31 Οκτωβρίου, 2014

Ενεργειακά κοιτάσματα και ειρήνη

Γιώργος Κακλίκης

Οι έρευνες για ενεργειακά κοιτάσματα στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο προκάλεσαν εύλογη αισιοδοξία στην Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ. Οι δύο χώρες, με πνεύμα συνεργασίας, ήλθαν σύντομα σε συνεννόηση και προχωρούν σε υποθαλάσσιες έρευνες που έχουν αναλάβει ξένες ανάδοχες εταιρίες. Συνεργασία για την οριοθέτηση των αποκλειστικών ζωνών τους ξεκίνησαν, επίσης, η Ελλάδα με την Αίγυπτο.

Η συνεννόηση και η ειρηνική διευθέτηση θεμάτων τέτοιας σημασίας είναι ενδεικτική της ωριμότητας και της ορθολογικής προσέγγισης των απόψεων κυρίαρχων κρατών. Κρατών τα οποία, ακολουθώντας τις επιταγές του Δικαίου της Θάλασσας, ρυθμίζουν ειρηνικά και με απόλυτη απουσία τριβών και επικίνδυνων για τη διεθνή ειρήνη κινήσεων, θέματα που τα αφορούν.
Επί δεκαετίες, ο διεθνής Τύπος και οι ειδήμονες χαρακτήριζαν «θερμή» την περιοχή της ΝΑ Μεσογείου. Και όχι άδικα.

Ανέκαθεν, μεγάλοι και μικροί, εξέφραζαν την ελπίδα και την ευχή να επέλθει ηρεμία σ΄αυτή την πολυτάραχη περιοχή του κόσμου. Δεν ήταν μόνο η πολιτική ή η διπλωματική κόπωση που οδηγούσε στη διατύπωση ελπίδων. Ηταν, κυρίως, η επίγνωση των κυοφορούμενου κινδύνου να πάρει το κακό ευρύτερες διαστάσεις.

Αναλυτές, ων ουκ εστι αριθμός, πρότειναν ποικίλες λύσεις. Η δυσκολία ειρηνικής ισορροπίας, όμως, δεν έπαυε να υπάρχει. Και όταν κάποια μορφή αισιοδοξίας εμφανιζόταν, ο κακός δαίμονας τη διέγραφε και ο κίνδυνος ήταν ξανά παρών. Σήμερα, μέσα στην αναστάτωση που έχει προκαλέσει η εμφάνιση και η δράση του «ισλαμικού κράτους» και οι ορατές απειλές για διασάλευση της ακροβατούσας ειρήνης στην ευρύτερη περιοχή, έχουν αρχίσει να παίρνουν μορφή.

Κι όμως, τέσσερεις σημαντικοί παράγοντες της ΝΑ Μεσογείου, Κύπρος και Ισραήλ, Ελλάδα και Αίγυπτος συνεννοούνται και συνεργάζονται. Είναι το ξεκίνημα μιας νέας εποχής στην περιοχή που ενισχύει τις προοπτικές της ειρήνης και σταθερότητας. Και οι τέσσερεις χώρες έχουν γνώση της σημασίας της ειρηνικής προσέγγισης και συνεργασίας. Και προχωρούν με γνώμονα τους διεθνείς κανόνες.

Η Ευρωπαική Ενωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέκαθεν διακήρυτταν την επιθυμία τους για την επικράτηση πνεύματος ειρηνικής συνεννόησης σε όλους τους παίκτες της θερμής αυτής περιοχής. Σήμερα, σ’ ένα σημείο της ΝΑ Μεσογείου, η επιθυμία αυτή παίρνει σάρκα και οστά. Η συνεννόηση αυτή, χωρίς απειλές χρήσης βίας, η προσήλωση των κρατών αυτών στους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου –που έχουν θεσπιστεί πρωτίστως για τη διαφύλαξη του πολύτιμου αγαθού της ειρήνης- είναι ένα αισιόδοξο μήνυμα. Αλλά και παράδειγμα για όλους.

Η σπάνια αυτή ευκαιρία δεν πρέπει να χαθεί. Η Τουρκία καλό είναι να δείξει στην πράξη ένα δυτικό πρόσωπο και όχι ένα δυτικό προσωπείο. Η αποστολή, σήμερα, του ερευνητικού «Μπαρμπαρός», με τη συνοδεία μάλιστα πολεμικών σκαφών της στην ΑΟΖ της Κύπρου, συνιστά στην ουσία επανάληψη της τακτικής των κανονιοφόρων. Με σκοπό την αναδίπλωση της Κυπριακής Δημοκρατίας και την απομάκρυνση των ξένων ερευνητικών πλοίων.

Οι κίνδυνοι από ένα «ατύχημα» είναι μεγάλοι. Ανάμεσα σ’ αυτούς, ο τορπιλισμός μιας λύσης του κυπριακού και το πολύ σοβαρό ενδεχόμενο να ακυρωθούν όποιες προσπάθειες καταβάλλονται για εναλλακτικές δυνατότητες προμήθειας υδρογονανθράκων. Η Αγκυρα πρέπει να αποδείξει ότι, πέρα από γεωστρατηγικά χρήσιμος σύμμαχος της Δύσης, είναι και χρήσιμος εταίρος της. Και αυτό, όχι με παρωχημένο εγωκεντρισμό και αλαζονεία αλλά με πνεύμα συνεργασίας βάσει των, παγκόσμια αποδεκτών, κανόνων δικαίου.

Καλό είναι να δει και αυτή τη διάσταση η Δύση και να μην αφήσει ανεκμετάλλευτη την ευκαιρία που δίνουν στην ειρήνη οι τέσσερεις χώρες. Και να βοηθήσει την Τουρκία να αντιληφθεί ότι τα προβλήματα στα σύνορά της, αλλά και πέρα από αυτά, θα γίνουν «μηδενικά» ή θα ελαχιστοποιηθούν, αν και αυτή προσαρμοσθεί στους δυτικούς κανόνες συνεννόησης και συμπεριφοράς και το Διεθνές Δίκαιο.

* Ο Γιώργος Κακλίκης είναι μέλος της Επιτροπής Διαλόγου και υπεύθυνος του Τομέα Toυρκικών και Βαλκανικών Υποθέσεων

διαβάστε επίσης