5 Ιούνιος, 2019

Πολιτική Βιοποικιλότητα

Πλάτωνας Τήνιος

Το να κάνεις κάτι καλά επιβραβεύεται.  Η επαναλαμβανόμενη επιτυχία, όμως εμπεριέχει κινδύνους. Γνωρίζουμε όλοι ότι ελλοχεύει η ύβρις- η  επιτυχία ως δικαίωμα. Λιγότερο γνωστός είναι ο κίνδυνος της υπερβολικής εξειδίκευσης – η επιτυχία ως οδοστρωτήρας.

Ο πρώτος κίνδυνος έχει εξερευνηθεί από τους μεγάλους τραγικούς. Ο δεύτερος από βιολόγους- ως φυσική επιλογή.

 Οι δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν λόγω υπερβολικής επιτυχίας. Αν και ήταν εξαιρετικά προσαρμοσμένοι σε συγκεκριμένες συνθήκες, όταν κατά την κρητιδική περίοδο εκείνες άλλαξαν, τα μεγαθήρια εξαφανίστηκαν. Την θέση τους στην κορυφή της πυραμίδας πήραν οι απόγονοι ταπεινών θηλαστικών – που ως τότε δεν ήταν παρά γευστικά σνακ για τα τεράστια ερπετά.

Το δίδαγμα είναι ότι, όταν αλλάζουν οι συνθήκες με απρόβλεπτο τρόπο, η ύπαρξη βιοποικιλότητας είναι η καλύτερη εγγύηση για την αποτροπή συστημικής καταστροφής.

Πώς μεταφράζεται αυτό στην πολιτική γλώσσα και συγκυρία;

Ας πάρουμε ένα απλό μοντέλο – όπου για να κυβερνήσεις απαιτούνται δύο μόνο δεξιότητες / γονίδια: Το γονίδιο της επιτυχίας σε  εκλογές και το γονίδιο της επιτυχίας στην διακυβέρνηση. Όσο το τερέν είναι προβλέψιμο, παίζουμε  δηλαδή σε πεδίο γνωστών αγνώστων’, οι εκλογικές δεξιότητες έχουν το πάνω χέρι. Την διακυβέρνηση αναλαμβάνει ο αυτόματος πιλότος. Οι ικανότητες διακυβέρνησης, αφού δεν εξασκούνται, ατροφούν. 

Αν όμως μεταφερθούμε σε περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας – σε ένα κόσμο ‘αγνώστων αγνώστων’, τότε ο αυτόματος πιλότος σηκώνει τα χέρια ψηλά. Απαιτούνται δεξιότητες διακυβέρνησης που έχουν, όμως, παραμεληθεί.

Το πολιτικό σύστημα χρειάζεται την βιοποικιλότητα – την ύπαρξη αποκλινουσών αναλύσεων και προσεγγίσεων – όσο και ένα εύθραυστο οικοσύστημα. Το πολιτικό αντίστοιχο της βιοποικιλότητας εξασφαλίζεται από την ενθάρρυνση πολυφωνίας και πολλαπλών προσεγγίσεων. Αυτή μπορεί να προκύπτει από: την ύπαρξη πολλών κομμάτων αρχών· από δραστήρια εσωκομματική συζήτηση και δημοκρατία· από την ενεργό κοινωνία πολιτών εκτός κομμάτων. Το πρόβλημα βιοποικιλότητας  προκύπτει όταν η πολυφωνία και ο προβληματισμός γίνονται αντιληπτά ως εμπόδια στο κυνήγι της εξουσίας και έτσι καθίστανται παράπλευρα θύματα.

Η Ελλάδα το 2019 βγαίνει από μια 15ετία όπου τα κόμματα εξουσίας είχαν ξεχάσει την διακυβέρνηση. Ως το 2009 κυβερνούσε επίσημα ο αυτόματος πιλότος. Μετά, για τις μεγάλες αποφάσεις φρόντιζε η τρόικα.  Το απλοϊκό μοντέλο προβλέπει ατροφία των ικανοτήτων διακυβέρνησης. Πράγματι: (α) Ο δικομματισμός ενισχύθηκε – το Κέντρο στερείται πλέον αυτόνομης φωνής (β) Εσωκομματικές εκκαθαρίσεις επιβάλλουν σιωπητήριο, προκειμένου ‘να ενισχυθεί το μήνυμα’ (γ) Η προγραμματική συζήτηση διεξάγεται τις περισσότερες φορές ως να ίσχυαν παλιές βεβαιότητες.

Σε ένα απρόβλεπτο κόσμο και στο μεταίχμιο μιας μεγάλης πολιτικής αλλαγής τα κόμματα εξουσίας οφείλουν να αναλογιστούν ότι η βιοποικιλότητα δεν αφορά μόνο τα ενυδρεία.

*Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά & μέλος της Επιτροπής Διαλόγου.

Πηγή: Νέα

Σχετικά