4 Φεβρουάριος, 2019

Εξαγγελία vs Πρόγραμμα

Νίκος Νυφούδης

Στις προεκλογικές περιόδους σχεδόν όλοι οι υποψήφιοι – άλλος περισσότερο και άλλος λιγότερο-, παρουσιάζουν τις σκέψεις τους και τις προτεραιότητές τους για τον Δήμο που διεκδικούν. Οι σκέψεις αυτές που συνήθως παρουσιάζονται ως το «Πρόγραμμα» του συνδυασμού, άλλοτε είναι μετρημένες, δομημένες και προσγειωμένες στην πραγματικότητα και άλλοτε είναι ευφάνταστες, πολύ προχωρημένες, αλλά κάπως αποσπασματικές. Κάποιες από αυτές τελικά θα υλοποιηθούν, ενώ κάποιες άλλες -που δυστυχώς είναι η πλειοψηφία- θα παραμείνουν απλά ως ωραίες ιδέες που ποτέ δεν θα εφαρμοστούν στην πράξη. Ποιος είναι όμως ο λόγος που συμβαίνει αυτό; Είναι άραγε εν γνώση των υποψηφίων ότι κάποιες από τις ιδέες τους δεν θα υλοποιηθούν ποτέ ή συμβαίνει κάτι άλλο;

Ας κάνουμε καταρχάς μια παραδοχή· ότι δηλαδή έχουμε να κάνουμε με υποψηφίους οι οποίοι πράγματι πιστεύουν όλα όσα εξαγγέλλουν και θέλουν να τα κάνουν πράξη στο ακέραιο. Αν είναι έτσι λοιπόν, τι είναι αυτό που τους εμποδίζει από το να το πράξουν; Και με ποιον τρόπο οι δημότες μπορούν να διακρίνουν μεταξύ των προγραμμάτων που έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να υλοποιηθούν, από άλλα τα οποία δεν θα έχουν καμία τέτοια τύχη; Η απάντηση, φυσικά, βρίσκεται μέσα στο ίδιο το Πρόγραμμα και την δομή του. Υπάρχει όραμα, υπάρχει προγραμματισμός ανά έργο, επιμέρους στοχοθεσία δράσεων; Είναι κοστολογημένη η δράση, έχουν γίνει οι απαραίτητες προεργασίες-προμελέτες; Με άλλα λόγια πρόκειται για ένα ώριμο έργο το οποίο μπορεί να διεκδικήσει σοβαρά και με ανταγωνιστικούς όρους τα απαραίτητα κονδύλια για την (συν)χρηματοδότησή του; Αυτά είναι κάποια από τα ερωτήματα τα οποία πρέπει να έχει κανείς στο μυαλό του όταν κρίνει μεταξύ διαφόρων προγραμματικών εξαγγελιών.

Είναι διαπιστωμένο πλέον ότι η τοπική αυτοδιοίκηση ήταν το μεγαλύτερο θύμα της οικονομικής-δημοσιονομικής κρίσης των τελευταίων ετών της χώρας μας. Με περιορισμένους οικονομικούς πόρους -λόγω αφενός της δραματικής μείωσης των κρατικών επιχορηγήσεων και αφετέρου του δραστικού περιορισμού του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων-, οι δημοτικές αρχές που κατάφεραν καλύτερα να ανταποκριθούν στον απαιτητικό ρόλο τους, ήταν αυτές οι οποίες εκμεταλλεύτηκαν καλύτερα τα διαθέσιμα χρηματοοικονομικά εργαλεία που παρέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση, για την χρηματοδότηση των έργων του προγράμματός τους.

Τα διαθέσιμα όμως ευρωπαϊκά χρήματα δεν αρκεί πλέον να «απορροφηθούν» από τους εκάστοτε δικαιούχους, αλλά πρέπει να αξιοποιηθούν. Ως εκ τούτου, και με δεδομένη την εμπειρία που αποκτήθηκε από μια σειρά ευρωπαϊκών αναπτυξιακών προγραμμάτων που απευθύνονταν στη χώρα μας, για να μπορέσει ένας δήμος να δεσμεύσει ευρωπαϊκούς πόρους οφείλει πρώτα να αξιολογηθεί θετικά για τις προτάσεις του. Προαπαιτούμενο για την έγκριση και χρηματοδότηση των υποβαλλόμενων πράξεων, είναι αυτές να διαθέτουν την απαραίτητη ωριμότητα σε επίπεδο μελετών, προπαρασκευαστικών και βασικών ενεργειών· διαδικασιών οι οποίες είναι απαραίτητες ώστε το έργο να είναι σε πλήρη ετοιμότητα υλοποίησης σύμφωνα με τη τεκμηριωμένη και αναλυτική τεχνική περιγραφή του, ώστε να ελαχιστοποιούνται τα πιθανά λάθη, οι παραλείψεις και οι καθυστερήσεις.

Αποτελεί δυστυχώς κοινός τόπος ότι, οι δήμοι της χώρας μας δεν κατάφεραν να προετοιμαστούν κατάλληλα ώστε να διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία και το κατάλληλα εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό για την αποτελεσματική διεκδίκηση των διαθέσιμων πόρων. Πέρα από τις όποιες τεχνικές-γραφειοκρατικές δυσκολίες που ομολογουμένως εμπεριέχει η σύνταξη του φακέλου ενός συγχρηματοδοτούμενου έργου, η ευθύνη για αυτήν την αποτυχία βαρύνει κατά βάση τις Δημοτικές Αρχές οι οποίες βρέθηκαν απροετοίμαστες, χωρίς σχέδιο και χωρίς ώριμα έργα. Για του λόγου το αληθές και προς επιβεβαίωση των ανωτέρω, ας πάρουμε ως παράδειγμα το Δήμο Θεσσαλονίκης και το ΠΕΠ Κεντρικής Μακεδονίας. Ενώ η ΠΚΜ μέσω του Επιχειρησιακού της Προγράμματος για την προγραμματική περίοδο 2014-2020, έχει εκδώσει έως σήμερα περίπου 30 προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων με δυνητικούς δικαιούχους δήμους συνολικού ύψους περί των 390 εκατ. €, ο μεγαλύτερος δήμος της περιφέρειας, δηλαδή, ο δήμος Θεσσαλονίκης κατάφερε μόλις να εντάξει έργα συνολικού προϋπολογισμού περί των 11 εκατ. €.

Επομένως, η αποτυχία κατάρτισης ολοκληρωμένων προγραμμάτων αναπτυξιακής δράσης ως αποτέλεσμα της έλλειψης μακρόπνοου σχεδιασμού και κυρίως της προχειρότητας των Δημοτικών Αρχών, στέρησαν τελικά σε πολλές περιπτώσεις τις τοπικές κοινωνίες από πολύτιμα κονδύλια για την υλοποίηση των αναπτυξιακών έργων που έχουν απόλυτη ανάγκη. Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα ακούσουμε έναν υποψήφιο Δήμαρχο να παρουσιάζει το δικό του «αύριο» για το δήμο μας, ας σκεφτούμε: πρόκειται πραγματικά για πρόγραμμα ή απλά για μια ακόμα εξαγγελία;

Για μια φορά, λοιπόν, ας κλείσουμε τα αυτιά μας στα λόγια τα ωραία τα μεγάλα και ας επιλέξουμε αυτούς που μπουρούν να κάνουν τη δουλειά, σωστά. Κι αν όχι για εμάς, τουλάχιστον για τα παιδιά μας.

* Ο Νίκος Νυφούδης είναι στέλεχος στο Ποτάμι

Πηγή: www.grtimes.gr