26 Σεπτέμβριος, 2018

Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση

Γιώργος Χ. Παντελεμίδης

Κάποιοι θεωρούν ότι αυτή η νέα βιομηχανική επανάσταση είναι η Τρίτη (π.χ. ο Jeremy Rifkin), ενώ οι περισσότεροι, όπως ο Klaus Schwartz, την ονομάζουν Τέταρτη. Η διαφορά τους είναι στην σφαίρα των semantics και δεν παίζει ρόλο στην παρουσία αυτής, της εν πάση περιπτώσει, Νέας Βιομηχανικής Επανάστασης.

Η 1η Βιομηχανική Επανάσταση προκλήθηκε από την ανάπτυξη των μηχανών, που χρησιμοποιούσαν όχι την δύναμη των στοιχείων (αέρα για ανεμόμυλους, νερό για υδρόμυλους) και/ή των σωμάτων των ανθρώπων ή των κατοικιδίων τους, για να λειτουργήσουν, αλλά μία νέα μηχανική δύναμη, δημιουργούμενη αρχικά από τον ατμό και αργότερα από ηλεκτρική ενέργεια, παραγόμενα από καύση διαφόρων στοιχείων (ξύλων, άνθρακος και πετρελαίου).

Η 2η Βιομηχανική Επανάσταση αφορούσε την μαζική, εν σειρά, παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών (π.χ. τηλεφωνίας, ηλεκτρισμού κλπ.), επί τη βάσει και χρήσει της επιστημονικής γνώσης, εφαρμοζόμενης προς βέλτιστη ζεύξη της ενέργειας, παραγόμενης από συστήματα της 1ης Βιομηχανικής Επανάστασης.

Η 3η Βιομηχανική Επανάσταση προήλθε από την ανάπτυξη και χρήση των επιστημών και μεθόδων ψηφιοποίησης, τις υποδομές τηλεφωνίας και την συντόμευση των ταξιδίων μεταφοράς ανθρώπων εμπορευμάτων και εφοδίων, από ένα σημείο, σε ένα άλλο σημείο του κόσμου, σε πρωτάκουστες ταχύτητες και όγκους και συνθήκες ασφάλειας και ακεραιότητας.

Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση προκαλείται από την ανάπτυξη της Διαδικτύωσης και την Σύγκληση των τεσσάρων βασικών διαδικτύων, του Διαδικτύου των Επικοινωνιών, του Διαδικτύου των Πηγών και Συστημάτων Ενέργειας (Ανανεώσιμων ή Μη), αλλά και της Κατανάλωσης αυτής της Ενέργειας, του Διαδικτύου των Αυτοματοποιημένων Μεταφορών και Logistics και του Διαδικτύου της Γνώσης. Αυτό που επιτελεί και καθορίζει αυτήν την Σύγκληση είναι το IoT (Internet of Things), γιατί επιτυγχάνει το micro-monitoring και το micro-management, εν συναλληλία, του καθενός αντικειμένου αυτών των τεσσάρων Διαδικτύων.

Η Σύγκληση αυτών των Διαδικτύων, προσφέρει, κατά την ρύση του Jeremy Rifkin, στον κάθε άνθρωπο ένα ‘προσθετικό’ (prosthetic) νευρικό σύστημα, χρήσιμο όπως τα προσθετικά άκρα / μέλη, είναι χρήσιμα σε όσους ανθρώπους τα χάσουν. Στην περίπτωση βέβαια του ‘προσθετικού’ νευρικού συστήματος, η προσθετικότητα είναι πραγματική, ουσιαστική και όντως πρόσθετη, όχι αντικατάσταση απολεσθέντος νευρικού συστήματος.

Μία παραγωγή τείνει προς / επιδιώκει την πληρέστερη επίτευξη Μηδενικού Οριακού Κόστους (Zero-marginal Cost). Έως και την 3η Βιομηχανική Επανάσταση, μία Παραγωγή ήταν το αποτέλεσμα της ισότητας, ‘καλύτερες μηχανές + καλύτεροι (ή περισσότεροι) εργάτες + την Απώλεια Αποδοτικότητας ’ ή ‘better machines + better workers (or more workers) + Lost Efficiency, το σύνολο των οποίων αποδίδεται σαν ‘Συνολική Αποδοτικότητα’ / Aggregate Efficiency’. Η Παραγωγή ήταν σε θέση να απορροφήσει και κάνει πλήρη χρήση / μετάλλαξη της ενέργειας των χρησιμοποιούμενων υλικών, μόνο κατά ένα κλάσμα των αθροιστικών ενεργειακών μεγεθών των χρησιμοποιούμενων υλικών, μηχανών και εργασίας.

Μετά βίας, τα πλέον προωθημένα βιομηχανικά συστήματα, παραγωγής ενέργειας, προϊόντων ή υπηρεσιών επιτυγχάνουν σήμερα περισσότερο από 19% πραγματική αποδοτικότητα (Γερμανία) με την Ιαπωνική βιομηχανία να επιτυγχάνει μάλιστα 20%, ενώ η Αμερικανική, μόλις 14%. Το υπόλοιπο κλάσμα καλύπτεται από την αξία ‘Απώλεια Αποδοτικότητας’.

Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση επιδιώκει και υπόσχεται ότι στις ερχόμενες ελάχιστες δεκαετίες, μέσω της βέλτιστης χρήσης της Σύγκλησης των τεσσάρων Διαδικτύων, θα επιτύχει διπλασιασμό (40%) της πραγματικής Αποδοτικότητας με αντίστοιχη μείωση των Απωλειών. Αυτό το γεγονός θα αποτελεί μία ουσιαστική επανάσταση του ανθρώπινου είδους και του τρόπου που θα ζούμε. Όσοι, κοινωνίες, Πολιτείες ή έθνη θέσουν εαυτούς εντός του πεδίου της 4ης αυτής Βιομηχανικής Επανάστασης, θα δρέψουν ανάλογους καρπούς και γέρατα. Όσοι δεν το επιτύχουν, θα κατασθούν υποτελείς και δέσμια υποζύγια, όσων το επιτύχουν.

Οι Έλληνες πρέπει να αποφασίσουμε, τώρα, στην σύντομη διάρκεια της αυγή της, πριν ο Ήλιος της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης μεσουρανήσει. Τότε θα είναι αργά. Στην προσφιλή μου ρήση του Τσώρτσιλ, ‘’η Ιστορία, αναφερόμενη στις αργές και καθυστερημένες πράξεις μας, θα φωνάξει τις τρομερές λέξεις - πολύ αργά’’. Too late, στα σύγχρονα ελληνικά.

*Ο Γιώργος Χ. Παντελεμίδης είναι στέλεχος του Τομέα Ανάπτυξης - Υποδομών