20 Νοέμβριος, 2018

Γιατί τα fake news είναι τόσο πιστευτά;

Οντίν Λιναρδάτου

Τι κάνει τα fake news τόσο πιστευτά; Ο 46 χρόνος Κρίστοφερ Μπλερ αποφάσισε να κάνει ένα πείραμα. Να διασπείρει οφθαλμοφανώς ψευδείς ειδήσεις μέσα από το σάιτ που δημιούργησε ο ίδιος.

Μόλις έφευγε από το σπίτι για τη δουλειά της η σύζυγος του και τα παιδιά του πήγαιναν σχολείο, ο Κρίστοφερ άρχιζε να συνομιλεί με τη διαδικτυακή οικογένεια του .

Με τη λέξη “ breaking” (έκτακτη είδηση) άρχιζε τις αναρτήσεις του στο διαδίκτυο , οι φίλοι του τον ρωτούσαν “ ποιό τρελό ψέμα θα πούμε σήμερα; “ και ο Κρίστοφερ απαντούσε ότι όσο πιο ακραία είναι αυτά που γράφουν τόσο περισσότεροι άνθρωποι τα πιστεύουν .

Ο Κρίστοφερ Μπλερ ξεκίνησε την σελίδα του στο Facebook το 2016 , παραμονές της προεκλογικής καμπάνιας στις Ηνωμένες Πολιτείες . Ξεκίνησε ως ένα αστείο ανάμεσα σε φίλους , ήταν ουσιαστικά μία σατυρική σελίδα που την έφτιαξε ο Μπλερ και οι φιλελεύθεροι κολλητοί του για να διακωμωδήσουν τις εξτρεμιστικές ιδέες της ακροδεξιάς και του τρόπου που προσπαθούν να τις διασπείρουν στο διαδίκτυο.

Τα τελευταία δύο χρόνια στη σελίδα αυτή “ America’s last line of Defence “ ( η τελευταία γραμμή άμυνας της Αμερικής ) ο Μπλερ δημοσίευσε άπειρες κατασκευασμένες ιστορίες που ήταν τόσο τραβηγμένες ώστε δεν μπορούσε ποτέ να φανταστεί πως θα τις πίστευε κανείς . Και όμως οι ακραίες από αυτές έγιναν viral.

Δημοσίευσε πως η Καλιφόρνια επέβαλε το νόμο της Σαρία , πως ο πρώην πρόεδρος Μπιλ Κλίντον έχει εξελιχθεί σε κατά συρροή δολοφόνο, πως ο Μπαράκ Ομπάμα αρνήθηκε να πάει στον πόλεμο του Βιετνάμ (ήταν μόλις εννέα χρονών τότε ο Ομπάμα) .

“ Κοινοποιήστε το αν είστε και εσείς εξοργισμένος με αυτό που συμβαίνει “ έγραφε κάτω από κάθε ψευδή είδηση που δημοσίευε . Και έπαιρνε φωτιά η σελίδα του από τα like και τα share κάτω από τις πλέον εξωφρενικές ειδήσεις που κάθε λογικός άνθρωπος θα περίμενε πως ο κόσμος θα τις χλευάσει ή θα γελάσει με τη σάτιρα .

Σε αυτή τη σελίδα δεν υπάρχει ούτε μία αληθινή είδηση έγραψε ένας από τους μόλις 14 ανθρώπους που το είχαν καταλάβει.

Στην Αμερική του 2018 όμως οι ψευδείς ιστορίες του Μπλερ αναδημοσιεύονταν σε εκατοντάδες ακροδεξιά σάιτ όπως και στις ιστοσελίδες της ΠΓΔΜ και της Ρωσίας που διέσπειραν fake news και είχαν γίνει αληθινές στη συνείδηση του κόσμου.

Ξαφνικά οι κατασκευασμένες ειδήσεις αυτής της σατιρικής σελίδας είχαν ένα ακροατήριο 6 εκατομμυρίων χρηστών και κάθε ένας από αυτούς πίστευε πως αυτά που διάβαζε είναι αλήθεια .

Όπως έγραψε συγκλονισμένος ο Κρίστοφερ Μπλερ όσο ρατσιστές , φανατικοί , προσβλητικοί και αν γίνουμε , όσα οφθαλμοφανή ψέματα και αν λέμε ο κόσμος εξακολουθεί να μας ακούει .

Υπάρχει άραγε ένα σημείο , ένα γεγονός που μπορεί να κάνει αυτόν τον κόσμο να συνειδητοποιήσει πως αυτά που του λέμε είναι ψέματα; είναι σκουπίδια ; Υπάρχει ένα όριο που θα τους έκανε να πουν στοπ θέλουμε να επιστρέψουμε στην πραγματικότητα ;

Ο Κρίστοφερ Μπλερ δεν το έχει βρει ακόμα και ακόμα και στις περιπτώσεις που τους έχει αποκαλύψει το μέγεθος του ψέματος των ιστοριών του , τους έχει πει “ σας έπιασα , έκανα πλάκα” διαπιστώνει πως ακόμα και αυτοί οι άνθρωποι επανέρχονται στην ιστοσελίδα του συνεχίζουν να κοινοποιούν την επόμενη ακραία ψεύτικη ιστορία του.

* Η Οντίν Λιναρδάτου είναι υπεύθυνη Διεθνών Σχέσεων στο Ποτάμι

Πηγή: Μεταρρύθμιση