28 Οκτωβρίου, 2015

«Ελπίζοντας να διασώσουμε έναν τρόπο ζωής, "ξεριζώνοντας" τους Έλληνες που είναι αγρότες μόνο στα χαρτιά»

Guest Αρθρογράφος

Το Ποτάμι πιστεύει πως πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στην παραγωγή, στην κτηνοτροφία και στο χωράφι, όπως είχε δηλώσει ο Σταύρος Θεοδωράκης στην επίσκεψή του σε αγροτικές περιοχές της Μακεδονίας. Στο ίδιο πλαίσιο οι βουλευτές του Ποταμιού είχαν καταθέσει ερώτηση προς τον Υπουργό Παραγωγικής Ανασυγκρότησης Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχετικά με ενισχύσεις σε όσους δεν ασκούν γεωργική δραστηριότητα. Τις θέσεις του κινήματος μπορείτε επίσης να δείτε και σε σχετικό Infographic.

Φωτολίβος, Ελλάδα – Σε ένα πέτρινο αγροτόσπιτο δίπλα στα χωράφια που καλλιεργεί ρόδια, εδώ στη Βόρειο Ελλάδα, ο Χρήστος Γκόντιας, 46 ετών, καπνίζει μανιωδώς και προσπαθεί να μας δώσει συνέντευξη. Αλλά το τηλέφωνό του χτυπάει ασταμάτητα, συχνά με αιτήματα που δέχεται από τα μέσα, αλλά και αγρότες, οι οποίοι ανταποκρίνονται στο κάλεσμα που ο ίδιος έκανε πρόσφατα, για μια διαμαρτυρία παγκόσμιας κλίμακας. Έτσι, ο Χρήστος σπάνια καταφέρνει να ολοκληρώσει την σκέψη του.

Παραδέχεται με άνεση ότι του αρέσει όλη η προσοχή που δέχεται. Αλλά δεν είναι αυτό που έχει σημασία. Είναι πολλά άλλα. Φοβάται, άλλωστε, πως κινδυνεύει ο τρόπος ζωής του.

«Είμαι ερωτευμένος με τη γη,» λέει ο κύριος Γκόντιας, ένας αγρότης και συνδικαλιστής, κοιτώντας έξω από το παράθυρο. «Βασικά εννοώ πως μου αρέσει να φυτεύω σπόρους στο έδαφος και να τους βλέπω να μεγαλώνουν, γνωρίζοντας βέβαια ότι καλλιεργώ ένα υγιεινό προϊόν. Και είμαι διατεθειμένος να συνεχίσω να μάχομαι, προκειμένου να είμαι σε θέση να συνεχίσω να το κάνω».

Τις τελευταίες μέρες, μάχεται ενάντια στους όρους που προκύπτουν από το τελευταίο Μνημόνιο που υπέγραψε η χώρα με τους διεθνείς πιστωτές της. Το Μνημόνιο επιβάλλει μεγάλες αυξήσεις των φόρων που θα πρέπει να πληρώσουν οι αγρότες, αλλά και μεγάλη αύξηση των συνεισφορών. Με αφορμή τα παραπάνω, ο κύριος Γκόντιας ενθαρρύνει εκατοντάδες αγρότες να βγουν στον δρόμο και να διαδηλώσουν μαζί του. Χρησιμοποιώντας πρακτικές που θυμίζουν αντίστοιχες περιπτώσεις στη Γαλλία, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, αυτός και οι συνάδελφοί του κατέκλυσαν με τα τρακτέρ τους τους κεντρικούς δρόμους της περιοχής, αλλά και τα εκλογικά κέντρα, κατά τη διάρκεια των εκλογών τον προηγούμενο μήνα.

Ωστόσο, το όνομα του έχει γίνει γνωστό, όχι μόνο χάρη στη συμμετοχή του σε αυτές τις διαμαρτυρίες. Σε αντίθεση με άλλους, συνδικαλιστές αγρότες, ο κύριος Γκόντιας θέλει να δει μια ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται τα πράγματα. Έχει αναλάβει να ασχοληθεί με ένα θέμα, το οποίο για χρόνια αποτελούσε κοινό μυστικό.

Εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες, οι οποίοι επισήμως ασκούν κάποιο άλλο επάγγελμα αλλά καλλιεργούν ένα μικρό κομμάτι γης, είναι καταγεγραμμένοι ως αγρότες, ώστε να μπορούν να επωφελούνται από μια σειρά φοροαπαλλαγών και αγροτικών επιδοτήσεων.

Δικηγόροι και γιατροί, για παράδειγμα, φυτεύουν ελαιώνες στη Βόρειο Ελλάδα, αν και το κλίμα δεν ενδείκνυται για κάτι τέτοιο, και στη συνέχεια παίρνουν κυβερνητικές αποζημιώσεις για τις κατεστραμμένες καλλιέργειες.

Ο κύριος Γκόντιας θέλει το σύστημα να “καθαρίζει” από τα πρόσωπα αυτά.

«Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συνεχιστεί», προειδοποιεί.

Τα προνόμια των αγροτών αποτελούν, εδώ και χρόνια, ένα φλέγον και πολυσυζητημένο θέμα στην Ελλάδα. Οι πιστωτές της χώρας έχουν ασκήσει πίεση και σε προηγούμενες κυβερνήσεις, ζητώντας τον περιορισμό των επιδομάτων των αγροτών. Ωστόσο, καμία δεν είχε το κουράγιο να εφαρμόσει τα μέτρα αυτά, εν μέρει λόγω της αξίας που έχει ο κλάδος αυτός στη χώρα, αλλά και λόγω της στάσης των αγροτών και της αντίδρασης του στο άκουσμα των μέτρων (πολλάκις έχουν κατακλύσει τους δρόμους με τα τρακτέρ τους).

Ακόμα και στον απόηχο των διαπραγματεύσεων μεταξύ του Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα και των πιστωτών της χώρας για το νέο σχέδιο διάσωσής της, που οδήγησαν την Ελλάδα στο χείλος του γκρεμού, όταν οι πιστωτές ζητούσαν δείγματα καλής πίστης και ανάγκασαν τη Βουλή να υιοθετήσει μια σειρά μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των φόρων και της μείωσης των συντάξεων πολλών εργαζομένων, η αύξηση της φορολόγησης των αγροτών ησύχως διεγράφη από τη λίστα των μέτρων και αναβλήθηκε για ...αργότερα.

Λίγοι, όμως, είναι αυτοί που πιστεύουν πως ο κύριος Τσίπρας μπορεί να συνεχίσει να αναβάλλει τη λήψη μέτρων για πολύ καιρό. Οι πιστωτές της χώρας – τα κράτη – μέλη της Ευρωζώνης, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο – αναμένουν από το κράτος να συλλέξει επιπρόσθετα 2.25 δισεκατομμύρια δολάρια, από την αύξηση της φορολογίας και τον περιορισμό επιδομάτων των αγροτών.

Νευρώδης και πληθωρικός, ο κύριος Γκόντιας, ο οποίος φοράει πλεκτά κορδόνια γύρω από τους καρπούς του και έχει ξυρισμένο κεφάλι, θέλει οι πιστωτές να στοχοποιήσουν κάποιους αγρότες, αλλά όχι όλους. Αντιθέτως, θεωρεί πως οι αγρότες, οι οποίοι κερδίζουν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος τους από τις καλλιέργειες, θα πρέπει να συνεχίσουν να επωφελούνται των επιδομάτων.

«Γιατί;» λέει, χτυπώντας το χέρι του στο τραπέζι μπροστά του. «Γιατί είμαστε στο έλεος του Θεού. Καθώς ερχόμουν εδώ με το αυτοκίνητο, έσφιγγα τα δόντια μου, φοβούμενος να αντικρίσω πόσο μεγάλο ήταν το μέρος της σοδειάς μου που είχε καταστραφεί από την χθεσινή βροχή».

Αλλά, αν γινόταν ένα καλό ξεσκαρτάρισμα, και φαινόταν πόσοι ασχολούνταν με τη γη, σε καθεστώς μερικής απασχόλησης, οι πιστωτές θα έπαιρναν τα χρήματα που θέλουν, επισημαίνει. Τώρα, ακόμα και όσοι κερδίζουν το 35% του εισοδήματος τους από τις καλλιέργειες, θεωρούνται αγρότες. Σε ιδιωτικές συζητήσεις με τους πιστωτές, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι διαπραγματεύονται το να αυξήσουν το ποσοστό αυτό στο 50%. Ο κύριος Γκοντιάς ισχυρίζεται πως θα ανέβαζε το ποσοστό στο 70%. (Ο ίδιος κερδίζει το 100% του εισοδήματος του από την ενασχόλησή του με τις καλλιέργειες).

Ο κύριος Γκόντιας ζητά μια αλλαγή, η οποία, αν τελικά επιτελούνταν, θα ήταν κάτι παραπάνω από σημαντική. Αν το μέτρο αυτό εφαρμοζόταν, ο αριθμός των δικαιούχων των αγροτικών επιδομάτων θα μειωνόταν στους 150.000 από τους 900.000 που σήμερα επωφελούνται. Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος θα μπορούσε να συλλέξει 1,65 δισεκατομμύρια δολάρια. Αξίζει να σημειωθεί πως η πρόταση που έκανε προκάλεσε ένταση και προβλήματα ανάμεσα στον ίδιο και άλλα συνδικάτα αγροτών, κάτι για το οποίο ο ίδιος αδιαφορεί.

«Ανήκω σε μια νέα φουρνιά αγροτών, που δεν μπορούν να δουν τους εαυτούς τους ως κομμάτι των παλιών οργανώσεων,» λέει ο κύριος Γκόντιας. «Το παλιό είναι ο λόγος που φτάσαμε ως εδώ και βιώνουμε αυτή την κρίση».

Ο κύριος Γκόντιας έγινε γνωστός το 2012, καθώς ηγήθηκε του κινήματος που έμεινε γνωστό ως το “Κίνημα της Πατάτας”. Αγανακτισμένος από τις χαμηλές τιμές στις οποίες πουλούσαν οι αγρότες τα προϊόντα τους - ιδίως την στιγμή που οι καταναλωτές τα χρυσοπληρώνουν στα σούπερ μάρκετ – ο κύριος Γκόντιας ενθάρρυνε τους ντόπιους παραγωγούς να περιορίσουν, όσο μπορούσαν, τους διαμεσολαβητές.

Αποφάσισαν να μεταφέρουν με τα φορτηγά τους τη σοδειά τους και να την ξεπουλήσουν στον κόσμο. Μια κίνηση που έκανε τους καταναλωτές να τους υποδεχτούν ως ήρωες, ενώ δεν ήταν λίγοι και οι πολιτικοί που χαιρέτισαν την κίνηση αυτή.

Ωστόσο, ο κύριος Γκόντιας λέει πως δεν του αρέσει να είναι πολύ κοντά στους πολιτικούς. Είναι απόλυτος, ως προς το ότι δεν πρόσκειται σε κανένα κόμμα και δεν έχει πολιτικές φιλοδοξίες. Αρνείται ακόμα και να γίνει ο επίσημος πρόεδρος της αγροτικής του ένωσης, καθώς θεωρεί την οργάνωση αυτή μια “συλλογική προσπάθεια”.

Στο ξεκίνημα της κρίσης, εναντιώθηκε στα φτηνά αγροτικά προϊόντα τα οποία μεταφέρονταν από τη Βουλγαρία, ενώ το 2009 και 2012, συγκέντρωσε δεκάδες αγρότες με τους οποίους διενέργησαν συνοριακούς ελέγχους στα διερχόμενα φορτηγά.

Κατέληξε συλληφθείς και καταδικασμένος για παρακώλυση μεταφορών. Τώρα τελεί υπό επιτήρηση και είναι αντιμέτωπος με εξάμηνη φυλάκιση, αν βρεθεί σε οποιαδήποτε εμπλοκή με το νόμο τα επόμενα δύο χρόνια.

Γεννημένος εδώ, ο κύριος Γκόντιας λέει πως γνώριζε, από την εφηβεία του ακόμα, πως ήθελε να ασχοληθεί με τη γη. Θα μπορούσε να είχε σπουδάσει, και να είχε ακολουθήσει ακαδημαϊκή πορεία, αλλά υποστηρίζει πως κάτι τέτοιο δεν τον ενδιέφερε.

«Ο πατέρας μου με πρωτοπήγε στα χωράφια, όταν ήμουν 7 ή 8,» λέει. «Μέχρι τα 10 ή 11, ήξερα πως να οδηγήσω το τρακτέρ και πως να χειριστώ όλο τον εξοπλισμό. Σπούδασα στα χωράφια, καθόμουν δίπλα στο τρακτέρ και διάβαζα τα βιβλία μου».

«Η μητέρα μου λέει πως τα νερά της έσπασαν, ενώ βρισκόταν στο χωράφι και μάζευε βαμβάκι. Την πήγαν, τότε, στο παλιό μας σπίτι, όπου με γέννησε. Τότε είπαν πως στη ζωή μου θα καλλιεργούσα βαμβάκι. Και, όντως, αυτή ήταν η αγαπημένη μου σοδειά».

Έχει καλλιεργήσει περίπου 2000 στρέμματα γης με βαμβάκι, καλαμπόκι, σίτο και προσφάτως και ρόδια, μια νέα καλλιέργεια στην Ελλάδα. Μας διηγείται πως ο παππούς του ξεκίνησε με 148 στρέμματα. Τόση ήταν η γη που του έδωσαν, όταν Ελλάδα και Τουρκία συμφώνησαν για τις πληθυσμιακές ανταλλαγές το 1920. Αυτή η γη δόθηκε στην οικογένειά του, η οποία μέχρι πριν έμενε στη Σμύρνη και μετεγκαταστάθηκε στην Ελλάδα.

«Τότε δεν υπήρχαν καν δρόμοι εδώ,» λέει ο κύριος Γκόντιας. Στο μικρό τους αγροτόσπιτο, κρέμεται ένα μικρό ράφι, ό,τι έφερε, δηλαδή, η οικογένεια του από την Τουρκία.
Ελπίζει ότι ο γιος του, ο Θεοδόσης, 21 ετών, ο οποίος μόλις επέστρεψε από μια μικρή περίοδο που εργάστηκε στη ναυτιλία, και η κόρη του, η Δέσποινα, η οποία σπουδάζει στο Τμήμα Διοίκησης Συστημάτων Εφοδιασμού, θα αναλάβουν τις καλλιέργειές του μια ημέρα.

Αλλά πρώτα, θα πρέπει να διεκδικήσει τα δικαιώματα των αγροτών. Περήφανος δείχνει μια φωτογραφία του, όπου ο ίδιος φαίνεται να διαβάζει το δεύτερο Μνημόνιο της Ελλάδας. Λέει αστειευόμενος, «Αφού δεν το διάβασαν οι πολιτικοί μας, κάποιος έπρεπε να το διαβάσει».

«Τα μισά από αυτά που λέγονται εδώ, θα έπρεπε να τα είχαμε κάνει εμείς πριν από πολύ καιρό,» λέει ο ίδιος. «Τα άλλα μισά απλά μας καρατομούν».

Ο κύριος Γκόντιας πηγαινοέρχεται συχνά στην Αθήνα αυτές τις μέρες, συναντώντας όποιον αξιωματούχο δέχεται να τον ακούσει.Φαίνεται ότι περνά τόσο χρόνο, προωθώντας την εκστρατεία του, που η σύζυγος του, η Σταυρούλα, παραπονιέται πως δεν τον βλέπει πια. Ο ίδιος απαντά πως δεν έχει άλλη επιλογή.

Σχολιάζοντας τα μέτρα τα οποία προβλέπουν διπλάσιους φόρους για τους αγρότες, επισημαίνει «Αν το κάνουν αυτό, δεν θα επιβιώσουμε. Αυτό δεν έχει απολύτως καμία λογική».

Το Άρθρο των Suzanne Daley και Dimitris Bounias δημοσιεύτηκε στους New York Times, στις 23 Οκτωβρίου 2015