28 Σεπτέμβριος, 2018

Χάθηκαν 27 χρόνια κοινής πορείας των δύο λαών

Σπύρος Δανέλλης

Συνέντευξη του Σπύρου Δανέλλη στο σκοπιανό ειδησεογραφικό πρακτορείο MIA

Πώς θα χαρακτηρίζατε τη Συμφωνία των Πρεσπών; Αν δεν κάνω λάθος, από την πρώτη στιγμή ταχθήκατε υπέρ.

Ναι, έχετε δίκιο. Εξ' αρχής τάχθηκα υπέρ γιατί θεωρώ τη Συμφωνία των Πρεσπών, το ισορροπημένο αποτέλεσμα ενός δίκαιου και προωθητικού συμβιβασμού. Σέβεται τις εκατέρωθεν ευαισθησίες και την αξιοπρέπεια των δύο λαών. Είναι ρεαλιστική και γι’ αυτό βιώσιμη.

Πιστεύετε ότι είναι το καλύτερο που θα μπορούσαν να πετύχουν οι 2 πλευρές;

Για την Ελλάδα, το μείζον είναι το όνομα.  Η αποδοχή δηλαδή του ότι η FYROM δεν αποτελεί τη μόνη Μακεδονία, αφού η γεωγραφική περιοχή της Μακεδονίας εκτείνεται στην Ελλάδα, τη FYROM και τη Βουλγαρία.  Το δεύτερο είναι η εγκατάλειψη του σφετερισμού από πλευράς των εθνικιστικών κύκλων της FYROM, της ιστορίας της Αρχαίας Μακεδονίας. Αστεία υπόθεση, βεβαίως, λες και ο Αριστοτέλης έγραφε στο κυριλλικό αλφάβητο ή ο Αλέξανδρος δε μιλούσε ελληνικά. Για τη FYROM, το μείζων είναι βεβαίως η συνεκτική ταυτότητα. Η αναγνώριση ιθαγένειας και γλώσσας, ως βασικών στοιχείων αυτοπροσδιορισμού, αποτελούν τη σημαντικότερη επιτυχία Ζάεφ και διαψεύδουν την αντιπολίτευση. Παράλληλα, ο σοφός επιστημονικός προσδιορισμός της γλωσσικής οικογένειας στην οποία ανήκουν τα μακεδονικά, διαψεύδει την κινδυνολογία της ελληνικής αντιπολίτευσης για αποδοχή αλυτρωτισμού. Σε μια συμφωνία που δεν επιβάλλεται ως αποτέλεσμα πολεμικής επικράτησης του ενός προς τον άλλον, ο αμοιβαίος συμβιβασμός σέβεται τις προτεραιότητες και τις ευαισθησίες εκατέρωθεν και η Συμφωνία των Πρεσπών αυτό επιτυγχάνει.

Χρειάστηκαν 27 χρόνια για να κλείσει ένα ανοιχτό ζήτημα ανάμεσα στις 2 γειτονικές χώρες. Κατά την γνώμη σας, άργησε η Συμφωνία;

Οι εθνικιστικοί κύκλοι των δύο χωρών προς χάρη προσωπικών και μικροκομματικών συμφερόντων δηλητηρίασαν την κοινή γνώμη κατασκευάζοντας ψεύτικους εχθρούς. Το 1991, η Ελλάδα ήταν η μόνη γειτονική χώρα χωρίς καμία απολύτως βλέψη κατά της FYROM και η FYROM είχε κάθε λόγο να προσβλέπει στην Ελλάδα ως τον σταθερό φίλο που θα την βοηθούσε στη μετάβασή της στην κοινοβουλευτική δημοκρατία και την ελεύθερη αγορά, στην ομαλή της ένταξη στη Δύση.

Χάθηκαν 27 χρόνια κοινής πορείας των δύο λαών προς την ευημερία και την πρόοδο, αμφότεροι ξοδέψαμε τεράστιο διπλωματικό και πολιτικό κεφάλαιο, γιατί επιτρέψαμε σε ένα μη πρόβλημα να καταστεί τεράστιο εμπόδιο.
Βρισκόμαστε λίγες μέρες πριν το δημοψήφισμα, ποία είναι η εκτίμηση σας για το αποτέλεσμα; Ο κόσμος, κατά την γνώμη σας, πρέπει να ψηφίσει υπέρ;

Νομίζω οι πολίτες της FYROM ανεξαρτήτως κομματικής ένταξης αντιλαμβάνονται πόσο έχει κοστίσει η απομόνωση και η καθυστέρηση κοινού βηματισμού με τις λοιπές χώρες της Δύσης, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Ο εθνικιστικός μεγαλοϊδεατισμός και ο αλυτρωτισμός δεν ωφέλησαν ποτέ κανέναν στα πολύπαθα Βαλκάνια, αντιθέτως έσπειραν τον πόνο και την καταστροφή. Έχουμε την ευκαιρία να γυρίσουμε σελίδα, να ενώσουμε τις δυνάμεις μας, να πορευτούμε ως πραγματικοί φίλοι, σε ένα ολοένα πιο απρόβλεπτο, πιο δύσκολο και πιο απειλητικό διεθνές περιβάλλον.

Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται ότι ποντάρει στο Ποτάμι για να περάσει η Συμφωνία. Ο Υπουργός Εξωτερικών, ο κ. Κοτζιάς μετά την συνάντηση με το Γερμανό ομόλογο την προηγούμενη Πέμπτη είπε ότι υπάρχει πλειοψηφία στη Βουλή και είναι δεδηλωμένη δημόσια και από το Ποτάμι. Το Ποτάμι στηρίζει τη Συμφωνία;

Ναι, το Ποτάμι από την πρώτη στιγμή, δήλωσε θαρραλέα πως η Συμφωνία είναι αμοιβαία επωφελής, μπορεί να στηρίξει μια γνήσια φιλία μεταξύ των δύο λαών, να συμβάλλει στη σταθεροποίηση της FYROM και συνολικά των δυτικών Βαλκανίων και να επιτρέψει στην Ελλάδα να ασχοληθεί με το πραγματικό της πρόβλημα που είναι οι σχέσεις της με την Τουρκία. Είμαι βέβαιος πως υπάρχει η απαιτούμενη πλειοψηφία για την κύρωση της Συμφωνίας στην Βουλή των Ελλήνων.

Εσείς προσωπικά θα ψηφίσετε υπέρ, όταν η Συμφωνία έρθει στην βουλή;

Το είπα δημόσια από την πρώτη στιγμή και συνέβαλα στη διαμόρφωση της θετικής στάσης του κόμματός μου. Πως θα μπορούσα να κάνω αλλιώς όταν από το 1992 συνυπέγραφα με άλλους 373 πολίτες το ιστορικό κείμενο υπό τον τίτλο «Η ελληνική Μακεδονία είναι ελληνική», ενάντια στο εθνικιστικό ρεύμα των λαοσυνάξεων του “Το όνομά μας είναι η ψυχή μας” και “Η Μακεδονία είναι μία και είναι ελληνική”. Από τότε, οι ακροδεξιοί αλλά και κάθε είδους εθνικιστές μας αποκαλούν προδότες, όμως ο χρόνος μας δικαίωσε.

Βλέπετε πρόωρες εκλογές στην Ελλάδα λόγω της Συμφωνίας και της στάσης του κυβερνητικού εταίρου;

Μια κίνηση τακτικής του κ. Τσίπρα για πρόωρες εκλογές με πιθανότερη συνέπεια τη μετάθεση της κύρωσης της Συμφωνίας από μια κυβέρνηση Μητσοτάκη θα έφερνε τη Νέα Δημοκρατία σε δεινή θέση αφού θα είχε ως πιθανότερο αποτέλεσμα τη διάσπασή της και άμεσα νέες εκλογές. Πιστεύω όμως ότι ο κ. Τσίπρας θα ολοκληρώσει την ιστορική υπέρβαση μιας ανοικτής διαμάχης που κόστισε πανάκριβα σε δύο χώρες και δύο λαούς που δεν είχαν να μοιράσουν τίποτα, ενώ είχαν κάθε λόγο να συνεργαστούν στα πάντα.

Η Συμφωνία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ελλάδα, τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Η ΝΔ, το ΚΙΝ.ΑΛ και οι ΑΝΕΛ είναι κατά, ενώ έγιναν και κάποια συλλαλητήρια. Ήταν αναμενόμενα όλα αυτά;

Έχει ειπωθεί πως το τελευταίο καταφύγιο κάθε απατεώνα είναι ο “πατριωτισμός”. Και έχει αποδειχθεί πως η πατριδοκαπηλία χτίζει πολιτικές καριέρες (ο μοιραίος κ.Σαμαράς έγινε και πρωθυπουργός, όπως και ο κ. Γκρούεφσκι στη FYROM), όμως κοστίζει πανάκριβα στους λαούς. Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι τα επιχειρήματα του VMRO κατά της Συμφωνίας είναι ταυτόσημα με εκείνα της Νέας Δημοκρατίας, του ΠΑΣΟΚ και των ΑΝΕΛ. Όλοι επενδύουν στο εθνολαϊκιστικό χάιδεμα των αυτιών πολιτών στους οποίους επί χρόνια καλλιεργήθηκε η ψευδαίσθηση του αλυτρωτισμού από τη μια, της φοβικότητας και της διαρκούς απειλής από στην άλλη.

Στα συλλαλητήρια φάνηκε καθαρά ποιοι προσπαθούν να χειραγωγήσουν την κοινή γνώμη και να επωφεληθούν από τα αγνά πατριωτικά αισθήματα του μέσου πολίτη.

Οι δύο λαοί δεν πρέπει να βγουν από αυτή τη δοκιμασία με το αίσθημα της ήττας. Χρειάζεται να νιώσουν πως η ολοκλήρωση της Συμφωνίας δεν θα σημάνει τίποτα άλλο, παρά την ήττα μιας αδιέξοδης πολιτικής, που κόστισε πάρα πολύ ακριβά και στους δύο λαούς, την ήττα κάθε είδους εθνικιστικής δημαγωγίας, την ήττα των εύκολων μικροκομματικών τακτικισμών· κι αυτό ακριβώς θα είναι το κοινό όφελος και των δύο κοινωνιών.

*Μπορείτε να δείτε απόσπασμα της συνέντευξης στο σκοπιανό ειδησεογραφικό πρακτορείο MIA εδώ (και μεταφρασμένο στα αγγλικά εδώ), καθώς και ολόκληρη τη συνέντευξη εδώ.