26 Απριλίου, 2018

Γιατί η μετατόπιση του ΣΥΡΙΖΑ δεν σημαίνει σοσιαλδημοκρατία

Σώτη Τριανταφύλλου

Η έννοια και η πρακτική της σοσιαλδημοκρατίας έχει τρεις πόλους. Ο πρώτος είναι ιδεολογικός και προγραμματικός: ένα ή περισσότερα κόμματα συνθέτουν μια παράταξη με πρόγραμμα ελεύθερης, ελεγχόμενης οικονομίας και συστήματος προνοίας· ο δεύτερος είναι ηθικός και ψυχολογικός: η σοσιαλδημοκρατική παράταξη αποτελείται, ιστορικά, από ομάδες και άτομα που εμφορούνται από λογική, μετριοπάθεια και ρεαλισμό· ο τρίτος είναι ο κοινωνικός χώρος στον οποίον απευθύνεται η σοσιαλδημοκρατία, το ανθρώπινο δυναμικό που θα προσπαθήσει να την εφαρμόσει και να ζήσει με τους κανόνες της. Τα σημειώνω αυτά για να σχολιάσω τη δήθεν μετακίνηση του ΣΥΡΙΖΑ στην Κεντροαριστερά, στη «σοσιαλδημοκρατία»: νομίζω ότι πρόκειται για μια αναγκαστική προσαρμογή, για μια υποκριτική συμμόρφωση στους όρους της ευρωπαϊκής επιτήρησης η οποία δεν μπορεί να οδηγήσει σε σοσιαλδημοκρατία, ούτε σε κομματικό, ούτε φυσικά σε κρατικό και κοινωνικό επίπεδο. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα συνονθύλευμα κομμουνιστογενών λαϊκιστών που λαχταρούσαν την εξουσία και που είναι έτοιμοι να κάνουν τα πάντα για να τη διατηρήσουν.

Στον 21ο αιώνα τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα δεν δημιουργούνται όπως στον 19ο και στις αρχές του 20ού μέσα από διασπάσεις και συνενώσεις· οι διασπάσεις έχουν ήδη συμβεί. Δημιουργούνται μέσα από την εξέλιξη όλων εκείνων των παρατάξεων που απορρίπτουν τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, τον κόκκινο και μαύρο φασισμό. Στον 19ο αιώνα και στις αρχές του 20ού τα συστήματα αυτά δεν είχαν δοκιμαστεί· τώρα όμως έχουν και η ανθρωπότητα ξέρει, θεωρητικά, τι πρέπει να αποφύγει και ποιο κοινωνικό όνειρο είναι εφιαλτικός τόπος. Η σοσιαλδημοκρατία δεν είναι πια «επαναστατική»· όχι επειδή συμβιβάστηκε με τον εχθρό αλλά επειδή οι επαναστάσεις συνέβησαν· μερικές ήταν θεαματικές, άλλες ήταν σιωπηλές χωρίς η σιωπή να αφαιρεί τίποτα από την αξία τους. Αν οι μεγάλοι σοσιαλδημοκράτες του 19ου αιώνα ζούσαν σήμερα στις δυτικές χώρες θα ήταν εκστατικά ευτυχισμένοι με όσα έχουμε επιτύχει: μερικοί ίσως να πρότειναν κάποιες περαιτέρω μεταρρυθμίσεις, άλλοι θα ένιωθαν απολύτως ικανοποιημένοι με την κατάσταση των πραγμάτων. Σκέφτομαι τον Λασάλ, τον Καούτσκι και τον Μπερνστάιν: πώς μας βλέπουν από ψηλά κι αν γυρίζουν στον τάφο τους μπροστά στο ποιόν των ανθρώπων που τους επικαλούνται.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ

* Η Σώτη Τριανταφύλλου είναι μέλος της Επιτροπής Διαλόγου