21 Ιανουάριος, 2019

Γιατί η Ρωσία και η Τουρκία προσπαθούν να μπλοκάρουν οποιαδήποτε λύση;

Guest Αρθρογράφος

Ποιοι είναι οι στόχοι των Πούτιν και Ερντογάν στα Βαλκάνια;

Ομιλία Τάσου Τέλλογλου στην εκδήλωση "Εδώ μιλούν οι τολμηροί - Μακεδονικό: Η συζήτηση που δεν έγινε"

H Άγκυρα αναγνώρισε τη ΠΓΔΜ με το συνταγματικό της όνομα στις 6 Φεβρουαρίου 1992 παρ όλα αυτά η Τουρκία δίστασε να προχωρήσει σε εμβάθυνση των εμπορικών της σχέσεων με τον βόρειο γείτονά μας .Η εξήγηση είναι ότι ως το 2002 η Τουρκία δεν ακολουθούσε το νεοοθωμανικό δόγμα της επέκτασης της επιρροής της στις παλιές κτήσεις της οθωμανικής αυτοκρατορίας ούτε και η οικονομική κατάσταση των επιχειρήσεών της ήταν τέτοια ώστε να διεισδύει σε μικρότερες βαλκανικές χώρες με την επιμονή που το έκανε στον 21ο αιώνα. Επίσης η ανωμαλία στο Κόσσοβο ως το 1999 με την οποία για την Άγκυρα ήταν συναρτημένη η πολιτική στην ΠΓΔΜ δεν επέτρεπε το ξεδίπλωμα μια τέτοιας πολιτικής ως την συμφωνία Σλαυβομακεδόνων και Αλβανών το 2001 στην Οχρίδα για την επέκταση των δικαιωμάτων της αλβανικής μειονότητας στην γειτονική χώρα.

Θυμίζω ότι στην τελευταία απογραφή (2002) στην ΠΓΔΜ μετρήθηκαν 78000 Τούρκοι που είχαν μια μικρή πολιτική εθνική εκπροσώπηση. Όμως λόγω της ρευστότητας των ταυτοτήτων στην γειτονική χώρα και τις ευκαιρίες που έδινε στον αλβανικό πληθυσμό ο προσεταιρισμός των τουρκικών φορέων και οργανώσεων αρκετοί Αλβανοί ζήτησαν και αυτοχαρακτηρίσθηκαν Τούρκοι.

Προτεραιότητα της Τουρκίας μετά το 2002 -2003 είναι να ενισχύσει μεταξύ των Αλβανών το προφίλ του συντηρητικού Ισλάμ καθώς οι εμπορικές της σχέσεις με την ΠΓΔΜ δεν είναι σημαντικές (επενδύσεις 1,5 δισ δολλαρίων και εξαγωγές 378 εκατομμυρίων ).Έτσι φτάσαμε στην δημιουργία του κόμματος Besa των Μπιλάλ Κασίμι και Ζεκέρια Ιμπραχίμι, ο Ιμπραχίμι, αρχισυντάκτης του περιοδικού Senja διευθύνει ένα από τα πιο φιλοτουρκικά ΜΜΕ της Δημοκρατίας

Η BESA συμμετείχε στο στρογγυλό τραπέζι με τα αλλά μεγαλύτερα αλβανικά κόμματα στα Τίρανα υπό τον Εντυ Ράμα παρά το γεγονός ότι τα θεωρεί “διεφθαρμένα “ και μέρος του προβλήματος της γειτονικής χώρας.

H άσκηση του soft power συμπληρώνεται από τη δραστηριότητα της TIKA, της τουρκικής οργάνωσης αναπτυξιακής βοήθειας που στο τέλος του 2017 είχε ολοκληρώσει 600 projects στην ΠΓΔΜ. Συμπληρωματική σε αυτή τη δραστηριότητα είναι και εκείνη του τουρκικού ιδρύματος πολιτισμoύ σε μια προσπάθεια να συγκλίνουν οι δραστηριότητες όλων των τουρκικών οργανώσεων στα Σκόπια στην καλλιέργεια του ενιαίου ιδεολογικό πολιτιστικού σκοπού που είναι η ανάδειξη του συντηρητικού Ισλάμ σε μια χώρα που το Ισλάμ παρουσιάζει διάφορες κατευθύνσεις (Κλασσικοί σουνίτες, εισαγόμενοι ουαχαμπίτες αλλά και παμπάλαιοι Τορμπέσηδες).

Η Τουρκία λοιπόν υποστήριξε την συμφωνία των Πρεσπών αλλά θέλησε να αποσπάσει από τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης για αυτήν όσο το δυνατόν περισσότερα “ανταλλάγματα” για εκείνο το κομμάτι του μη σλαβόφωνου πληθυσμού επηρεάζει η θεωρεί ότι θα μπορεί να συνεχίζει να επηρεάζει εν όψει των εξελίξεων στο Κοσσυφοπέδιο και γενικότερα στο αλβανικό πρόβλημα. Φαίνεται ότι εδώ έχει συμπληρωματικούς ρόλους με τη Ρωσία.

Η Ρωσία, που αναγνώρισε πρώτη από τα μόνιμα μέλη του ΣΑ του ΠΟΗΕ την ΠΓΔΜ με το συνταγματικό της όνομα τον Αύγουστο του 2008, αμέσως μετά την πρώτη αποτυχημένη απόπειρα της ΠΓΔΜ να μπει στο ΝΑΤΟ το 2008 κατέβαλε συστηματική προσπάθεια όπως εξήγησε ο Ρώσος πρέσβης στα Σκόπια Ολέγκ Σέρμπακ τον Απρίλιο του 2015 σε εκπρόσωπο του υπουργείου των Εξωτερικών της ΠΓΔΜ "να δημιουργήσει μια λωρίδα ουδετέρων χωρών στα Βαλκάνια, από το Μαυροβούνιο, τη Βοσνία, τη Μακεδονία και Σερβία". Αξίζει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια η Ρωσία έχει δημιουργήσει 30 συνδέσμους φιλίας στη χώρα, ένα πολιτιστικό κέντρο στα Σκόπια αλλά αναμφισβήτητα το εγχείρημα που γεωπολιτικά της είναι πιο πολύτιμο είναι η επέκταση του turkish stream, του αγωγού αερίου από τα ελληνικά σύνορα στο έδαφος της Σερβίας μέσα από την επικράτεια της ΠΓΔΜ σε ένα μήκος 61 χιλιομέτρων που τον Μάρτιο του 2015 είχε ανακοινώσει ότι θα κατασκευάσει η Stroittrnasgaz. Το ποσό της επένδυσης θα προέλθει από ένα παλιό χρέος της ΠΓΔΜ προς τη Ρωσία, θα συμψηφισθεί δηλαδή με αυτό.

Πριν την εισβολή στην Βουλή των Σκοπίων που είχε οδηγήσει στην αποκαθήλωση του Γκρουέβσκι και την ανάληψη της εξουσίας από την κυβέρνηση Ζάεφ, το Katehon, όργανό του θεωρητικού της ρωσικής ιδέας για την Ευρασία Αλεξάντρ Ντούγκιν σημείωνε ότι στα Σκόπια επίκειται πραξικόπημα με σκοπό να ματαιωθεί η διέλευση του αγωγού Turkish stream. H Ρωσία ανησυχεί ότι μια ένταξη της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ θα θάψει οριστικά της χάραξη του αγωγού αυτού ενώ ταυτόχρονα θα υπονομεύσει την ιδέα της για μια ζώνη ουδετέρων κρατών γύρω από τη Σερβία. Εδώ μόνο να παρατηρήσουμε ότι τα ρώσικα χρήματα που είναι επενδεδυμμένα στην ΠΓΔΜ είναι ασήμαντα μόλις 27 εκατομμύρια ευρώ (χωρίς ωστόσο να υπολογίζονται κυπριακές εταιρείες που εκπροσωπούν ρώσικα συμφέροντα )δηλαδή είναι περίπου 35 φορές λιγότερα από τα ελληνικά κεφάλαια που φτάνουν το 12% του FDI(foreign Direct Investment ) της γειτονικής χώρας (7,5 δισ ευρώ).

Όπως και στη γειτονική Σερβία η την Αλβανία τα 4/5 των κεφαλαίων που ζουν τη χώρα δεν έρχονται ούτε από την Ανατολή αλλά ούτε και από την Ρωσία αλλά προέρχονται από χώρες της ΕΕ. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα και αν οι ρωσικές και τουρκικές εξαγωγές στην ΠΓΔΜ αθροιστούν δεν φτάνουν στο 60% των εξαγωγών της Ελλάδας προς τη γειτονική χώρα .Η συνέχιση και ενίσχυση αυτής της διαδικασίας προσέγγισης της ΠΓΔΜ στους θεσμούς της βορειατλαντικής συμμαχίας και της ΕΕ με την ενδυνάμωση των θεσμών της ΠΓΔΜ από την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ και την ένταξη στο ΝΑΤΟ αφ΄ ενός μεν θα διασφαλίσει στην Ελλάδα με οικοδόμηση ευρωπαϊκών θεσμών στα βόρεια σύνορά της επεκτείνοντας την ευρωπαϊκή εδαφικότητα στα Βαλκάνια συνδέοντάς μας εκτός της Βουλγαρίας με ένα ακόμα κράτος της Ένωσης και του ΝΑΤΟ με κοινά σύνορα ενώ πιθανά να απορροφήσει ένα μέρος των κραδασμών που ασφαλώς θα δημιουργηθούν άπω μια λύση στο Κοσσυφοπέδιο που θα επιτρέπει την αλλαγή συνόρων στα νοτιοδυτικά Βαλκάνια.

*Ο Τάσος Τέλλογλου είναι δημοσιογράφος