5 Ιουλίου, 2018

Η επιστροφή της τύχης του Ποταμιού

Γιάννης Κωνσταντινίδης

Η πρόσφατη απόφαση της ηγεσίας και των οργάνων του Ποταμιού να απεμπλακεί από το εγχείρημα του Κινήματος Αλλαγής προκάλεσε τόσο στο επίπεδο του πολιτικού δυναμικού του ευρύτερου χώρου, όσο και στο επίπεδο της κοινής γνώμης δύο αντικρουόμενες μεταξύ τους αντιδράσεις. Η πρώτη εκδηλώθηκε από εκείνους που θεωρούσαν ότι ο κοινός δρόμος του Ποταμιού με τη Δημοκρατική Συμπαράταξη είναι εφικτός, αλλά και θεμιτός με στόχο τη δημιουργία ενός ισχυρού μεταρρυθμιστικού ή προοδευτικού πόλου, και κατά συνέπεια η απόφαση απεμπλοκής ήταν λανθασμένη. Η δεύτερη αντίδραση εκδηλώθηκε από εκείνους που είχαν θεωρήσει πέρυσι τον Σεπτέμβρη ότι η επιλογή δημιουργίας ενός νέου φορέα από κοινού με τη Δημοκρατική Συμπαράταξη ήταν μία άστοχη και αδικαιολόγητη ενέργεια του Σταύρου Θεοδωράκη, και κατά συνέπεια οποιαδήποτε επαναφορά της σχετικής συζήτησης –ακόμα και αν πρόκειται για διόρθωση εκείνης της απόφασης– δεν μπορεί να καταστήσει το Ποτάμι μια αξιόπιστη επιλογή ψήφου στις επόμενες εκλογές. Κοινό συμπέρασμα και των δύο: το Ποτάμι δεν έχει πια τύχη. Είτε γιατί έφυγε από το Κίνημα Αλλαγής, είτε για πήγε στο Κίνημα Αλλαγής. Γίνεται να έχουν και οι δύο δίκιο;

Έρευνα κοινής γνώμης της Prorata, τον Μάρτιο του 2018, έδειξε ότι οι περισσότεροι από τους ψηφοφόρους αξιολογούσαν τη συμπόρευση των δύο κομμάτων ως απαράδεκτη (41% έναντι 32% που τη θεωρούσαν αποδεκτή). Η ίδια έρευνα αποκάλυπτε ότι οι αναποφάσιστοι ψηφοφόροι και όσοι απείχαν το 2015 αξιολογούσαν κατά πλειοψηφία άνω του 50% ως απαράδεκτη τη συμμαχία αυτή, αποδεικνύοντας ότι το πείραμα του Κινήματος Αλλαγής δεν είχε συγκινήσει ψηφοφόρους που αρνούνται να ενταχθούν στο υπάρχον σύστημα επιλογών ψήφου. Για τους περισσότερους λοιπόν, η Δημοκρατική Συμπαράταξη και το Ποτάμι ήταν δύο ασύμβατοι σύντροφοι, ασυμβατότητα που δεν αφορούσε μόνο τη νοοτροπία και το παρελθόν τους, αλλά και τις ολοένα και συχνότερα αποκλίνουσες τοποθετήσεις τους σε ζητήματα δημοσίων πολιτικών. Σε συνδυασμό με μεταγενέστερα ευρήματα έρευνας της Prorata του Ιουνίου 2018, σύμφωνα με τα οποία μόνο οι τέσσερις στους δέκα δυνητικούς ψηφοφόρους του Κινήματος Αλλαγής αναγνώριζαν τον νέο φορέα ως κάτι διαφορετικό από το ΠΑΣΟΚ, ήταν πλέον φανερό ότι το Ποτάμι –στα μάτια των ψηφοφόρων– δεν είχε θέση εντός του Κινήματος Αλλαγής.

Έχουν συνεπώς δίκιο όσοι ισχυρίζονται ότι η απόφαση απεμπλοκής δεν έχει πλέον κανένα νόημα γιατί το Ποτάμι απώλεσε την αξιοπιστία του με την επιλογή του να πάει στο Κίνημα Αλλαγής; Στα ευρήματα της έρευνας της Prorata του Ιουνίου καταγράφεται ποσοστό 16% του συνολικού εκλογικού σώματος που δηλώνουν ότι «το Ποτάμι συνεχίζει να έχει ακόμα λόγο ύπαρξης», με το ποσοστό να είναι ακόμα πιο αυξημένο (έως 22%) μεταξύ των πρώην και των δυνητικών ψηφοφόρων της ΝΔ. Το Ποτάμι δε φαίνεται λοιπόν να έχει διαγραφεί από τη λίστα επιλογών των εκλογέων.

Γίνεται λοιπόν τελικά να έχουν και οι δύο λογικές αντίδρασης στην απόφαση εξόδου του Ποταμιού άδικό. Έχει συνεπώς ακόμα τύχη το Ποτάμι; Ναι. Για να είμαστε πιο ακριβείς, η τύχη του φαίνεται να επέστρεψε. Η επιστροφή πιστώνεται –ή και χρεώνεται, αναλόγως της οπτικής του καθενός– στον έκδηλο συντηρητισμό και στην απροθυμία ρήξης με τον κλασικό κομματισμό που διακρίνει τη ΝΔ. Η σύνδεση της εικόνα της ΝΔ με την τύχη του Ποταμιού περνά μέσα από ένα ακόμα δημοσκοπικό εύρημα: τον εντοπισμό ενός ποσοστού 3% του εκλογικού σώματος που, παρότι διακρίνεται από εμφανώς αρνητική διάθεση για τον ΣΥΡΙΖΑ και δηλώνει πιθανότητα ψήφου για τη ΝΔ, διάκειται θετικά έναντι του Ποταμιού. Η ολοένα και μεγαλύτερη δυσκολία του Κυριάκου Μητσοτάκη να διαχειριστεί τη βεβαρημένη εικόνα ενός «παρωχημένου κόμματος» δίνει την ευκαιρία στο Ποτάμι να διεκδικήσει με αξιώσεις αυτούς τους μετεωριζόμενους αντί-ΣΥΡΙΖΑ ψηφοφόρους. Με δεδομένη πλέον την ανοχή που έχει επιλέξει να δείχνει η ηγεσία της ΝΔ στο βαθύ κόμμα και στο βαθύ παρελθόν της, εναπόκειται στην ηγεσία του Ποταμιού να αδράξει την τύχη που της επιστράφηκε.

*Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας & Επιστημονικός Διευθυντής της Prorata

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών