18 Απριλίου, 2018

Η ισότητα προς τα κάτω ευνοεί την τυραννία

Σώτη Τριανταφύλλου

Στις «Ιστορίες» του, ο Ηρόδοτος αφηγείται ένα περιστατικό για τον Περίανδρο, τύραννο της Κορίνθου και έναν από τους Επτά Σοφούς της αρχαίας Ελλάδας. Το 627 π.Χ. ο Περίανδρος διαδέχθηκε τον πατέρα του, τον Κύψελο, ο οποίος, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, «πολλοὺς μὲν Κορινθίων ἐδίωξε, πολλοὺς δὲ χρημάτων ἀπεστέρησε, πολλῷ δέ τι πλείστους τῆς ψυχῆς». Τα πρώτα χρόνια, ο Περίανδρος κυβέρνησε με σύνεση («ἦν ἠπιώτερος τοῦ πατρός»), αλλά εξελίχθηκε σε τύραννο σκληρότερο από τον Κύψελο.

Γράφει λοιπόν ο Ηρόδοτος ότι ο Περίανδρος έστειλε έναν ακόλουθό του στον Θρασύβουλο, τον τύραννο της Μιλήτου, προκειμένου να ρωτήσει τη γνώμη του για τον καλύτερο τρόπο διακυβέρνησης και εξασφάλισης της κοινωνικής σταθερότητας. Ο Θρασύβουλος οδήγησε τον απεσταλμένο του Περίανδρου στα σπαρμένα χωράφια έξω από την πόλη της Μιλήτου, όπου το σιτάρι είχε ωριμάσει. Και μπροστά στα έκπληκτα μάτια του Κορίνθιου, άρχισε να τσακίζει και να κόβει με μανία όποιο στάχυ ήταν ψηλότερο από τα άλλα («ἐκόλουε αἰεὶ ὅκως τινὰ ἴδοι τῶν ἀσταχύων ὑπερέχοντα, κολούων δὲ ἔρριπτε») χωρίς να πει λέξη για τον τρόπο διακυβέρνησης.

Επιστρέφοντας στην Κόρινθο ο απεσταλμένος είπε στον Περίανδρο ότι ο Θρασύβουλος ήταν παλαβός· ότι ρήμαζε τη σοδειά του τσαλαπατώντας τα καλύτερα στάχυα. Όμως ο Περίανδρος έπιασε το υπονοούμενο: ο τύραννος της Μιλήτου τον συμβούλευε να εξοντώνει τους πολίτες που ξεχωρίζουν («τοὺς ὑπερόχους τῶν ἀστῶν φονεύειν») ώστε να μην απειλούν την εξουσία του. Η ισότητα προς τα κάτω, του μήνυε, ευνοεί την τυραννία. Το περιστατικό αναφέρει ο Αριστοτέλης στα «Πολιτικά» του (το σιταροχώραφο αναφέρεται ως καλαμποκοχώραφο· όχι ότι έχει σημασία), ενώ, λίγους αιώνες αργότερα, ο Τίτος Λίβιος αφηγείται στην «Ιστορία της Ρώμης» κάτι παρόμοιο με τον απεσταλμένο του Σέξτου Ταρκύνιου που επισκέφτηκε τον Ρωμαίο βασιλιά Λούκιο Ταρκύνιο. Ο Λούκιος βγήκε στον κήπο του και βάλθηκε να κόβει τις ψηλότερες παπαρούνες· ο δε Σέξτος ακολούθησε τη συμβουλή του και θανάτωσε τους καλύτερους πολίτες στην πόλη των Γαβίων. Εξού η έκφραση “Tall Poppy Syndrome” η οποία περιέχει την εικόνα του αποκεφαλισμού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ.

* Η Σώτη Τριανταφύλλου είναι μέλος της Επιτροπής Διαλόγου

Σχετικά