”, προσφέρεται για αναστοχασμό αναφορικά με την πορεία της Ε.Ε. Μπορεί αυτή τη στιγμή τα σύννεφα πάνω από τον ευρωπαϊκό ουρανό να μην είναι το ίδιο πυκνά όσο πριν από δύο χρόνια, αλλά είναι ακόμη εδώ. Η κρίση στην ευρωζώνη δείχνει να έχει ξεπεραστεί, μέχρι να ξεσπάσει η επόμενη. Οι δυνάμεις που τάσσονται κατά της ενωμένης Ευρώπης παραμένουν εξαιρετικά ισχυρές.

Οι καιροί απαιτούν δυναμική πρωτοβουλία από τη Γερμανία και τη Γαλλία. Μην ξεχνάμε ότι η ιδέα της ευρωπαϊκής ενοποίησης ξεκίνησε μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο με βασικό στόχο την συμφιλίωση των δύο χωρών οι οποίες θα αποτελούσαν και τον πυρήνα της ενωμένης Ευρώπης. 'Οπως χαρακτηριστικά αναφερόταν στη Διακήρυξη Σουμάν “η Ευρώπη δεν θα δημιουργηθεί δια μιας, ούτε σε ένα συνολικό σχέδιο: θα οικοδομηθεί μέσα από συγκεκριμένα επιτεύγματα που κατ΄αρχάς θα δημιουργήσουν μια πραγματική αλληλεγγύη. Η συνένωση των ευρωπαϊκών εθνών απαιτεί να εξαλειφθεί η μακραίωνη διαμάχη μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Η δράση που θα αναλάβουμε πρέπει να αφορά κατά πρώτο λόγο τη Γαλλία και τη Γερμανία”.

Η πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης από την Κοινότητα Ανθρακα και Χάλυβα των 6 χωρών, ως την Ε.Ε των 29 χωρών στηρίχθηκε στη γαλλογερμανική συνεργασία. 'Ολες οι μεγάλες αποφάσεις από τη διαμόρφωση της δομής της Ενωσης και την ψήφιση των Συνθηκών, ως την δημιουργία της ευρωζώνης, στηρίχθηκαν σε συναινέσεις και συμβιβασμούς μεταξύ των δύο χωρών (στον περίφημο γαλλογερμανικό άξονα). Σήμερα, που η πορεία της ενοποίησης απαιτεί νέα ώθηση έχουν ιστορικό χρέος των ηγετών να αναλάβουν μια γενναία πρωτοβουλία. Η πολιτική συγκυρία είναι ευνοϊκή για την Αγκελα Μέρκελ και τον Εμ.Μακρόν.

Η Άγκελα Μέρκελ βρίσκεται στη δύση της πολιτικής της καριέρας. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι διανύει την τελευταία θητεία της ως Καγκελάριος. Εχει την ευκαιρία να αφιερώσει αυτή την θητεία της στην ευρωπαϊκή ιδέα και να μείνει στην ιστορία,όχι μόνο για τη μακρόχρονη ηγετική παρουσία της στο τιμόνι της Γερμανίας αλλά και για την πραγματοποίηση του πιο μεγάλου μεγάλου ευρωπαϊκού στόχου.

Το γεγονός ότι στο τιμόνι της Γαλλίας, βρίσκεται ο Εμ.Μακρόν, ένας δηλωμένος ευρωπαϊστής, μπορεί να λειτουργήσει προωθητικά για την ευρωπαϊκή ιδέα. Ο Μακρόν βρίσκεται στην αρχή της θητείας του, διαθέτει ακόμη ισχυρό πολιτικό κεφάλαιο και μπορεί να ενεργοποιήσει τα σχέδια του αγνοώντας την ισχυρή πίεση των ευρωσκεπτικιστών από δεξιά κι αριστερά. Σε λίγο καιρό δεν είναι βέβαιο ότι θα διαθέτει την ισχύ να το κάνει.

Με δεδομένο ότι οποιαδήποτε πρωτοβουλία εκπορεύεται από τη Γερμανία σε συμμαχία με χώρες του βορρά, διεγείρει αυτομάτως τα αντανακλαστικά πολλών χωρών που φοβούνται ότι θα οδηγηθούμε σε μια γερμανική Ευρώπη, είναι απαραίτητη η σύμπραξη της Γαλλίας.

Ο Εμ. Μακρόν παρουσίασε το περασμένο καλοκαίρι κάποιες προτάσεις για τη μεταρρύθμιση της ευρωζώνης.Παρότι η Αγκελα Μέρκελ τις υποδέχθηκε πολύ θετικά, επί της ουσίας δεν έχει απαντήσει ακόμη. Φαίνεται να θέλει να “αγοράσει χρόνο”. Από την άλλη οι προτάσεις Μακρόν είναι μεν προωθητικές, απέχουν πολύ όμως από το να δίνουν οριστική απάντηση στο ζήτημα της πολιτικής ενοποίησης. Ο υπουργός Οικονομικών της Ευρωζώνης, που προτείνει, είναι ασαφές αν θα δίνει λόγο στους ευρωπαϊκούς θεσμούς ή στις εθνικές κυβερνήσεις ενω η πρόταση για σημαντική αύξηση του προϋπολογισμού της Ευρωζώνης δεν συναντά ευήκοα ώτα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι προτάσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021- 2027 που παρουσίασε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιστοιχούν μόλις στο 1,08% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος-ΑΕΕ( 1.105 τρις ευρώ), ποσό πλήρως ανεπαρκές για να χρηματοδοτηθούν οι κοινοτικές πολιτικές στους τομείς της καινοτομίας, της μετανάστευσης, της άμυνας κλπ.

Η Γερμανία δεν έχει καταθέσει ένα σαφές σχέδιο. Ο πρώην ηγέτης των Σοσιαλδημοκρατών Μ.Σούλτς μιλάει καθαρά για Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης και πιστεύει ότι οι προτάσεις Μακρόν υπηρετούν το σχέδιο για Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία. Οι Χριστιανοκονωνιστές είναι αντίθετοι στην πρόταση και γίνονται όλο και περισσότερο ευρωσκεπτικιστές επειδή με αυτό τον τρόπο πιστεύουν ότι θα αποτρέψουν τη διαρροή ψηφοφόρων προς την ακροδεξιά “Εναλλακτική για τη Γερμανία” (AfD) στις προσεχείς εκλογές στη Βαυαρία.

Ιδέες έχουν πέσει πολλές στο τραπέζι μεταξύ των οποίων εκείνες μιας ομάδας Γάλλων και Γερμανών οικονομολόγων που μεταξύ άλλων πρότειναν την μετατροπή του ESM σε Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο το οποίο θα μπορεί να διαχειρίζεται κονδύλια και να δρα προληπτικά για την αποτροπή κρίσεων. Πολλοί στις Βρυξέλλες προειδοποιούν ότι αν ως το καλοκαίρι δεν παρουσιαστεί ένα σχέδιο με την υποστήριξη της πλειοψηίας των κρατών, τότε αυτό θα είναι πολύ δύσκολο να γίνει στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου των Ευρωεκλογών του 2019.

Η Αγκελα Μέρκελ όπως γράφει το Spiegel έχει κινηθεί πάντα με τη λογική “είναι καλύτερα να μην παίρνεις καμιά απόφαση από το να παίρνεις αποφάσεις που εμπεριέχουν ρίσκο”. Μέχρι τώρα της έχει βγεί. Τώρα το ρίσκο είναι μεγαλύτερο αν ακολουθήσει την ίδια συνταγή. Η Ευρώπη πρέπει να προχωρήσει σε κρίσιμες αλλαγές. Αν αυτό δεν συμβεί πολλοί προβλέπουν ότι το κοινό νόμισμα δεν θα επιβιώσει από την επόμενη μεγάλη οικονομική κρίση. Και τότε όλα αυτά που χτίστηκαν με προσπάθειες γενεών θα γκρεμιστούν.

* Ο Δημήτρης Τσιόδρας είναι εκπρόσωπος Τύπου

Πηγή: The TOC