6 Απρίλιος, 2019

Φαρμακευτική πολιτική: Ο εξορθολογισμός και η διαφάνεια περνάει μέσα από την ηλεκτρονική διακυβέρνηση

Γιώργος Μαυρωτάς

Άρθρο του Αντιπροέδρου του Ποταμιού, Γιώργου Μαυρωτά, στην Εφημερίδα των Συντακτών

Η φαρμακευτική πολιτική είναι ένα ζήτημα με πολλές παραμέτρους και πολλούς εμπλεκόμενους (stakeholders). Υπάρχουν οι ασθενείς, οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις (εγχώριες και ξένες), τα φαρμακεία, οι ασφαλιστικοί φορείς και το κράτος. Δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί ξεχωριστά από το σύνολο της πολιτικής για την υγεία και ασφαλώς αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της.

Το φάρμακο είναι κοινωνικό αγαθό αλλά συγχρόνως αποτελεί και επιχειρηματική δραστηριότητα. Για να κατοχυρωθεί και να διασφαλιστεί ως κοινωνικό αγαθό, η πολιτεία, οι επαγγελματίες υγείας, οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο και οι πολίτες (μέσω συλλόγων ασθενών και άλλων συλλογικοτήτων) πρέπει να δημιουργήσουν πεδίο συγκλίσεων με σκοπό την εξασφάλιση της πρόσβασης στο φάρμακο με χαμηλή ιδιωτική δαπάνη. Παράλληλα, δεν πρέπει να υπονομευθεί η αναπτυξιακή διάσταση του κλάδου.

Σε ότι αφορά στη φαρμακευτική δαπάνη από την εποχή της ασυδοσίας περάσαμε απότομα στην εποχή της ασφυξίας. Το 2009 η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη ήταν 5.1 δις και το 2014 περιορίστηκε στα περίπου 2 δις (κλειστός προϋπολογισμός) ενώ το clawback (επιστροφές από τις εταιρίες) και το rebate (υποχρεωτικές εκπτώσεις), δύο νέες έννοιες μπήκαν στο λεξιλόγιο όσων ασχολούνται με το φάρμακο. Εφόσον υπάρχει ο κλειστός προϋπολογισμός το πρόβλημα ανάγεται σε πρόβλημα κατανομής των πολύ συγκεκριμένων πόρων σε συγκεκριμένες δραστηριότητες ώστε να βελτιστοποιηθεί το αποτέλεσμα, με άλλα λόγια, να βελτιώσεις την κάλυψη της πραγματικής ζήτησης.

Για να βελτιώσεις όμως κάτι πρέπει πρώτα να το μετρήσεις. Κι εδώ έρχονται να παίξουν σημαντικό ρόλο οι πρακτικές της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και της ψηφιοποίησης. Τα μητρώα ασθενών, ο ηλεκτρονικός φάκελος ασθενούς, τα θεραπευτικά πρωτόκολα, η ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση είναι λοιπόν το κλειδί για την μέτρηση, την εφαρμογή και τον έλεγχο του συστήματος γιατί μπορεί να περιοριστεί η τεχνητή ζήτηση.

Στη μελέτη «Greece 10 years ahead» (2011) αλλά και σε αντίστοιχη του ΙΟΒΕ (2013), η εγχώρια φαρμακοβιομηχανία κυρίως λόγω της παραγωγής γενόσημων ήταν στους αναδυόμενους κλάδους. Σε σύγκριση με άλλες χώρες είμαστε αρκετά πίσω στην κατανάλωση γενόσημων Η αύξηση της κατανάλωσης γενοσήμων στην Ελλάδα είναι κάτι που μπορεί να επιτευχθεί (25% με στόχο 40% για το 2017- όταν στην Γερμανία είναι 80% στην Ολλανδία 70%).

Η τιμολογιακή πολιτική των φαρμάκων που ρυθμίζεται από το κράτος πρέπει να εξασφαλίζει ότι θα υπάρχει επαρκής προσφορά χωρίς όμως να επιβαρύνεται υπέρμετρα ο πολίτης και το κράτος. Ο εξορθολογισμός του συστήματος που επιχειρείται εκεί αποσκοπεί: από τη μία η Ελλάδα να εξασφαλίζει από τις χαμηλότερες τιμές στην Ευρωζώνη για τα νέα φάρμακα, χωρίς όμως η ελληνική αγορά να αποτελεί αντικίνητρο για τις επιχειρήσεις. Η αλήθεια είναι ότι για να βελτιστοποιηθεί το μίγμα φαρμακευτικής πολιτικής χρειάζονται και οι δύο πυλώνες: Και τα γενόσημα εγχώριας παραγωγής και τα νέα/καινοτόμα φάρμακα εισαγωγής.

Επίσης κομβικός είναι και ο τομέας της έρευνας για το φάρμακο στη χώρα μας. Η Ελλάδα θα μπορούσε να συμμετάσχει στη διαδικασία παραγωγής πρωτότυπων φαρμάκων είτε με την ανάπτυξη νέων μορίων είτε με την επανατοποθέτηση/επαναστόχευση φαρμάκων χωρίς να απαιτείται η αρχική επένδυση σε έρευνα και ανάπτυξη. Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία είναι αρκετά δυναμική για να υποστηρίξει μια τέτοια προοπτική και, το κυριότερο, έχουμε πολύ καλούς επιστήμονες και εργαστήρια στη βιοτεχνολογία για την ανάπτυξή τους.

Εκτός όμως από την προκλινική έρευνα και ανάπτυξη υπάρχουν και οι κλινικές έρευνες, οι κλινικές μελέτες. Και εδώ η Ελλάδα είναι δραματικά πίσω, κυρίως λόγω γραφειοκρατικών εμποδίων. Κάτι που δεν χρειάζεται χρήματα για να διορθωθεί, αλλά αντίθετα, μπορεί να αποφέρει χρήματα. Το κυριότερο όμως είναι ότι θα ανασχέσει το brain drain των επιστημόνων και συγχρόνως θα έχει ευεργετικές επιδράσεις σε ασθενείς που τυγχάνουν καινοτόμων θεραπειών. Όταν στην Ευρώπη στο Βέλγιο δίνονται 2.5 δις € σε κλινικές μελέτες και στην Ελλάδα μόλις 80 εκ.€ καταλαβαίνετε το δυναμικό βελτίωσης που υπάρχει.

Η αλήθεια είναι ότι η φαρμακευτική πολιτική χρειάζεται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που θα στηρίζεται σε δεδομένα και διαφανείς διαδικασίες. Αυτό που σίγουρα δεν χρειάζεται είναι λαϊκισμός και υποκρισία (όπως γινόταν στο παρελθόν από τον ΣΥΡΙΖΑ και προσφάτως από τη ΝΔ). Το φάρμακο είναι κοινωνικό αγαθό αλλά έχει και αναπτυξιακή διάσταση για τη χώρα μας. Η λεπτή αυτή ισορροπία για να είναι ευσταθής χρειάζεται τρία πράγματα: Αριθμούς (δεδομένα), διαφάνεια και διακομματική συναίνεση. Γι αυτό ειδικά στο θέμα του φαρμάκου πρέπει να μετριάσουμε την κομματική αντιπαράθεση και να εστιάσουμε στο κοινωνικό συμφέρον που μεταφράζεται σε σύγχρονες αλλά όχι υπερτιμημένες θεραπείες, στις οποίες μπορεί να ανταποκριθεί το κράτος και οι πολίτες χωρίς να μένει κανένας ακάλυπτος.

Πηγή: Η Εφημερίδα των Συντακτών

Σχετικά