15 Απριλίου, 2019

Ανάπτυξη με αναιμικές επενδύσεις δεν γίνεται

Γιώργος Μαυρωτάς

Μιλώντας για υποδομές και ανάπτυξη πρέπει να ξεκινήσουμε από το βασικό προαπαιτούμενο που είναι οι επενδύσεις. Η χώρα μας τα τελευταία 10 χρόνια της κρίσης έχει υποστεί μια δραματική αποεπένδυση. Επειδή όλοι λένε ότι το μεγάλο στοίχημα είναι η αύξηση της πίτας του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), δηλαδή η αύξηση της παραγωγής ή αλλιώς η ανάπτυξη, αυτό έχει μια απαραίτητη προϋπόθεση: τις επενδύσεις.

Βέβαια δεν είναι όλες οι επενδύσεις το ίδιο αποδοτικές. Το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας βασίστηκε εν πολλοίς στην εσωτερική κατανάλωση και στα δανεικά, ενώ τώρα πρέπει να κάνει μια στροφή στην παραγωγή και μάλιστα σε διεθνώς εμπορεύσιμους κλάδους που αφορούν όχι μόνο εξαγωγές αλλά και υποκατάσταση εισαγωγών. Δεν είναι δηλαδή το ίδιο για την οικονομία της χώρας μια επένδυση σε συνοικιακή καφετέρια με μια επένδυση σε «έξυπνη γεωργία» που παράγει ένα εξαγώγιμο προϊόν.

Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, για να έχουμε ανάπτυξη 3-4% τον χρόνο, κάτι που είναι αναγκαίο για να είναι βιώσιμη η ελληνική οικονομία, χρειαζόμαστε μια αύξηση των επενδύσεων 8-9% τον χρόνο και μια αύξηση των εξαγωγών 6-7% τον χρόνο. Το πετυχαίνουμε; Δυστυχώς όχι. Ενώ η πρόβλεψη για τον δείκτη Ακαθάριστου Σχηματισμού Παγίου Κεφαλαίου (ΑΣΚΠ, ο δείκτης που εκφράζει τις επενδύσεις) τον Νοέμβριο του 2017 ήταν για αύξηση 11.4% για τις επενδύσεις μέσα στο 2018 τελικά την περσινή χρονιά είχαμε εκτίμηση για αύξηση μόνο 0.8% (τον Νοέμβριο του 2018, στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό) και τελικά είχαμε μείωση 12% (από 23.2 δις το 2017 σε 20.4 δις το 2018). Από τις χώρες τις Ε.Ε. έχουμε τον χειρότερο λόγο ΑΣΚΠ/ΑΕΠ με μόλις 11.1% όταν ο μέσος όρος είναι 20.8%! Αυτό τα λέει όλα…

Τι φταίει; Πολλά. Κατά τη γνώμη μου η επενδυτική αναιμία τα τελευταία χρόνια είναι το αποτέλεσμα δραματικής καθυστέρησης των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων ανάμικτο με μπόλικη ιδεοληψία. Η καθυστέρηση απονομής δικαιοσύνης, η αποθαρρυντική γραφειοκρατία, η απουσία καθαρών κανόνων είναι τα θεσμικά φρένα. Υπάρχουν και τα οικονομικά φρένα που είναι υπέρμετρη φορολογία που όχι μόνο δεν προσελκύει επενδύσεις αλλά και οι υπάρχοντες επιχειρηματίες δεν έχουν κίνητρο να επενδύσουν, να μεγαλώσουν τη δουλειά τους γιατί ότι παραπάνω βγάζουν θα πηγαίνει στην εφορία και σε ασφαλιστικές εισφορές. Επίσης, η ανελαστικότητα στο καθεστώς των αποσβέσεων για νέες επενδύσεις δρα επίσης ανασταλτικά. Οι δε φόροι πηγαίνουν σε περισσότερο σε επιδοματικές πολιτικές αφήνοντας καχεκτικό το Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων, δηλαδή τις υποδομές. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος μη ύπαρξης υποδομών που είναι απαραίτητες για να πατήσουν πάνω τους οι ιδιωτικές επενδύσεις.

Εκτός από το θεσμικά και το οικονομικά υπάρχουν και τα πολιτικά φρένα στις επενδύσεις. Δεν θα αναφερθώ μόνο στην παρούσα κυβέρνηση που ιδεολογικά ρέπει στον κρατισμό και έχει μια αποστροφή στην ελεύθερη οικονομία, δαιμονοποιώντας συχνά την ιδιωτική πρωτοβουλία. Θα αναφερθώ κυρίως στο πολιτικό κλίμα που είναι η μεγαλύτερη γεννήτρια αβεβαιότητας για τη χώρα, κάτι που ασφαλώς απεχθάνεται η οικονομία. Η συνεχής πόλωση, η απουσία οποιασδήποτε συνεννόησης δείχνει ότι οι πολιτικοί μας δεν έχουν πάρει τα διδάγματα της κρίσης και το τι έκαναν οι άλλες χώρες (π.χ. Ιρλανδία, Πορτογαλία, Κύπρος) για να βγουν από αυτή. Αυτό έχει ως συνέπεια οι διεθνείς επενδυτές να μην είναι σίγουροι ότι η Ελλάδα έχει εγκαταλείψει τις πρακτικές του λαϊκισμού, της ημετεροκρατίας, του κρατικά κατευθυνόμενου καπιταλισμού και της αντίστασης σε μια οικονομία πραγματικά προσανατολισμένη στις αγορές και όχι κρατικοδίαιτη.

Η χώρα μας έχει πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα τα οποία δυστυχώς οι εγχώριες παθογένειες αφήνουν αναξιοποίητα. Στο περίφημο βιβλίο τους «Why nation fail?” οι Acemoglu και Robinson λένε καθαρά ότι η ειδοποιός διαφορά μεταξύ πετυχημένων και αποτυχημένων κρατών στο διάβα της ιστορίας είναι το αν έχουν ανοικτούς ή κλειστούς θεσμούς. Στη χώρα μας δυστυχώς επικρατούν οι δεύτεροι που δημιουργούν ένα καθεστώς έλλειψης αξιοκρατίας και ίσων ευκαιριών όπου κυριαρχεί η ημετεροκρατία και το «βόλεμα». Όποια πέτρα και να σηκώσεις από κάτω κρύβεται το πελατειακό σύστημα και οι σκόπιμα καχεκτικοί θεσμοί που το υπηρετούν.

Οι μεταρρυθμίσεις για τις οποίες γίνεται λόγος συνεχώς (αλλά είναι ελκυστικές μόνο όταν αφορούν «τους άλλους») εκεί ακριβώς πρέπει να στοχεύσουν. Η εφαρμογή τους θα απαιτήσει τόλμη, συνέπεια και όχι λιποψυχία απέναντι στο πρόσκαιρο πολιτικό κόστος. Το Ποτάμι έχει δώσει τα διαπιστευτήριά του ότι έχει αυτά τα χαρακτηριστικά, δεν κάνει μεταβολή όταν έρχεται η ώρα του «δια ταύτα» και γι αυτό θεωρώ ότι ως κίνημα του προοδευτικού, φιλελεύθερου, μεταρρυθμιστικού κέντρου είναι απαραίτητο στην πολιτική ζωή του τόπου, για να γίνουν αυτές οι αναγκαίες μεταβάσεις.

* Ο Γιώργος Μαυρωτάς είναι Αντιπρόεδρος του Ποταμιού

Πηγή: Νέα Σελίδα

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com