30 Απρίλιος, 2019

Ευρωπαϊκά μαθήματα και δράσεις για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων

Νάσος Καραγεωργιάδης

Θεωρώ πως ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που μπορεί να κάνει μια κυβέρνηση για να προωθήσει την ευημερία χωρίς αποκλεισμούς είναι να εξασφαλίσει ότι οι νέοι έχουν πρόσβαση στις ευκαιρίες που χρειάζονται για να πετύχουν στη σημερινή δυναμική, υψηλής ειδίκευσης οικονομία.

Στην Ελλάδα, παρότι οι νέοι μας έχουν πρόσβαση σε ένα αρκετά ευρύ, κρατικό σύστημα εκπαίδευσης, πάρα πολλοί αντιμετωπίζουν ανεργία ή υποαπασχόληση επειδή δεν είναι σε θέση να βρουν θέσεις εργασίας που να ταιριάζουν με τα προσόντα τους. Σύμφωνα με τη Eurostat, τα στοιχεία για τη χώρα μας είναι συγκλονιστικά παρουσιάζοντας, στο τέλος του 2018, τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας των νέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (39,5%).

Κι όμως δεν θα έπρεπε να ισχύει κάτι τέτοιο! Η εμπειρία αλλού, και μάλιστα μέσα στην Ευρωπαϊκή οικογένεια, υποδηλώνει ότι η ανεργία των νέων και η υποαπασχόληση δεν αποτελούν φυσικά υποπροϊόντα της αγοράς εργασίας του 21ου αιώνα, αλλά στην πραγματικότητα μπορούν να αντιμετωπιστούν με ευφυείς και καινοτόμες λύσεις δημόσιας πολιτικής. Οι εμπειρίες του Λουξεμβούργου, της Αυστρίας ή της Γερμανίας που έχουν από τα χαμηλότερα αντίστοιχα ποσοστά, για παράδειγμα, θα μπορούσαν να προσφέρουν πολύτιμα μαθήματα.
Ποιο είναι το μυστικό τους; Κατάφεραν να διευκολύνουν την είσοδο στην αγορά εργασίας των νέων μέσω ενός εκτεταμένου διττού εκπαιδευτικού συστήματος το οποίο συνδυάζει μαθήματα σε εκπαιδευτικά ή επαγγελματικά ιδρύματα με επιδοτούμενη κατάρτιση μαθητείας στην εργασία.

Στη Γερμανία για παράδειγμα, οι μαθητές στο δευτεροβάθμιο επίπεδο (γυμνάσιο-λύκειο) μπορούν να υποβάλουν αίτηση σε επιχειρήσεις για προσωρινά αμειβόμενες θέσεις. Μόλις γίνει αποδεκτή η αίτησή τους, τα νέα παιδιά μοιράζουν το χρόνο μεταξύ της εργασίας και της μάθησης ακολουθώντας ένα πρόγραμμα σπουδών ειδικά προσαρμοσμένο, με τη συμβολή των εργοδοτών, για να ανταποκριθεί στις ανάγκες και τις απαιτήσεις της εργασίας τους. Το πρόγραμμα διαρκεί από δύο έως τέσσερα χρόνια και περιλαμβάνει πάνω από 350 διαφορετικές διαδρομές σταδιοδρομίας που απαιτούν εξειδικευμένες δεξιότητες, από την αυτοκινητοβιομηχανία και τη χρηματοδότηση έως την πληροφορική και τη διαχείριση λιανικής. Στους επιτυχόντες υποψηφίους προσφέρονται θέσεις πλήρους απασχόλησης, μετά την αποφοίτησή τους, από εργοδότες που έχουν επενδύσει σε μεγάλο βαθμό στην επαγγελματική τους ανάπτυξη.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέπτυξε την πρωτοβουλία «Εγγύηση για τη Νεολαία» για να εξασφαλίσει ότι όλοι οι νέοι κάτω των 25 –είτε είναι εγγεγραμμένοι στις υπηρεσίες απασχόλησης είτε όχι– θα μπορούν να λαμβάνουν μια συγκεκριμένη, ποιοτική προσφορά εντός 4 μηνών αφότου εξέρχονται από την επίσημη εκπαίδευση ή καθίστανται άνεργοι. Αυτή η ποιοτική προσφορά πρέπει να αφορά εργασία, μαθητεία, πρακτική άσκηση ή συνέχιση της εκπαίδευσής τους, και να είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες και την κατάσταση κάθε νέου. Το πρόγραμμα «Εγγύηση για τη Νεολαία» στην Ελλάδα απευθύνεται σήμερα σε περίπου 240.000 νέους 15-24 ετών.

Στο Ποτάμι υποστηρίζουμε πως η Ευρώπη μπορεί και πρέπει να αναλάβει ένα μεγαλύτερο μερίδιο για να αναστραφεί αυτή η απαράδεκτη εικόνα. Για το λόγο αυτό ζητάμε την αύξηση των κονδυλίων για το συγκεκριμένο πρόγραμμα ώστε να αυξηθεί η χρονική του διάρκεια και να βελτιωθούν τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά. Παίρνοντας πρακτικά παραδείγματα από τις χώρες που έχουν πραγματικά αντιμετωπίσει το πρόβλημα και συνδυάζοντας τα με τις δράσεις του προγράμματος θα μπορούσαμε να αναστρέψουμε αυτή την κατάσταση που αποτελεί μάστιγα.